Mục tiêu toàn cầu về AI an toàn

Có lợi ích to lớn, song trí tuệ nhân tạo (AI) cũng gây rủi ro nghiêm trọng nếu không được kiểm soát. Trước sự bùng nổ các công cụ AI, thế giới vẫn chưa thống nhất được cách thức để quản lý hiệu quả.

Biếm họa: SHERIF ARAFA
Biếm họa: SHERIF ARAFA

Tổng Thư ký LHQ nêu rõ: “Cánh cửa định hình AI đang dần khép lại, vì hòa bình, công lý và nhân loại, chúng ta phải hành động ngay lập tức”.

Không chỉ những vấn đề quen thuộc là hòa bình, an ninh và phát triển, Kỳ họp thứ 80 Đại hội đồng LHQ vừa diễn ra tại New York (Mỹ) cũng thảo luận chủ đề thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng quốc tế là công nghệ tiên tiến, đặc biệt là quản trị việc phát triển AI. Tại Hội nghị quốc tế về quản trị AI, trong khuôn khổ Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng khóa 80, LHQ đã chính thức phát động Đối thoại toàn cầu về quản trị AI, đánh dấu lần đầu toàn bộ 193 quốc gia thành viên LHQ góp tiếng nói nhằm xây dựng khuôn khổ quản trị toàn cầu đối với công nghệ mới đang phát triển như vũ bão.

Phát biểu ý kiến tại Hội nghị, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres nhấn mạnh: “Câu hỏi không còn là liệu AI có thay đổi thế giới hay không, bởi điều đó đang diễn ra. Vấn đề là liệu chúng ta có quản trị được sự chuyển mình đó hay để AI quản trị chúng ta”. Ông nêu rõ, điều đáng ngại là các quy tắc có hiệu quả và được quốc tế thống nhất về cách thức quản lý công nghệ AI vẫn chưa thể sánh kịp với sự phát triển bùng nổ của các công cụ AI trên toàn thế giới. Bởi thế, Đối thoại toàn cầu hướng tới mục tiêu xây dựng các hệ thống AI an toàn, tin cậy, thúc đẩy khả năng tương tác giữa các cơ chế quản trị, khuyến khích đổi mới và bình đẳng cho tất cả mọi người.

Tại cuộc họp của Hội đồng Bảo an LHQ, ông Guterres cũng chỉ rõ, AI không còn là “chân trời xa vời” mà đang hiện hữu, biến đổi cuộc sống, không gian thông tin và nền kinh tế toàn cầu với tốc độ chóng mặt. Được sử dụng một cách có trách nhiệm, AI có thể tăng cường phòng ngừa và bảo vệ con người trước rủi ro bằng nhiều cách, chẳng hạn dự đoán tình trạng mất an ninh lương thực, hỗ trợ rà phá bom mìn, hay giúp xác định nguy cơ bùng phát bạo lực. Tuy nhiên, nếu không có “rào chắn”, AI có thể bị biến thành vũ khí. Theo lãnh đạo LHQ, các cuộc tấn công mạng sử dụng AI có thể phá vỡ cơ sở hạ tầng quan trọng chỉ trong vài phút, hoặc đe dọa tính toàn vẹn thông tin.

Trong thời đại AI bùng nổ, mối lo ngại về hòa bình và an ninh gia tăng và nhu cầu đồng thuận trong các quy định quốc tế càng trở nên cấp thiết. Ông Guterres nhấn mạnh, công nghệ và đổi mới phải phục vụ con người, chứ không phải làm suy yếu nhân loại. Số phận của nhân loại không thể bị phó mặc cho một thuật toán và con người phải luôn giữ quyền quyết định đối với các “quyết định sinh tử”. Ông nói: “Câu hỏi hiện nay không còn là liệu AI có ảnh hưởng đến hòa bình và an ninh quốc tế hay không, mà là chúng ta sẽ định hình ảnh hưởng đó như thế nào”.

