Ngành dân số đang phải đối mặt với các thách thức mới

Ngành dân số đang phải đối mặt với các thách thức mới về mức sinh chênh lệch đáng kể giữa các vùng - miền, mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn diễn ra ở mức nghiêm trọng và ngày càng lan rộng, lợi thế của dân số vàng chưa thực sự được khai thác và phát huy hiệu quả do chưa có giải pháp đồng bộ. 

Thứ trưởng Y tế Nguyễn Trường Sơn phát biểu tại hội thảo.
Thứ trưởng Y tế Nguyễn Trường Sơn phát biểu tại hội thảo.

Đây là nội dung được Thứ trưởng Y tế Nguyễn Trường Sơn chia sẻ tại hội thảo về Dân số và Phát triển, hưởng ứng Tháng hành động Quốc gia về Dân số và Ngày Dân số Việt Nam 26-12-2020 với chủ đề “Nâng cao chất lượng dân số để góp phần phát triển đất nước nhanh và bền vững”.

Thứ trưởng Y tế Nguyễn Trường Sơn cho biết, trong thời gian qua công tác dân số luôn nhận được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước và đã đạt được nhiều thành tích quan trọng. Quy mô dân số hiện nay khoảng gần 96,5 triệu người (2019), Tốc độ gia tăng dân số đã được khống chế thành công, tỷ lệ tăng dân số 10 năm qua (2009 - 2019) trong khoảng từ 1,05% - 1,15%/năm, mức sinh thay thế được duy trì suốt 14 năm qua.

Từ năm 2007, nước ta bước vào thời kỳ dân số vàng, cơ cấu dân số chuyển dịch tích cực, dân số trong độ tuổi lao động tăng mạnh chiếm 68%. Chất lượng dân số được cải thiện về nhiều mặt, tuổi thọ trung bình tăng nhanh, đạt 73,6 tuổi năm 2019, cao hơn nhiều nước có cùng mức thu nhập bình quân đầu người. Tình trạng suy dinh dưỡng, tử vong bà mẹ, trẻ em đều giảm mạnh. Tầm vóc, thể lực người Việt Nam có bước cải thiện.

Dân số đã có sự phân bố hợp lý hơn, gắn với các quá trình đô thị hoá, công nghiệp hóa và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của các địa phương và đất nước. Công tác tuyên truyền, giáo dục, nhận thức về dân số và kế hoạch hóa gia đình của các cấp, các ngành và toàn dân có bước đột phá. Mỗi cặp vợ chồng có hai con đã trở thành chuẩn mực, lan tỏa, thấm sâu trong toàn xã hội. Dịch vụ dân số và kế hoạch hóa gia đình được mở rộng, chất lượng ngày càng cao.

Theo Thứ trưởng, mặc dù đã đạt được nhiều thành tích quan trọng, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của đất nước, song công tác dân số đang gặp nhiều khó khăn, thách thức lớn. Từ việc chỉ tập trung giải quyết vấn đề kế hoạch hóa gia đình để ổn định quy mô dân số, nay công tác dân số phải đẩy mạnh việc giải quyết toàn diện các vấn đề cả về quy mô, cơ cấu, phân bố, nhất là nâng cao chất lượng dân số và phải đặt trong mối quan hệ tác động qua lại với phát triển kinh tế - xã hội và bảo về tổ quốc.

Thứ trưởng nhận định, ngành dân số đang phải đối mặt với các thách thức mới về mức sinh chênh lệch đáng kể giữa các vùng, miền, tỉnh, thành phố; thậm chí có những nơi mức sinh đã xuống thấp như một số tỉnh, thành phố vùng Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long. Trong khi đó, các tỉnh miền núi phía bắc, Bắc Trung bộ và Duyên hải miền trung, Tây Nguyên mức sinh còn rất cao. Mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn diễn ra ở mức nghiêm trọng và ngày càng lan rộng.

Đặc biệt, lợi thế của dân số vàng chưa thực sự được khai thác và phát huy hiệu quả do chưa có giải pháp đồng bộ. Tốc độ già hóa dân số nhanh nhưng chưa có hệ thống giải pháp thích ứng chủ động với già hóa dân số. Chất lượng dân số, chất lượng nguồn nhân lực còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước....

Ngoài ra, một số cơ chế, chính sách về dân số chậm đổi mới; Tổ chức bộ máy thiếu ổn định, chế độ đãi ngộ còn thấp; Các nội dung về dân số trong chính sách phát triển kinh tế - xã hội còn chưa được chú trọng đúng mức; Nguồn lực đầu tư cho công tác dân số còn thấp, chưa tương xứng với yêu cầu...

Vì thế, Thứ trưởng Nguyễn Trường Sơn đề nghị các đơn vị trong toàn ngành, bám sát chủ đề của tháng hành động, tích cực tham mưu cho cấp ủy, chính quyền; chủ động phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể triển khai đồng bộ các nội dung, giải pháp về công tác dân số và phát triển. 

