Ngành dân số đang phải đối mặt với các thách thức mới

Ngành dân số đang phải đối mặt với các thách thức mới về mức sinh chênh lệch đáng kể giữa các vùng - miền, mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn diễn ra ở mức nghiêm trọng và ngày càng lan rộng, lợi thế của dân số vàng chưa thực sự được khai thác và phát huy hiệu quả do chưa có giải pháp đồng bộ. 

Thứ trưởng Y tế Nguyễn Trường Sơn phát biểu tại hội thảo.
Thứ trưởng Y tế Nguyễn Trường Sơn phát biểu tại hội thảo.

Đây là nội dung được Thứ trưởng Y tế Nguyễn Trường Sơn chia sẻ tại hội thảo về Dân số và Phát triển, hưởng ứng Tháng hành động Quốc gia về Dân số và Ngày Dân số Việt Nam 26-12-2020 với chủ đề “Nâng cao chất lượng dân số để góp phần phát triển đất nước nhanh và bền vững”.

Thứ trưởng Y tế Nguyễn Trường Sơn cho biết, trong thời gian qua công tác dân số luôn nhận được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước và đã đạt được nhiều thành tích quan trọng. Quy mô dân số hiện nay khoảng gần 96,5 triệu người (2019), Tốc độ gia tăng dân số đã được khống chế thành công, tỷ lệ tăng dân số 10 năm qua (2009 - 2019) trong khoảng từ 1,05% - 1,15%/năm, mức sinh thay thế được duy trì suốt 14 năm qua.

Từ năm 2007, nước ta bước vào thời kỳ dân số vàng, cơ cấu dân số chuyển dịch tích cực, dân số trong độ tuổi lao động tăng mạnh chiếm 68%. Chất lượng dân số được cải thiện về nhiều mặt, tuổi thọ trung bình tăng nhanh, đạt 73,6 tuổi năm 2019, cao hơn nhiều nước có cùng mức thu nhập bình quân đầu người. Tình trạng suy dinh dưỡng, tử vong bà mẹ, trẻ em đều giảm mạnh. Tầm vóc, thể lực người Việt Nam có bước cải thiện.

Dân số đã có sự phân bố hợp lý hơn, gắn với các quá trình đô thị hoá, công nghiệp hóa và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của các địa phương và đất nước. Công tác tuyên truyền, giáo dục, nhận thức về dân số và kế hoạch hóa gia đình của các cấp, các ngành và toàn dân có bước đột phá. Mỗi cặp vợ chồng có hai con đã trở thành chuẩn mực, lan tỏa, thấm sâu trong toàn xã hội. Dịch vụ dân số và kế hoạch hóa gia đình được mở rộng, chất lượng ngày càng cao.

Theo Thứ trưởng, mặc dù đã đạt được nhiều thành tích quan trọng, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của đất nước, song công tác dân số đang gặp nhiều khó khăn, thách thức lớn. Từ việc chỉ tập trung giải quyết vấn đề kế hoạch hóa gia đình để ổn định quy mô dân số, nay công tác dân số phải đẩy mạnh việc giải quyết toàn diện các vấn đề cả về quy mô, cơ cấu, phân bố, nhất là nâng cao chất lượng dân số và phải đặt trong mối quan hệ tác động qua lại với phát triển kinh tế - xã hội và bảo về tổ quốc.

Thứ trưởng nhận định, ngành dân số đang phải đối mặt với các thách thức mới về mức sinh chênh lệch đáng kể giữa các vùng, miền, tỉnh, thành phố; thậm chí có những nơi mức sinh đã xuống thấp như một số tỉnh, thành phố vùng Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long. Trong khi đó, các tỉnh miền núi phía bắc, Bắc Trung bộ và Duyên hải miền trung, Tây Nguyên mức sinh còn rất cao. Mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn diễn ra ở mức nghiêm trọng và ngày càng lan rộng.

