Mục tiêu toàn cầu về AI an toàn

Có lợi ích to lớn, song trí tuệ nhân tạo (AI) cũng gây rủi ro nghiêm trọng nếu không được kiểm soát. Trước sự bùng nổ các công cụ AI, thế giới vẫn chưa thống nhất được cách thức để quản lý hiệu quả.

Biếm họa: SHERIF ARAFA
Biếm họa: SHERIF ARAFA

Tổng Thư ký LHQ nêu rõ: “Cánh cửa định hình AI đang dần khép lại, vì hòa bình, công lý và nhân loại, chúng ta phải hành động ngay lập tức”.

Không chỉ những vấn đề quen thuộc là hòa bình, an ninh và phát triển, Kỳ họp thứ 80 Đại hội đồng LHQ vừa diễn ra tại New York (Mỹ) cũng thảo luận chủ đề thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng quốc tế là công nghệ tiên tiến, đặc biệt là quản trị việc phát triển AI. Tại Hội nghị quốc tế về quản trị AI, trong khuôn khổ Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng khóa 80, LHQ đã chính thức phát động Đối thoại toàn cầu về quản trị AI, đánh dấu lần đầu toàn bộ 193 quốc gia thành viên LHQ góp tiếng nói nhằm xây dựng khuôn khổ quản trị toàn cầu đối với công nghệ mới đang phát triển như vũ bão.

Phát biểu ý kiến tại Hội nghị, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres nhấn mạnh: “Câu hỏi không còn là liệu AI có thay đổi thế giới hay không, bởi điều đó đang diễn ra. Vấn đề là liệu chúng ta có quản trị được sự chuyển mình đó hay để AI quản trị chúng ta”. Ông nêu rõ, điều đáng ngại là các quy tắc có hiệu quả và được quốc tế thống nhất về cách thức quản lý công nghệ AI vẫn chưa thể sánh kịp với sự phát triển bùng nổ của các công cụ AI trên toàn thế giới. Bởi thế, Đối thoại toàn cầu hướng tới mục tiêu xây dựng các hệ thống AI an toàn, tin cậy, thúc đẩy khả năng tương tác giữa các cơ chế quản trị, khuyến khích đổi mới và bình đẳng cho tất cả mọi người.

Tại cuộc họp của Hội đồng Bảo an LHQ, ông Guterres cũng chỉ rõ, AI không còn là “chân trời xa vời” mà đang hiện hữu, biến đổi cuộc sống, không gian thông tin và nền kinh tế toàn cầu với tốc độ chóng mặt. Được sử dụng một cách có trách nhiệm, AI có thể tăng cường phòng ngừa và bảo vệ con người trước rủi ro bằng nhiều cách, chẳng hạn dự đoán tình trạng mất an ninh lương thực, hỗ trợ rà phá bom mìn, hay giúp xác định nguy cơ bùng phát bạo lực. Tuy nhiên, nếu không có “rào chắn”, AI có thể bị biến thành vũ khí. Theo lãnh đạo LHQ, các cuộc tấn công mạng sử dụng AI có thể phá vỡ cơ sở hạ tầng quan trọng chỉ trong vài phút, hoặc đe dọa tính toàn vẹn thông tin.

Trong thời đại AI bùng nổ, mối lo ngại về hòa bình và an ninh gia tăng và nhu cầu đồng thuận trong các quy định quốc tế càng trở nên cấp thiết. Ông Guterres nhấn mạnh, công nghệ và đổi mới phải phục vụ con người, chứ không phải làm suy yếu nhân loại. Số phận của nhân loại không thể bị phó mặc cho một thuật toán và con người phải luôn giữ quyền quyết định đối với các “quyết định sinh tử”. Ông nói: “Câu hỏi hiện nay không còn là liệu AI có ảnh hưởng đến hòa bình và an ninh quốc tế hay không, mà là chúng ta sẽ định hình ảnh hưởng đó như thế nào”.

Một báo cáo của LHQ năm 2024 cho thấy, trên phạm vi toàn cầu có tới 118 quốc gia không tham gia bất kỳ sáng kiến quốc tế quan trọng nào về ​​quản trị AI và cũng chỉ có bảy quốc gia, tất cả đều là các nước phát triển, tham gia các sáng kiến. Thực tế này gióng lên hồi chuông cảnh báo khi công nghệ tiên tiến phát triển nhanh chóng, còn “cánh cửa định hình quản trị AI đang dần khép lại”. Tổng Thư ký LHQ chỉ rõ, thách thức và cơ hội mang tính toàn cầu, nên phản ứng của cộng đồng quốc tế cần toàn diện và đồng bộ, thay vì các giải pháp rời rạc và cục bộ đã được ban hành cho đến nay.

