Ngành dân số đang phải đối mặt với các thách thức mới

Ngành dân số đang phải đối mặt với các thách thức mới về mức sinh chênh lệch đáng kể giữa các vùng - miền, mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn diễn ra ở mức nghiêm trọng và ngày càng lan rộng, lợi thế của dân số vàng chưa thực sự được khai thác và phát huy hiệu quả do chưa có giải pháp đồng bộ. 

Thứ trưởng Y tế Nguyễn Trường Sơn phát biểu tại hội thảo.
Thứ trưởng Y tế Nguyễn Trường Sơn phát biểu tại hội thảo.

Đây là nội dung được Thứ trưởng Y tế Nguyễn Trường Sơn chia sẻ tại hội thảo về Dân số và Phát triển, hưởng ứng Tháng hành động Quốc gia về Dân số và Ngày Dân số Việt Nam 26-12-2020 với chủ đề “Nâng cao chất lượng dân số để góp phần phát triển đất nước nhanh và bền vững”.

Thứ trưởng Y tế Nguyễn Trường Sơn cho biết, trong thời gian qua công tác dân số luôn nhận được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước và đã đạt được nhiều thành tích quan trọng. Quy mô dân số hiện nay khoảng gần 96,5 triệu người (2019), Tốc độ gia tăng dân số đã được khống chế thành công, tỷ lệ tăng dân số 10 năm qua (2009 - 2019) trong khoảng từ 1,05% - 1,15%/năm, mức sinh thay thế được duy trì suốt 14 năm qua.

Từ năm 2007, nước ta bước vào thời kỳ dân số vàng, cơ cấu dân số chuyển dịch tích cực, dân số trong độ tuổi lao động tăng mạnh chiếm 68%. Chất lượng dân số được cải thiện về nhiều mặt, tuổi thọ trung bình tăng nhanh, đạt 73,6 tuổi năm 2019, cao hơn nhiều nước có cùng mức thu nhập bình quân đầu người. Tình trạng suy dinh dưỡng, tử vong bà mẹ, trẻ em đều giảm mạnh. Tầm vóc, thể lực người Việt Nam có bước cải thiện.

Dân số đã có sự phân bố hợp lý hơn, gắn với các quá trình đô thị hoá, công nghiệp hóa và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của các địa phương và đất nước. Công tác tuyên truyền, giáo dục, nhận thức về dân số và kế hoạch hóa gia đình của các cấp, các ngành và toàn dân có bước đột phá. Mỗi cặp vợ chồng có hai con đã trở thành chuẩn mực, lan tỏa, thấm sâu trong toàn xã hội. Dịch vụ dân số và kế hoạch hóa gia đình được mở rộng, chất lượng ngày càng cao.

Theo Thứ trưởng, mặc dù đã đạt được nhiều thành tích quan trọng, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của đất nước, song công tác dân số đang gặp nhiều khó khăn, thách thức lớn. Từ việc chỉ tập trung giải quyết vấn đề kế hoạch hóa gia đình để ổn định quy mô dân số, nay công tác dân số phải đẩy mạnh việc giải quyết toàn diện các vấn đề cả về quy mô, cơ cấu, phân bố, nhất là nâng cao chất lượng dân số và phải đặt trong mối quan hệ tác động qua lại với phát triển kinh tế - xã hội và bảo về tổ quốc.

Thứ trưởng nhận định, ngành dân số đang phải đối mặt với các thách thức mới về mức sinh chênh lệch đáng kể giữa các vùng, miền, tỉnh, thành phố; thậm chí có những nơi mức sinh đã xuống thấp như một số tỉnh, thành phố vùng Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long. Trong khi đó, các tỉnh miền núi phía bắc, Bắc Trung bộ và Duyên hải miền trung, Tây Nguyên mức sinh còn rất cao. Mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn diễn ra ở mức nghiêm trọng và ngày càng lan rộng.

Đặc biệt, lợi thế của dân số vàng chưa thực sự được khai thác và phát huy hiệu quả do chưa có giải pháp đồng bộ. Tốc độ già hóa dân số nhanh nhưng chưa có hệ thống giải pháp thích ứng chủ động với già hóa dân số. Chất lượng dân số, chất lượng nguồn nhân lực còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước....

Ngoài ra, một số cơ chế, chính sách về dân số chậm đổi mới; Tổ chức bộ máy thiếu ổn định, chế độ đãi ngộ còn thấp; Các nội dung về dân số trong chính sách phát triển kinh tế - xã hội còn chưa được chú trọng đúng mức; Nguồn lực đầu tư cho công tác dân số còn thấp, chưa tương xứng với yêu cầu...

Vì thế, Thứ trưởng Nguyễn Trường Sơn đề nghị các đơn vị trong toàn ngành, bám sát chủ đề của tháng hành động, tích cực tham mưu cho cấp ủy, chính quyền; chủ động phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể triển khai đồng bộ các nội dung, giải pháp về công tác dân số và phát triển. 