Một báo cáo của LHQ năm 2024 cho thấy, trên phạm vi toàn cầu có tới 118 quốc gia không tham gia bất kỳ sáng kiến quốc tế quan trọng nào về ​​quản trị AI và cũng chỉ có bảy quốc gia, tất cả đều là các nước phát triển, tham gia các sáng kiến. Thực tế này gióng lên hồi chuông cảnh báo khi công nghệ tiên tiến phát triển nhanh chóng, còn “cánh cửa định hình quản trị AI đang dần khép lại”. Tổng Thư ký LHQ chỉ rõ, thách thức và cơ hội mang tính toàn cầu, nên phản ứng của cộng đồng quốc tế cần toàn diện và đồng bộ, thay vì các giải pháp rời rạc và cục bộ đã được ban hành cho đến nay.

Theo đánh giá của LHQ, sáng kiến Đối thoại toàn cầu về quản trị AI hướng tới việc đặt nền móng vững chắc cho một hệ sinh thái AI toàn cầu dựa trên ba trụ cột, gồm chính sách, khoa học và năng lực. Đây là biểu hiện rõ nét của “chủ nghĩa đa phương hiện đại”, linh hoạt, toàn diện và dựa trên tinh thần trách nhiệm chung. Sáng kiến bao quát các khía cạnh xã hội, kinh tế, đạo đức, kỹ thuật, văn hóa và ngôn ngữ của AI, đồng thời bổ sung cho các nỗ lực đang được triển khai. Tiến trình này được kỳ vọng là nơi phối hợp bền vững và toàn diện cho các hoạt động quản trị AI trên toàn cầu.

LHQ cũng nêu bốn mục tiêu ưu tiên cho các chính phủ, gồm duy trì quyền kiểm soát của con người đối với việc sử dụng vũ lực, xây dựng khuôn khổ pháp lý toàn cầu thống nhất, bảo vệ tính toàn vẹn của thông tin và thu hẹp “khoảng cách về năng lực AI” giữa các quốc gia giàu và nghèo. Một nỗ lực quan trọng nữa vừa được LHQ triển khai, đó là thành lập Hội đồng Khoa học độc lập quốc tế về AI, trực thuộc LHQ, với vai trò tư vấn khách quan và độc lập về khía cạnh khoa học và công nghệ của AI.

Có thể bạn quan tâm

Hai nhà lãnh đạo Mỹ (bên phải) và Israel tại một cuộc gặp ở Nhà Trắng. Ảnh: THE NEW YORK TIMES

Vết rạn đồng minh Mỹ - Israel

Việc Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu công khai bác bỏ lộ trình 15 điểm của Tổng thống Mỹ Donald Trump về Gaza để tìm kiếm sự ủng hộ khi cuộc bầu cử đang đến gần được cho là một canh bạc khá mạo hiểm, có thể làm rạn nứt quan hệ đồng minh với Washington vốn có vai trò không thể thay thế của Tel Aviv.

Học sinh Thái Lan động viên lẫn nhau sau biến cố. Ảnh: THE NATIONE

Thái Lan bảo vệ trẻ em trước bạo lực súng đạn

Sau vụ xả súng tại Trường Debsirin Nonthaburi khiến nhiều người thiệt mạng và bị thương, Chính phủ Thái Lan đang thúc đẩy xây dựng “Tiêu chuẩn an toàn trường học quốc gia” trong vòng 90 ngày. Kế hoạch tập trung vào tăng cường sàng lọc sức khỏe tâm thần, phòng chống tình trạng bắt nạt, kiểm soát vũ khí và các vật dụng bị cấm trong trường học.

Tàu Iran trúng đòn tấn công của Ukraine trên biển Caspi. Ảnh: RUSPHOTOBANK

Nguy cơ xuất hiện “mặt trận” mới trên biển Caspi

Cuộc tấn công của Ukraine vào tàu Iran trên biển Caspi không chỉ làm gia tăng căng thẳng giữa hai quốc gia này mà còn là bước leo thang mới của cuộc xung đột quân sự Ukraine - Nga, đồng thời dấy lên lo ngại vùng biển chiến lược này trở thành điểm nóng mới tại khu vực cũng như trên thế giới.