Theo đánh giá của LHQ, sáng kiến Đối thoại toàn cầu về quản trị AI hướng tới việc đặt nền móng vững chắc cho một hệ sinh thái AI toàn cầu dựa trên ba trụ cột, gồm chính sách, khoa học và năng lực. Đây là biểu hiện rõ nét của “chủ nghĩa đa phương hiện đại”, linh hoạt, toàn diện và dựa trên tinh thần trách nhiệm chung. Sáng kiến bao quát các khía cạnh xã hội, kinh tế, đạo đức, kỹ thuật, văn hóa và ngôn ngữ của AI, đồng thời bổ sung cho các nỗ lực đang được triển khai. Tiến trình này được kỳ vọng là nơi phối hợp bền vững và toàn diện cho các hoạt động quản trị AI trên toàn cầu.

LHQ cũng nêu bốn mục tiêu ưu tiên cho các chính phủ, gồm duy trì quyền kiểm soát của con người đối với việc sử dụng vũ lực, xây dựng khuôn khổ pháp lý toàn cầu thống nhất, bảo vệ tính toàn vẹn của thông tin và thu hẹp “khoảng cách về năng lực AI” giữa các quốc gia giàu và nghèo. Một nỗ lực quan trọng nữa vừa được LHQ triển khai, đó là thành lập Hội đồng Khoa học độc lập quốc tế về AI, trực thuộc LHQ, với vai trò tư vấn khách quan và độc lập về khía cạnh khoa học và công nghệ của AI.

Có thể bạn quan tâm

Biếm họa: MIKAIL çIFTçI

Thách thức kép ở Gaza

Liên hợp quốc (LHQ) bày tỏ quan ngại về các vụ bắn phá vẫn tiếp diễn ở Dải Gaza. Cùng với đó, việc Israel đóng các cửa khẩu và áp đặt những hạn chế trong vận tải hàng hóa khiến người dân ở dải đất hẹp ven Địa Trung Hải phải đối diện thách thức kép, nghĩa là vừa bị mất an ninh vừa lâm vào khủng hoảng nhân đạo.

Biếm họa: SIMON REGIS

Tình thế lưỡng nan

Đụng độ vẫn tiếp tục nổ ra giữa lực lượng Israel và Phong trào Hezbollah ở Lebanon đang cản trở việc thực thi thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran. Nhằm bảo đảm thỏa thuận không bị đổ vỡ, phái đoàn Mỹ, Pakistan và Iran đã lên đường tới Thụy Sĩ tham gia vòng đàm phán mới.

Biếm họa: EMAD HAJJAJ

Điểm nóng chiến lược “hạ nhiệt”

Căng thẳng tại “chảo lửa Trung Đông” tạm rời điểm sôi sau khi Mỹ và Iran công bố thỏa thuận hòa bình sơ bộ nhằm chấm dứt xung đột quân sự kéo dài hơn ba tháng qua. Đây chưa phải một hiệp định hoàn chỉnh và hai bên còn tiếp tục đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran, song điểm nóng chiến lược “hạ nhiệt” tác động tích cực tới môi trường an ninh khu vực và thị trường năng lượng toàn cầu.

Biếm họa: KAP

Bài toán khó

Làn sóng di cư trên tuyến đường Đại Tây Dương và Địa Trung Hải tới châu Âu đang có dấu hiệu gia tăng trở lại, bất chấp nhiều hiểm nguy rình rập trong suốt quá trình lênh đênh trên biển. Trước tình hình đó, Hội đồng châu Âu (EUC) đã thông qua một tuyên bố chính trị quan trọng về quản lý di cư nhằm giải quyết những thách thức hiện tại, đặc biệt là việc trục xuất người di cư bất hợp pháp trong khi vẫn duy trì các giá trị nhân quyền cốt lõi.

Biếm họa: ALEX FALCO CHANG

Thách thức lớn của “lục địa đen”

Chính phủ các quốc gia châu Phi cùng nhiều tổ chức y tế thế giới đang nỗ lực hết sức nhằm ngăn chặn dịch Ebola lan rộng. Tuy nhiên, nhiều khó khăn và trở ngại trong công tác chống dịch đang đe dọa sự hợp tác của các cơ chế ứng phó khẩn cấp quốc gia.