Đặc biệt, lợi thế của dân số vàng chưa thực sự được khai thác và phát huy hiệu quả do chưa có giải pháp đồng bộ. Tốc độ già hóa dân số nhanh nhưng chưa có hệ thống giải pháp thích ứng chủ động với già hóa dân số. Chất lượng dân số, chất lượng nguồn nhân lực còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước....

Ngoài ra, một số cơ chế, chính sách về dân số chậm đổi mới; Tổ chức bộ máy thiếu ổn định, chế độ đãi ngộ còn thấp; Các nội dung về dân số trong chính sách phát triển kinh tế - xã hội còn chưa được chú trọng đúng mức; Nguồn lực đầu tư cho công tác dân số còn thấp, chưa tương xứng với yêu cầu...

Vì thế, Thứ trưởng Nguyễn Trường Sơn đề nghị các đơn vị trong toàn ngành, bám sát chủ đề của tháng hành động, tích cực tham mưu cho cấp ủy, chính quyền; chủ động phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể triển khai đồng bộ các nội dung, giải pháp về công tác dân số và phát triển. 

Đồng thời, Bộ Y tế cũng đề nghị các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương tăng cường sự quan tâm, chỉ đạo nhất là về công tác cán bộ, duy trì ổn định tổ chức bộ máy; ưu tiên đầu tư, hỗ trợ nguồn lực kịp thời để công tác dân số triển khai đạt mục tiêu các nội dung mới; đề nghị các ban, ngành, đoàn thể tăng cường phối hợp, chia sẻ và đồng hành cùng ngành dân số trong triển khai thực hiện thắng lợi các mục tiêu Nghị quyết 21 của Ban Chấp hành Trung ương đã đề ra.

Có thể bạn quan tâm

Các học viên chụp ảnh lưu niệm với lãnh đạo Sở Y tế Hà Nội tại buổi khai giảng lớp đào tạo.

Đào tạo "Nâng cao năng lực y tế cơ sở theo mô hình chính quyền 2 cấp" tại Hà Nội

Thông qua chương trình đào tạo “Nâng cao năng lực y tế cơ sở theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp”, đội ngũ cán bộ y tế tuyến cơ sở trên địa bàn Hà Nội được củng cố kiến thức, kỹ năng quản lý và chuyên môn nghiệp vụ, từ đó góp phần xây dựng hiệu quả mạng lưới chăm sóc sức khỏe ban đầu của ngành y tế Thủ đô.

Khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho nhân dân tỉnh Đồng Tháp tại Trung tâm Y tế khu vực Mỹ Tho.

Đồng Tháp triển khai khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho nhân dân

Tỉnh Đồng Tháp triển khai chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí đồng loạt cho người dân trên địa bàn tỉnh năm 2026 từ ngày 25/5. Đây là chủ trương mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện sự quan tâm của tỉnh Đồng Tháp trong công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Ai dễ “gục ngã” trong đợt nắng nóng kéo dài?

Theo các chuyên gia y tế, nắng nóng kéo dài có thể gây hàng loạt biến chứng nguy hiểm nếu cơ thể không được bù nước và nghỉ ngơi hợp lý. Người cao tuổi, trẻ nhỏ, người có bệnh nền và lao động ngoài trời là những đối tượng cần được bảo vệ đặc biệt trong mùa hè.

Dị vật gây tổn thương nghiêm trọng cho cháu bé.

Xuyên đêm cứu bé gái 2,5 tuổi bị que xiên thịt đâm sát não

Trong lúc vừa cầm que thịt xiên nướng vừa chạy chơi, bé gái 2,5 tuổi không may vấp ngã khiến que tre sắc nhọn đâm sâu từ gốc mũi hướng thẳng lên hốc mắt và sát nền sọ. Các bác sĩ nhận định đây là ca tai nạn cực kỳ hy hữu, chỉ cần lệch thêm vài milimet trẻ có thể bị mù vĩnh viễn, tổn thương não hoặc nguy hiểm tính mạng.

