Nhiều nguy hại khó lường
Lâu nay, nhiều người nghĩ rằng hút thuốc lá thế hệ mới có thể giúp cai nghiện được thuốc lá điếu thông thường. Song các chuyên gia cho rằng điều này là sai lầm vì các sản phẩm này đều gây độc như nhau. Hiện nay, các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới được biết đến là thuốc lá điện tử (ENDS), thuốc lá nung nóng (HTPs) và thuốc lá ngậm (SNUS). Mỗi loại sản phẩm có cơ chế hoạt động riêng và có nhiều hình dáng, thậm chí được thiết kế giống với thuốc lá truyền thống, xì gà, ống điếu, cây bút, thẻ USB… Nhưng phần lớn đều áp dụng công nghệ để hóa hơi tinh dầu lỏng thành dạng khói và được xử lý thông qua chip điện tử thông minh nên lượng khói ra rất nhiều và tạo những đám khói rất nhanh. Hầu hết các nhà sản xuất thuốc lá điện tử đều quảng cáo loại thuốc lá này an toàn, thậm chí an toàn hơn thuốc lá thông thường do không cần đến lửa, không để lại tàn và khói khét khi hút.
Để nạp nguyên liệu, các mẫu thuốc lá điện tử sử dụng ống chứa dung dịch loại dùng một lần hoặc loại có thể bơm vào để dùng tiếp. Dung dịch này thường chứa nicotin, chất tạo mùi hương vị, propylene glycol, glycerin thực vật… có thể sử dụng hút nhiều lần, vì thế hầu như không có định lượng về nồng độ nicotin trong mỗi ml. Điều này dẫn đến nguy cơ người sử dụng tăng liều lượng, mức độ dung nạp nicotin và gây nguy cơ ngộ độc cấp tính. Đặc biệt, thuốc lá điện tử sử dụng nhiều hương liệu, hóa chất và phối trộn nhiều loại thành phần khác nhau nên có thể bị lợi dụng để sử dụng ma túy thông qua việc phối trộn.
Nếu như trước kia, người sử dụng thuốc lá điếu dạng đốt cháy còn e dè, tránh cho người thân không bị ảnh hưởng bởi hít khói thuốc thụ động thì ngày nay, do tin lời quảng cáo thuốc lá thế hệ mới không nguy hại, họ vô tư hút trong phòng kín mà không nghĩ người chung quanh cũng bị ảnh hưởng. Đáng lo ngại nhất là xu hướng sử dụng các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới đang ngày một tăng, đặc biệt là ở lứa tuổi thanh, thiếu niên, một phần nguyên nhân xuất phát từ sở thích tạo hình ảnh, phong cách, gu thẩm mỹ, xu hướng của giới trẻ hiện nay là cái gì đó thể hiện sự mới mẻ, giải phóng, năng động.
Cần sự quản lý chặt chẽ
Tại Việt Nam, toàn bộ tiêu chuẩn về thuốc lá hiện hành đều mới chỉ được áp dụng cho sản phẩm thuốc lá truyền thống. Đối với các mặt hàng thuốc lá thế hệ mới hiện vẫn đang chưa được phân loại hàng hóa, chưa có tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật để nhập khẩu nên chủ yếu là nhập lậu và được bán tràn lan, trôi nổi trên mạng, các cửa hàng nhỏ lẻ. Thực tế này đã và đang gây thất thu một nguồn thuế khá lớn cho Nhà nước, đồng thời còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ như sản phẩm giả, sản phẩm kém chất lượng… Điều đáng nói, vì chưa có khung pháp lý cho mặt hàng này nên cơ quan chức năng gặp khó khăn trong việc xử lý vi phạm.
Vừa qua, tại Hà Nội, Tọa đàm “Khung pháp lý cho thuốc lá thế hệ mới” đã diễn ra với sự tham gia của 50 đại diện từ các cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia trong lĩnh vực công nghiệp, kinh tế, y tế… bàn về tác hại cũng như cần sự quản lý, kiểm soát sản phẩm này. Tại đây, nhiều ý kiến cho rằng, phải chăng đã đến lúc cho phép nhập khẩu sản phẩm thuốc lá thế hệ mới nhưng phải được kiểm soát chặt chẽ. Tuy nhiên, bà Hoàng Lan Hương, Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) cho rằng, tạm thời chưa cho phép nhập khẩu và lưu thông cho đến khi những tác động của thuốc lá điện tử được đánh giá đầy đủ hơn. Hút thuốc lá điện tử hiện đang gia tăng trong giới trẻ, người chưa hút và kể cả người đang hút thuốc lá thông thường cũng có xu hướng sử dụng thuốc lá điện tử. Đây là loại hình thuốc lá mới, tác hại không hề thấp hơn thuốc lá thông thường, thậm chí có những tác hại cấp tính gặp phải ngay sau khi hút lần đầu. Bộ Y tế đề xuất cấm sử dụng dưới mọi hình thức mua bán, sản xuất, nhập khẩu đối với các sản phẩm mới này.
Nhiều người cũng cho rằng, không nên ngay lập tức luật hóa tại thời điểm này mà bỏ qua giai đoạn thí điểm cần thiết để có những đánh giá tác động đầy đủ. Bởi lẽ, thuốc lá thế hệ mới là kết quả của việc áp dụng công nghệ trên toàn cầu, hiện vẫn còn rất mới mẻ đối với ngành công nghiệp thuốc lá Việt Nam. Việc cho phép sử dụng các sản phẩm thuốc lá mới tại Việt Nam có thể ảnh hưởng việc thực hiện mục tiêu giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá và không phù hợp các quy định của pháp luật hiện hành.