Biếm họa: ALAA ALLAGTA

Không nhiều hy vọng

Ngày 2/6, Israel và Lebanon đã bắt đầu vòng đàm phán trực tiếp mới kéo dài hai ngày tại Bộ Ngoại giao Mỹ ở Washington. Tuy nhiên, tình hình chiến sự trên thực địa vẫn rất căng thẳng, với các cuộc tấn công đáp trả của Israel và lực lượng Hezbollah.

Biếm họa: TOONSMAG

Sự ủng hộ quan trọng

Nhiều kế hoạch được đánh giá là táo bạo của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của cử tri. Đây là kết quả một cuộc thăm dò dư luận do tổ chức McLaughlin & Associates mới thực hiện với sự tham gia của 1.000 người. Kết quả cuộc thăm dò cho thấy sự tin tưởng, ủng hộ của cử tri Mỹ đối với chính quyền Tổng thống Trump trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ diễn ra trong vòng chưa đầy nửa năm nữa.

Biếm họa: SIMON REGIS

Triển vọng mong manh

Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Marco Rubio cho rằng vẫn có khả năng đạt được một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran trong vài ngày tới. 

Biếm họa: PETER SCHRANK

Chiến lược giảm rủi ro

Với một loạt thỏa thuận thương mại ký kết với các đối tác châu Á - Thái Bình Dương gần đây, Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy toàn diện và mạnh mẽ các mối quan hệ kinh tế chiến lược với khu vực.

Biếm họa: JINDING

Cú sốc nguồn cung

Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng tại Trung Đông ngày càng phức tạp và giá dầu mỏ liên tục tăng cao, LHQ vừa hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5%, đồng thời cảnh báo lạm phát có thể leo thang mạnh.

Biếm họa: LATUFF

Điểm sáng hiếm hoi

Israel và Lebanon tuần qua tiếp tục tiến hành đàm phán tại Thủ đô Washington D.C (Mỹ) nhằm tìm kiếm cơ hội chấm dứt căng thẳng leo thang. Dù cánh cửa hòa bình vẫn chưa thể mở ra song hai bên cũng đã đạt thỏa thuận kéo dài lệnh ngừng bắn thêm 45 ngày.

Tổng thống Macron (giữa) tại Thủ đô Nairobi của Kenya. Ảnh: AFP

Tìm lại vị thế

Hội nghị Thượng đỉnh “Africa Forward” (Châu Phi Tiến bước) diễn ra từ ngày 11 đến 12/5 tại Thủ đô Nairobi của Kenya được xem là dấu mốc khép lại gần một thập niên đầy biến động trong quan hệ giữa Pháp và châu Phi dưới thời Tổng thống Emmanuel Macron.

Một phiên thảo luận của các nhà lãnh đạo ASEAN. Nguồn: THE ASEAN SECRETARIAT

ASEAN chủ động kiến tạo tương lai

Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 vừa kết thúc tại Cebu (Philippines), đánh dấu bước chuyển quan trọng của Hiệp hội về chủ động thích ứng trong kỷ nguyên mới.

Biếm họa: ALAA ALLAGTA

Nút thắt khó gỡ

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định Tehran sẵn sàng tham gia đối thoại với Mỹ trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhưng sẽ không chấp nhận các yêu cầu mang tính áp đặt. Trong khi đó, Mỹ cũng đã bày tỏ thiện chí đàm phán khi tạm thời ngừng chiến dịch hộ tống tàu qua Eo biển Hormuz nhằm tránh đối đầu quân sự trực tiếp với Iran.

Biếm họa: NIELS BO BOJESEN

Le lói tín hiệu tích cực

Phong trào Hồi giáo Hamas gửi thông điệp tích cực về các cuộc đàm phán hòa bình liên quan Dải Gaza với các nhà trung gian hòa giải quốc tế. Phản hồi của nhóm vũ trang này được giới quan sát đánh giá cao, coi đây là cơ hội chấm dứt xung đột, khôi phục hòa bình ở dải đất hẹp ven Địa Trung Hải.

Biếm họa: ALAA ALLAGTA

Áp lực gia tăng

Căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Israel với Iran đang đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào giai đoạn bất ổn nghiêm trọng.