Biếm họa: VASCO GARGALO

Phép thử với EU

Vấn đề người di cư tiếp tục gây sức ép với Liên minh châu Âu (EU) sau cuộc vượt biển của hàng nghìn người Morocco sang thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha. Hiện tượng này đã bộc lộ những bất đồng của EU, đồng thời được xem là phép thử đối với sự đoàn kết của khối.

Cảnh sát Thái Lan triệt phá một ổ nhóm lừa đảo trực tuyến. Ảnh: GETTY IMAGES

Cảnh báo đỏ về nạn lừa đảo trực tuyến

Một mẩu tin tuyển dụng có thể che giấu cả một mạng lưới tội phạm. Một cú nhấp chuột có thể dẫn đến một cơn ác mộng. Mỗi năm, hàng trăm nghìn người bị buôn bán với lời hứa về công việc ở nước ngoài, để rồi bị giam giữ, ép buộc tham gia hoạt động lừa đảo trực tuyến. Đây là “cảnh báo đỏ” của Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) về “ngành công nghiệp tội phạm” trị giá hàng tỷ USD đang nổi lên nhanh chóng, biến người tìm việc thành tội phạm mạng.

Biếm họa: NAYER TALAL

Cuộc chiến phía sau chiến tuyến

Việc Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky buộc phải thay thế Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Ukraine Oleksandr Syrsky, sau khi cách chức Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov, khiến bùng nổ làn sóng biểu tình phản đối tại Thủ đô Kiev và nhiều thành phố lớn khác. Diễn biến này phần nào cho thấy một cuộc chiến khác - cuộc chiến không tiếng súng phía sau chiến tuyến xung đột quân sự với Nga trên chính trường Ukraine.

Giám đốc FBI Kash Patel (bên trái) gặp gỡ Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul. Ảnh: THAI PBS WORLD

Hiểm họa gia tăng trên không gian mạng

LHQ cảnh báo, thiệt hại do các đường dây lừa đảo trực tuyến xuyên quốc gia tại Đông Á, Đông Nam Á, Australia và New Zealand trong năm 2025 ước tính lên tới 114,1 tỷ USD, cao gần gấp ba lần so năm 2023. Trước tình hình đó, nhiều quốc gia đã phối hợp trong nỗ lực chung nhằm triệt phá các mạng lưới lừa đảo.

Biếm họa: HAMZEH HAJJAJ

Khi Hormuz thành “quân bài tẩy”

Khi thỏa thuận ngừng bắn đổ vỡ, chiến sự leo thang nguy hiểm khiến Eo biển Hormuz không còn đơn thuần là một tuyến vận tải biển chiến lược, mà đã trở thành "quân bài tẩy" của cả hai bên. Một bên tìm cách phong tỏa để tạo sức ép tối đa, bên còn lại tìm cách khai thông bằng mọi giá.

Biếm họa: AHMAD QADDURA

Thách thức với chương trình nghị sự quốc gia Syria

Quốc hội chuyển tiếp của Syria đã chính thức tổ chức phiên họp đầu tiên. Đây được xem là một cột mốc lịch sử, đánh dấu phiên họp lập pháp đầu tiên của Syria sau khi chế độ cựu Tổng thống Bashar al-Assad sụp đổ cuối năm 2024, đồng thời khởi động triển khai chương trình nghị sự quốc gia trong giai đoạn mới.

Biếm họa: RAHMA

“Nắm đấm thép” của EU

Ủy ban châu Âu (EC) vừa đề xuất thiết lập một cơ chế trừng phạt mới nhằm đối phó các mối đe dọa từ nhiều hình thức tội phạm có tổ chức, bao gồm đưa người di cư trái phép, buôn bán người, buôn lậu vũ khí, ma túy và rửa tiền. Bảo đảm an ninh và các giá trị của khối cũng như bảo vệ tính mạng của người di cư là những mục đích chính của đề xuất này.