Đồng thời, Bộ Y tế cũng đề nghị các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương tăng cường sự quan tâm, chỉ đạo nhất là về công tác cán bộ, duy trì ổn định tổ chức bộ máy; ưu tiên đầu tư, hỗ trợ nguồn lực kịp thời để công tác dân số triển khai đạt mục tiêu các nội dung mới; đề nghị các ban, ngành, đoàn thể tăng cường phối hợp, chia sẻ và đồng hành cùng ngành dân số trong triển khai thực hiện thắng lợi các mục tiêu Nghị quyết 21 của Ban Chấp hành Trung ương đã đề ra.

Có thể bạn quan tâm

Đội ngũ y, bác sĩ Học viện Y-Dược học cổ truyền Việt Nam và Bệnh viện Tuệ Tĩnh khám, tư vấn về sức khỏe cho người dân trên địa bàn xã Kiều Phú.

Phát huy vai trò của y học cổ truyền trong chăm sóc sức khỏe người dân

Ngày 9/7/2026, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 1250/QĐ-TTg về việc ban hành Kế hoạch thực hiện Thông báo số 68-TB/VPTW ngày 26/5/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng về kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Y tế về phát triển ngành Y học cổ truyền Việt Nam (Kế hoạch).

Người dân xã Cái Chiên được khám sức khỏe, tư vấn và sàng lọc bệnh miễn phí theo kế hoạch của tỉnh.

Quảng Ninh nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho nhân dân

Nhằm tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe cho nhân dân, tỉnh Quảng Ninh đã xây dựng kế hoạch, hướng dẫn các địa phương, phân công cho các bệnh viện, đơn vị y tế hỗ trợ các xã, phường thực hiện rà soát, tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân trên địa bàn tỉnh.

Diễn đàn Lãnh đạo Sinh hoạt Y khoa Pháp-Việt lần thứ 30 được tổ chức tại khách sạn Melia Hà Nội.

AS ONE: Chung tay hiện thực hóa mục tiêu kiểm soát tăng huyết áp và đái tháo đường tại Việt Nam, giai đoạn 2026-2030

Trong khuôn khổ chuỗi hoạt động kỷ niệm 30 năm Sinh hoạt Y khoa Pháp-Việt và 10 năm Hệ sinh thái “Ngày Đầu Tiên”, Hội thảo chuyên gia AS ONE Expert Meeting và Diễn đàn Lãnh đạo Sinh hoạt Y khoa Pháp-Việt lần thứ 30 đã quy tụ các cơ quan quản lý y tế, chuyên gia trong nước và quốc tế, cơ sở khám chữa bệnh trên cả nước...

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu chỉ đạo. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Phát huy tính chủ động, sáng tạo để nâng cao chất lượng dịch vụ y tế

Tại lễ khai trương Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở Ninh Bình, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu Bộ Y tế tiếp tục hoàn thiện cơ chế, đổi mới quản trị bệnh viện, tạo điều kiện để các cơ sở y tế phát huy tính chủ động, sáng tạo, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và xây dựng hệ sinh thái y tế hiện đại, đồng bộ.

[Video] Khám phá bên trong Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở Ninh Bình

[Video] Khám phá bên trong Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở Ninh Bình

Sau hơn 10 năm chờ đợi, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở Ninh Bình sẽ chính thức đi vào hoạt động từ chiều nay 9/7. Đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình mở rộng mạng lưới khám chữa bệnh chất lượng cao của bệnh viện, đưa các kỹ thuật ngoại khoa chuyên sâu đến gần hơn với người dân khu vực Đồng bằng sông Hồng.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà thăm hỏi, động viên người khuyết tật tham dự lễ khai trương mô hình.

Triển khai thí điểm mô hình cho người khuyết tật, người yếu thế dựa vào gia đình và cộng đồng

Việc triển khai mô hình phải hướng tới hiệu quả thực chất, lấy chất lượng phục hồi chức năng và lợi ích của người dân làm thước đo. Đặc biệt, mô hình phải được tổ chức vận hành thực sự hiệu quả, được đánh giá bằng chất lượng phục hồi chức năng và những lợi ích thiết thực mang lại cho người dân sinh sống trên địa bàn.

Bộ trưởng Y tế yêu cầu bệnh viện tiếp tục rà soát kỹ lưỡng các phương án vận hành, bảo đảm mọi quy trình được thực hiện an toàn, thông suốt, lấy người bệnh làm trung tâm.

Bộ trưởng Y tế kiểm tra công tác chuẩn bị trước ngày Bệnh viện Việt Đức cơ sở Ninh Bình đi vào hoạt động

Chiều 7/7, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan kiểm tra công tác chuẩn bị tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở Ninh Bình trước lễ khai trương. Bộ trưởng yêu cầu bệnh viện hoàn thiện các phương án khám, chữa bệnh, cấp cứu và tiếp đón người bệnh, bảo đảm vận hành an toàn, thông suốt ngay từ ngày đầu hoạt động.