Biếm họa: NAYER TALAL NAYER

Bài toán nan giải

Gần 8.000 người đã thiệt mạng hoặc mất tích trên các tuyến đường di cư toàn cầu trong năm 2025, đặc biệt là tới châu Âu, cho thấy hành trình tìm kiếm an toàn hoặc cơ hội sống tốt hơn tiếp tục là một trong những chuyến đi nguy hiểm nhất đối với hàng chục nghìn người trên thế giới.

Hai nhà lãnh đạo Hàn Quốc (bên trái) và Ấn Độ cam kết thúc đẩy mạnh hợp tác. Ảnh: THE KOREA TIMES

Tầm nhìn chiến lược Hàn Quốc-Ấn Độ

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung (từ ngày 19 đến 21/4) được cả hai bên đánh giá đạt kết quả mang tính đột phá. Không chỉ củng cố mối quan hệ Đối tác chiến lược đặc biệt Hàn Quốc-Ấn Độ, hai nước còn xác lập tầm nhìn chiến lược mới về quan hệ “Đối tác hướng tới tương lai” giữa hai nước.

Biếm họa: SIMON REGIS

Thỏa thuận bất ngờ

Israel và Lebanon cuối tuần qua bất ngờ đạt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 10 ngày. Lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon được ký kết sau hơn một tháng bùng phát xung đột, được cộng đồng quốc tế hồ hởi đón nhận.

Biếm họa: LIU RUI

Ba kịch bản với kinh tế toàn cầu

Tại Hội nghị mùa xuân năm 2026 của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) diễn ra tại Thủ đô Washington D.C (Mỹ), lãnh đạo hai định chế tài chính lớn nhất thế giới cảnh báo triển vọng tăng trưởng toàn cầu sẽ suy giảm, thậm chí rơi vào suy thoái nếu cuộc xung đột Trung Đông tiếp diễn và kéo dài.

Cảnh sát Colombia thu giữ lượng lớn ma túy sau một chiến dịch truy quét. Ảnh: NBC News

Căng thẳng thương mại Colombia-Ecuador leo thang

Căng thẳng thương mại giữa Colombia và Ecuador gia tăng nhanh chóng, khởi nguồn từ các tranh chấp nhỏ về kỹ thuật leo thang thành cuộc “xung đột toàn diện” với các mức thuế mang tính trừng phạt khắc nghiệt. Lo ngại tác động tới dòng chảy thương mại, các nước trong khu vực nỗ lực thúc đẩy đối thoại nhằm hạ nhiệt căng thẳng.

Biếm họa: FAHD BAHADY

Nguy cơ bất ổn an ninh lương thực toàn cầu

Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp LHQ (FAO) nhận định, cuộc xung đột đang diễn ra tại Trung Đông có thể làm gia tăng rủi ro đối với an ninh lương thực toàn cầu, đặc biệt với những quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu lương thực, phân bón và năng lượng.

Biếm họa: JAWAD MORAD

Cú sốc liên kết

Ủy ban Kinh tế - Xã hội LHQ khu vực Tây Á (ESCWA) cảnh báo việc giá lương thực toàn cầu tăng 20% có thể đẩy thêm năm triệu người ở các nước Arab có thu nhập thấp và trung bình vào tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng. Quan ngại của ESCWA là không thừa trong bối cảnh xung đột ở Tây Á đang không ngừng leo thang.

Biếm họa: SANOUNI IMAD

Giá đắt phải trả

LHQ cảnh báo xung đột leo thang tại Trung Đông đang gây ra những tổn thất kinh tế đặc biệt nghiêm trọng đối với thế giới Arab, đồng thời tạo “hiệu ứng domino” có thể làm suy yếu kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh đó, nhiều nước đang thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao nhằm đạt được ngừng bắn và kiến tạo hòa bình.

Biếm họa: FAHD BAHADY

Khoét sâu rạn nứt

Giới phân tích chính trị Lebanon nhận định rằng, trong số các cuộc khủng hoảng mà nước này trải qua kể từ cuộc nội chiến giai đoạn 1975-1990, cuộc chiến giữa lực lượng Hezbollah và Israel bùng phát do xung đột tại Iran là cuộc khủng hoảng gây bất ổn nhiều nhất.

Biếm họa: PARESH NATH

Ngoại giao năng lượng

Căng thẳng leo thang tại Trung Đông đang làm tê liệt hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, buộc nhiều quốc gia phải khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó nhằm bảo đảm nguồn cung và ổn định thị trường năng lượng.