Hai nhà lãnh đạo Pháp (bên phải) và Syria gặp gỡ tại Damascus. Ảnh: GETTYIMAGES

Mở rộng hợp tác Pháp-Syria

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron vừa có chuyến công du chớp nhoáng tới Syria. Tuy chỉ là cuộc ghé thăm trên đường tới Thổ Nhĩ Kỳ tham dự Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), nhưng Paris tỏ ra rất coi trọng việc mở rộng hợp tác với Damascus, thể hiện qua hình ảnh một đoàn doanh nghiệp hùng hậu tháp tùng “ông chủ” Điện Elysee trong chuyến thăm Syria.

Biếm họa: STELLINA CHEN

Động lực tìm lại vị thế

Với sự ủng hộ của các đối tác trong liên minh cầm quyền, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã bày tỏ lạc quan về triển vọng phát triển của nước Đức sau một thời gian dài lâm vào trì trệ. Ông Merz khẳng định các biện pháp cải cách của liên minh cầm quyền sẽ tạo nền tảng tăng trưởng mới và phục hồi tích cực hơn trong thời gian tới.

Biếm họa: TOSO BORKOVIC

Mục tiêu định hình “NATO 3.0”

Hội nghị Thượng đỉnh lần thứ 36 Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), diễn ra tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) ngày 7/7 tới, được đánh giá là một kỳ họp quan trọng bậc nhất lịch sử NATO. Bối cảnh địa - chính trị thế giới dịch chuyển mang tính bước ngoặt, liên minh xuyên Đại Tây Dương đứng trước áp lực xây dựng mô hình “NATO 3.0”, với bản thiết kế quân sự mới nhằm duy trì vị thế răn đe hiệu quả trong trật tự thế giới đầy biến động.

Biếm họa: TOSO BORKOVIC

Cái giá phải trả

Đợt nắng nóng kỷ lục đang bao trùm nhiều khu vực ở châu Âu trong tháng 6 này được xem là biểu hiện rõ rệt từ tác động của biến đổi khí hậu (BĐKH). Theo cảnh báo của Liên hợp quốc (LHQ), tình trạng ô nhiễm do hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch là một trong những “thủ phạm” chính gây ra làn sóng nhiệt hoành hành tại “lục địa già”.

Biếm họa: MIKAIL çIFTçI

Thách thức kép ở Gaza

Liên hợp quốc (LHQ) bày tỏ quan ngại về các vụ bắn phá vẫn tiếp diễn ở Dải Gaza. Cùng với đó, việc Israel đóng các cửa khẩu và áp đặt những hạn chế trong vận tải hàng hóa khiến người dân ở dải đất hẹp ven Địa Trung Hải phải đối diện thách thức kép, nghĩa là vừa bị mất an ninh vừa lâm vào khủng hoảng nhân đạo.

Biếm họa: SIMON REGIS

Tình thế lưỡng nan

Đụng độ vẫn tiếp tục nổ ra giữa lực lượng Israel và Phong trào Hezbollah ở Lebanon đang cản trở việc thực thi thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran. Nhằm bảo đảm thỏa thuận không bị đổ vỡ, phái đoàn Mỹ, Pakistan và Iran đã lên đường tới Thụy Sĩ tham gia vòng đàm phán mới.

Biếm họa: EMAD HAJJAJ

Điểm nóng chiến lược “hạ nhiệt”

Căng thẳng tại “chảo lửa Trung Đông” tạm rời điểm sôi sau khi Mỹ và Iran công bố thỏa thuận hòa bình sơ bộ nhằm chấm dứt xung đột quân sự kéo dài hơn ba tháng qua. Đây chưa phải một hiệp định hoàn chỉnh và hai bên còn tiếp tục đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran, song điểm nóng chiến lược “hạ nhiệt” tác động tích cực tới môi trường an ninh khu vực và thị trường năng lượng toàn cầu.

