Sau khi Mỹ công bố quyết định treo thưởng, Tổng thống Costa Rica Rodrigo Chaves ngày 2/5 hoan nghênh hành động này của chính quyền người đồng cấp Mỹ Donald Trump. Ông Chaves cũng xác nhận trước đó đã đề nghị Mỹ hỗ trợ bắt giữ trùm ma túy Alejandro Arias Monge.
Liên quan các chiến dịch truy nã tội phạm ma túy, theo AP, ngoài Arias Monge, Bộ Ngoại giao Mỹ cũng treo thưởng 5 triệu USD cho người cung cấp thông tin dẫn đến việc bắt giữ trùm ma túy Haroldo Waldemar Lorenzana có liên quan các băng nhóm ma túy khét tiếng ở Mexico như Sinaloa.
Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA) cho biết, Alejandro Arias Monge với biệt danh "Diablo", 40 tuổi, là kẻ đang bị truy nã gắt gao nhất tại Costa Rica. Chính quyền quốc gia Trung Mỹ xác định Arias hiện điều hành các nhóm tội phạm ở tất cả 7 tỉnh của Costa Rica. Các nhà chức trách cho rằng, Arias đã thông đồng với nhiều kẻ buôn bán ma túy và nhiều tổ chức mafia để vận chuyển hàng trăm kg cocaine có nguồn gốc từ Colombia, sau đó trung chuyển qua Costa Rica, Honduras, Guatemala và Mexico, với điểm đến cuối cùng là Mỹ.
Trên phương tiện truyền thông, các thành viên thuộc tổ chức mà Arias cầm đầu thường xuyên đăng tải nội dung bạo lực, lời lẽ đe dọa công dân và các nhà lãnh đạo Chính phủ Costa Rica. Tại Guatemala, Arias bị liệt vào danh sách 100 tội phạm bị truy nã gắt gao nhất ở nước này. Tòa án liên bang Colombia của Mỹ cáo buộc Arias buôn bán ma túy, cướp của, giết người nghiêm trọng và rửa tiền.
Theo báo cáo của cảnh sát, trước đây, các tổ chức của Arias kiểm soát phần lớn hoạt động buôn bán ma túy nhỏ ở Pococí, một thị trấn ở Costa Rica, có vị trí thuận lợi để vận chuyển cocaine đến cảng Limón của Costa Rica hoặc về phía bắc đến Nicaragua. Tuy nhiên, địa bàn của Arias những năm gần đây bị một tên trùm ma túy khác là Moreno Borbón, biệt danh “Pechuga” thách thức. Từ năm 2016, băng đảng của Pechuga, có nguồn gốc từ Guápiles (Costa Rica), đã thâm nhập vào lãnh địa của Arias.
Từ đó, các cuộc đụng độ giữa băng đảng của hai tên tội phạm nguy hiểm đã khiến người dân ở một số cộng đồng thuộc các khu vực phía bắc Sarapiquí và Limón khiếp sợ. Ước tính, giai đoạn 2016-2021, khoảng hơn 100 vụ giết người trong và chung quanh thị trấn Pococí ở Limón đã được ghi nhận do hai băng đảng trên tranh giành địa bàn. Các hành động bạo lực diễn ra ngày càng nhiều và dã man hơn như thiêu sống hay chặt đầu. Đây là những vụ giết người bạo lực bất thường tại quốc gia này.
Theo giới chức Costa Rica, sản lượng cocaine tăng mạnh ở Colombia kết hợp với hoạt động mở rộng ảnh hưởng của các băng đảng ma túy Mexico cùng vị trí địa lý là “cửa ngõ” của các thị trường lớn đã biến đất nước này thành "thỏi nam châm" mới trên tuyến đường ma túy liên lục địa. Năm 2023, giới chức Costa Rica ước tính đã thu giữ và tiêu hủy ít nhất 21 tấn cocaine, 22,5 tấn cần sa, gần 580.000 viên ma túy tổng hợp, 1.000 liều fentanyl và 370.000 cây cần sa. Lực lượng chức năng nước này đã thực hiện gần 95.200 vụ bắt giữ liên quan ma túy và 7.250 vụ liên quan vũ khí.
Các chuyên gia về ma túy cũng thống kê, đất nước Caribe này hiện có tới 340 tổ chức tội phạm. Các băng đảng sẵn sàng ra tay tàn độc để tranh giành địa bàn, mối hàng. Năm 2021, các vụ đấu súng và thanh toán lẫn nhau thường xuyên đã làm rung chuyển Pococí, bao gồm các cuộc tấn công tại các quán bar và nhà hàng.
Việc các băng đảng bành trướng thế lực khiến Costa Rica đối mặt thách thức an ninh lớn, nhất là khi quốc gia này có lực lượng cảnh sát rất mỏng (chỉ khoảng 15.000 cảnh sát cho dân số 5,2 triệu người). Trước tình hình đó, thời gian qua, chính quyền Costa Rica đã cam kết gia tăng nhân lực trong cuộc chiến chống tội phạm. Nhiều chiến dịch truy quét với sự hỗ trợ của quốc tế cũng đã được triển khai và thu được những tín hiệu tích cực nhất định. Dù vậy, giới phân tích cho rằng, chống ma túy vẫn là một cuộc chiến vô cùng cam go.