Một nhân viên y tế khử trùng tại một trung tâm điều trị Ebola ở khu vực y tế Bulape, Cộng hòa dân chủ Congo. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Không loại trừ khả năng bệnh Ebola xâm nhập Việt Nam

Trong các cuộc họp đánh giá về tình hình dịch bệnh do virus Ebola (bệnh Ebola), các chuyên gia trong nước và quốc tế cho rằng nguy cơ dịch bệnh này xâm nhập vào Việt Nam ở mức thấp. Tuy nhiên, các chuyên gia không loại trừ khả năng ghi nhận ca bệnh trong nước và đề nghị cần triển khai các biện pháp phòng, chống phù hợp.

Ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế chia sẻ về tình hình dịch Ebola.

Bộ Y tế: Nguy cơ Ebola xâm nhập Việt Nam rất thấp nhưng không thể chủ quan

Trước diễn biến phức tạp của dịch Ebola, Bộ Y tế nhận định nguy cơ dịch bệnh xâm nhập vào Việt Nam hiện ở mức thấp, song vẫn cần duy trì cảnh giác cao độ. Ngành y tế đang tăng cường giám sát tại cửa khẩu, bệnh viện, cập nhật hướng dẫn chuyên môn và khuyến cáo người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh.

Các bác sĩ phẫu thuật cấp cứu cho bệnh nhân.

Vỡ nang buồng trứng trúng mạch máu lớn, nữ sinh 17 tuổi rơi vào sốc mất máu

Chủ quan nghĩ chỉ đau bụng thông thường, nữ sinh cố chịu đựng suốt nhiều giờ trước khi nhập viện trong tình trạng sốc mất máu nguy kịch. Các bác sĩ Bệnh viện Phụ sản Hà Nội xác định bệnh nhân bị vỡ nang buồng trứng đúng vào mạch máu lớn khiến gần 2 lít máu tràn ổ bụng và lập tức phẫu thuật cấp cứu ngay trong “thời gian vàng”.

Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam đánh giá cao việc Việt Nam chủ động chuẩn bị ứng phó nguy cơ dịch Ebola.

WHO ghi nhận Việt Nam chủ động chuẩn bị ứng phó nguy cơ dịch Ebola

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đánh giá nguy cơ lây lan Ebola ra toàn cầu, trong đó có Việt Nam, hiện ở mức thấp. WHO ghi nhận sự chủ động của Bộ Y tế Việt Nam trong việc tăng cường giám sát, truyền thông nguy cơ và chuẩn bị năng lực ứng phó trước diễn biến phức tạp của đợt bùng phát bệnh do virus Bundibugyo tại châu Phi.

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan trao tặng lẵng hoa cho lãnh đạo Câu lạc bộ Giám đốc bệnh viện các tỉnh phía bắc tại hội nghị.

Đổi mới mạnh mẽ, sử dụng nguồn lực hiệu quả để phục vụ người dân tốt hơn

Bệnh viện tuyến cuối không chỉ có nhiệm vụ điều trị bệnh nhân nặng, bệnh nhân khó, mà còn phải thực hiện vai trò dẫn dắt chuyên môn, chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ quản trị, đào tạo nhân lực, nghiên cứu khoa học và đồng hành cùng các bệnh viện địa phương để nâng cao năng lực toàn hệ thống y tế trên cả nước.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Anh Vinh – Trưởng khoa Vị thành niên tư vấn cho một trẻ vị thành niên. (Ảnh minh họa)

Rối loạn lo âu, trầm cảm ở học sinh vì áp lực thi cử

Thức khuya học bài, ám ảnh điểm số và nỗi sợ không đáp ứng kỳ vọng của gia đình khiến nhiều trẻ vị thành niên rơi vào lo âu, trầm cảm. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, không ít học sinh giỏi đã nhập viện trong tình trạng khủng hoảng tâm lý, tự làm đau bản thân, thậm chí uống thuốc quá liều vì áp lực học tập kéo dài.