Biếm họa: KAP

Bài toán khó

Làn sóng di cư trên tuyến đường Đại Tây Dương và Địa Trung Hải tới châu Âu đang có dấu hiệu gia tăng trở lại, bất chấp nhiều hiểm nguy rình rập trong suốt quá trình lênh đênh trên biển. Trước tình hình đó, Hội đồng châu Âu (EUC) đã thông qua một tuyên bố chính trị quan trọng về quản lý di cư nhằm giải quyết những thách thức hiện tại, đặc biệt là việc trục xuất người di cư bất hợp pháp trong khi vẫn duy trì các giá trị nhân quyền cốt lõi.

Biếm họa: ALEX FALCO CHANG

Thách thức lớn của “lục địa đen”

Chính phủ các quốc gia châu Phi cùng nhiều tổ chức y tế thế giới đang nỗ lực hết sức nhằm ngăn chặn dịch Ebola lan rộng. Tuy nhiên, nhiều khó khăn và trở ngại trong công tác chống dịch đang đe dọa sự hợp tác của các cơ chế ứng phó khẩn cấp quốc gia.

Biếm họa: ALAA ALLAGTA

Không nhiều hy vọng

Ngày 2/6, Israel và Lebanon đã bắt đầu vòng đàm phán trực tiếp mới kéo dài hai ngày tại Bộ Ngoại giao Mỹ ở Washington. Tuy nhiên, tình hình chiến sự trên thực địa vẫn rất căng thẳng, với các cuộc tấn công đáp trả của Israel và lực lượng Hezbollah.

Biếm họa: TOONSMAG

Sự ủng hộ quan trọng

Nhiều kế hoạch được đánh giá là táo bạo của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của cử tri. Đây là kết quả một cuộc thăm dò dư luận do tổ chức McLaughlin & Associates mới thực hiện với sự tham gia của 1.000 người. Kết quả cuộc thăm dò cho thấy sự tin tưởng, ủng hộ của cử tri Mỹ đối với chính quyền Tổng thống Trump trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ diễn ra trong vòng chưa đầy nửa năm nữa.

Biếm họa: SIMON REGIS

Triển vọng mong manh

Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Marco Rubio cho rằng vẫn có khả năng đạt được một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran trong vài ngày tới. 

Biếm họa: PETER SCHRANK

Chiến lược giảm rủi ro

Với một loạt thỏa thuận thương mại ký kết với các đối tác châu Á - Thái Bình Dương gần đây, Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy toàn diện và mạnh mẽ các mối quan hệ kinh tế chiến lược với khu vực.

Biếm họa: JINDING

Cú sốc nguồn cung

Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng tại Trung Đông ngày càng phức tạp và giá dầu mỏ liên tục tăng cao, LHQ vừa hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5%, đồng thời cảnh báo lạm phát có thể leo thang mạnh.

Biếm họa: LATUFF

Điểm sáng hiếm hoi

Israel và Lebanon tuần qua tiếp tục tiến hành đàm phán tại Thủ đô Washington D.C (Mỹ) nhằm tìm kiếm cơ hội chấm dứt căng thẳng leo thang. Dù cánh cửa hòa bình vẫn chưa thể mở ra song hai bên cũng đã đạt thỏa thuận kéo dài lệnh ngừng bắn thêm 45 ngày.

Tổng thống Macron (giữa) tại Thủ đô Nairobi của Kenya. Ảnh: AFP

Tìm lại vị thế

Hội nghị Thượng đỉnh “Africa Forward” (Châu Phi Tiến bước) diễn ra từ ngày 11 đến 12/5 tại Thủ đô Nairobi của Kenya được xem là dấu mốc khép lại gần một thập niên đầy biến động trong quan hệ giữa Pháp và châu Phi dưới thời Tổng thống Emmanuel Macron.

Một phiên thảo luận của các nhà lãnh đạo ASEAN. Nguồn: THE ASEAN SECRETARIAT

ASEAN chủ động kiến tạo tương lai

Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 vừa kết thúc tại Cebu (Philippines), đánh dấu bước chuyển quan trọng của Hiệp hội về chủ động thích ứng trong kỷ nguyên mới.