Đồng thời, Bộ Y tế cũng đề nghị các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương tăng cường sự quan tâm, chỉ đạo nhất là về công tác cán bộ, duy trì ổn định tổ chức bộ máy; ưu tiên đầu tư, hỗ trợ nguồn lực kịp thời để công tác dân số triển khai đạt mục tiêu các nội dung mới; đề nghị các ban, ngành, đoàn thể tăng cường phối hợp, chia sẻ và đồng hành cùng ngành dân số trong triển khai thực hiện thắng lợi các mục tiêu Nghị quyết 21 của Ban Chấp hành Trung ương đã đề ra.

Có thể bạn quan tâm

Nhân viên y tế tư vấn cho người bệnh về thực đơn bảo đảm dinh dưỡng.

Nguyên tắc giúp người bệnh đái tháo đường ăn Tết an toàn

Chìa khóa để có một mùa xuân khỏe mạnh với người bệnh đái tháo đường không nằm ở việc kiêng khem quá mức mà nằm ở việc ăn có chọn lọc, đúng lượng và đúng thời điểm, kết hợp chặt chẽ với việc vận động và duy trì thuốc điều trị.

Trung tâm Điều phối Ghép tạng Quốc gia chính thức có trụ sở mới tại số 41 Nguyễn Đình Chiểu, Hai Bà Trưng, Hà Nội

Chương trình hiến-ghép tạng phát triển ngày càng bền vững

Năm 2025, không chỉ là số ca hiến ghép tạng tiếp tục gia tăng, mà còn là sự gia tăng số lượng bệnh viện tư vấn hiến tạng thành công. Đây chính là minh chứng rõ ràng cho sự phát triển bền vững của chương trình hiến – ghép tạng quốc gia, chứ không phải là sự tăng trưởng mang tính ngắn hạn hay phong trào.

Xe hàng hóa ở cửa khẩu Tây Ninh. (Ảnh: VGP)

Tạm dừng áp dụng Nghị định số 46 về an toàn thực phẩm đến hết ngày 15/4/2026

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 09/2026/NQ-CP về việc tạm ngưng hiệu lực và điều chỉnh thời hạn áp dụng Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26/01/2026 quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP ngày 27/1/2026.

Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Quang Vịnh cùng kíp phẫu thuật nỗ lực khắc phục tổn thương cho người bệnh tai nạn pháo nổ. (Ảnh do bệnh viện cung cấp)

Gia tăng số ca cấp cứu do tai nạn pháo nổ

Việc sản xuất, buôn bán, tàng trữ và sử dụng pháo nổ đã bị cấm dưới mọi hình thức. Thế nhưng, trong thời gian gần đây, các bệnh viện liên tục tiếp nhận nhiều ca cấp cứu do tai nạn pháo nổ, với các chấn thương nghiêm trọng đòi hỏi quá trình điều trị lâu dài.

Ảnh minh họa.

Lót dạ trước bữa tiệc thế nào để bảo vệ dạ dày, gan và giấc ngủ?

Lịch tất niên liên miên cuối năm, nạp nhiều cồn vào cơ thể khiến nhiều người rất khó cân bằng sức khỏe. Khi uống rượu, bia liên tiếp, cơ thể con người đối mặt với nhiều thay đổi như gan không kịp nghỉ, tim không kịp trở về nhịp ổn định, não không kịp lấy lại nhịp sinh học bình thường. 

Trẻ em dễ tăng độ cận những ngày Tết?

Trẻ em dễ tăng độ cận những ngày Tết?

Sau thời gian học tập cật lực, Tết là khoảng thời gian nghỉ ngơi để trẻ chuẩn bị cho một học kỳ mới. Mặc dù trẻ em nghỉ Tết hơn 2 tuần nhưng với cường độ gia đình vui chơi nhiều, thiếu sự quan tâm các bạn nhỏ tha hồ chơi điện thoại, máy tính bảng… nên cũng dễ tăng độ, đau mắt.

Bệnh nhân đang nằm điều trị tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.

Chấn thương nặng tứ chi sau khi bị chó cắn

Tua trực cấp cứu Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức tiếp nhận bệnh nhân nữ, 75 tuổi trong tình trạng đa chấn thương nặng do chó cắn với nhiều vết thương phức tạp tại tứ chi, nguy cơ cao nhiễm trùng và đe dọa nghiêm trọng đến chức năng vận động cũng như tính mạng người bệnh.

Bác sĩ Nguyễn Tiến Thành thăm khám cho bệnh nhân - (Ảnh: BSCC)

Bảo vệ làn da tránh viêm da cơ địa mùa đông

Ghi nhận tại cơ sở chuyên khoa da liễu, số lượng bệnh nhân đến khám vì bệnh lý viêm da cơ địa tăng lên đáng kể trong những ngày hanh khô kéo dài, trong đó người bệnh có tổn thương lan rộng.

Các đại biểu tham dự hội nghị của Bộ Y tế chiều 22/2 tại Hà Nội.

Bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, tạo môi trường sản xuất, kinh doanh minh bạch, lành mạnh

Chiều 2/2, tại Hà Nội, Bộ Y tế tổ chức Hội nghị phổ biến Nghị định số 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm, theo hình thức trực tiếp và trực tuyến.