Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo Nhân dân Phạm Minh Hạc:

Một nhân cách đáng kính trọng của nền giáo dục Việt Nam

Một buổi sáng đầu tháng Tám, chúng tôi tìm gặp Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Kiều, Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý-Giáo dục Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam - người có nhiều năm gắn bó, công tác cùng Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo Nhân dân Phạm Minh Hạc.

Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo Nhân dân Phạm Minh Hạc tham dự trực tuyến Hội thảo khoa học “Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo Nhân dân Phạm Minh Hạc với sự phát triển khoa học giáo dục Việt Nam” tổ chức năm 2024. (ẢNH: MOET)
Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo Nhân dân Phạm Minh Hạc tham dự trực tuyến Hội thảo khoa học “Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo Nhân dân Phạm Minh Hạc với sự phát triển khoa học giáo dục Việt Nam” tổ chức năm 2024. (ẢNH: MOET)

Qua lời kể của ông, Giáo sư Phạm Minh Hạc hiện lên là một trong những chuyên gia khoa học tâm lý học hàng đầu của Việt Nam, một nhà khoa học được đào tạo bài bản, có nhiều đóng góp đối với khoa học tâm lý học, khoa học giáo dục và sự nghiệp giáo dục nước nhà.

Nền tảng học thuật làm nên một nhà khoa học lớn

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Kiều, để nhìn nhận đầy đủ những đóng góp của Giáo sư Phạm Minh Hạc, trước hết cần bắt đầu từ nền tảng học thuật đã làm nên tên tuổi của ông. Chính quá trình được đào tạo bài bản về tâm lý học đã đặt nền móng cho sự nghiệp nghiên cứu, quản lý và những đóng góp lâu dài của Giáo sư đối với nền giáo dục nước nhà.

Sau khi trúng tuyển Đại học Văn khoa (nay là Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội), Giáo sư Phạm Minh Hạc được cử sang Liên Xô học tập và trở thành một trong những người Việt Nam đầu tiên được đào tạo chính quy về tâm lý học tại Trường đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva - một trong những cơ sở đào tạo uy tín hàng đầu của Liên Xô thời bấy giờ.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Kiều nhận xét: “Ông là một trong những người Việt Nam hiếm hoi được đào tạo bài bản, nghiêm chỉnh theo đúng một chuyên ngành khoa học như vậy”.

5489bd2152b1d3ef8aa0.jpg
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Kiều, Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý-Giáo dục Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam. (Ảnh: HÀ NINH)

Theo ông, chính nền tảng học thuật ấy đã tạo nên một nhà khoa học có khả năng nghiên cứu sâu, đồng thời đủ tầm để trở thành một trong những chuyên gia khoa học tâm lý học hàng đầu của Việt Nam. Sau thời gian giảng dạy tại Trường đại học Sư phạm Hà Nội và bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ khoa học tại Liên Xô, Giáo sư Phạm Minh Hạc trở về công tác tại Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam. Tại đây, ông lần lượt đảm nhiệm các cương vị Trưởng ban Tâm lý học, Phó Viện trưởng và Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam.

Từ môi trường nghiên cứu khoa học, Giáo sư Phạm Minh Hạc được Đảng và Nhà nước giao nhiều trọng trách quan trọng trong lĩnh vực giáo dục. Ông được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Giáo dục kiêm Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục, sau đó là Bộ trưởng Giáo dục. Sau khi Bộ Giáo dục và Bộ Đại học, Trung học chuyên nghiệp được sáp nhập thành Bộ Giáo dục và Đào tạo, ông tiếp tục được phân công giữ cương vị Thứ trưởng thứ nhất. Sau đó, ông đảm nhiệm cương vị Phó Trưởng ban thứ nhất Ban Khoa giáo Trung ương và còn đảm nhiệm nhiều trọng trách khác.

Điều khiến Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Kiều trân trọng không chỉ là những cương vị mà Giáo sư Phạm Minh Hạc từng đảm nhiệm, mà còn ở việc, trên mỗi cương vị công tác, ông luôn giữ được tư cách của một nhà khoa học và phát huy được năng lực chuyên môn để cống hiến cho sự phát triển của khoa học và giáo dục Việt Nam.

Khối lượng công trình khoa học phong phú và đồ sộ

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Kiều, Giáo sư Phạm Minh Hạc là một trong những chuyên gia tâm lý học hàng đầu của Việt Nam. Điều đáng ghi nhận là ông không chỉ được đào tạo bài bản mà còn phát huy được đầy đủ năng lực của một chuyên gia thông qua hoạt động nghiên cứu và những đóng góp thực tiễn của ngành.

Ông cho biết, Giáo sư Phạm Minh Hạc để lại một khối lượng công trình khoa học đồ sộ, gồm sách chuyên khảo, sách tham khảo, giáo trình, các bài báo khoa học và nhiều báo cáo tại các hội thảo, chuyên đề trong nước và quốc tế. Hoạt động khoa học của ông, theo nhận xét của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Kiều, có thể khái quát bằng ba từ: đa dạng, phong phú và đồ sộ.

“Điều đáng quý ở Giáo sư Phạm Minh Hạc là nghị lực, bản lĩnh và trình độ của một nhà khoa học đã tạo nên một hệ thống công trình rất lớn”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Kiều chia sẻ.

Giáo sư Phạm Minh Hạc để lại một khối lượng công trình khoa học đồ sộ, gồm sách chuyên khảo, sách tham khảo, giáo trình, các bài báo khoa học và nhiều báo cáo tại các hội thảo, chuyên đề trong nước và quốc tế.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Kiều - Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý-Giáo dục Việt Nam

Nhắc đến sự nghiệp nghiên cứu khoa học của Giáo sư Phạm Minh Hạc, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Kiều nhấn mạnh: Việc Giáo sư Phạm Minh Hạc được Đảng và Nhà nước giao làm Chủ nhiệm liên tiếp ba Chương trình khoa học cấp Nhà nước trong khoảng 15 năm. Mỗi chương trình được triển khai trong 5 năm, quy tụ hàng chục đề tài và hàng trăm nhà khoa học đầu ngành tham gia nghiên cứu. Đây là minh chứng cho sự tín nhiệm của Đảng và Nhà nước đối với năng lực khoa học cũng như khả năng tổ chức của Giáo sư Phạm Minh Hạc.

“Sự tín nhiệm ấy không phải không có cơ sở. Giáo sư Phạm Minh Hạc đủ đức, đủ tài để đảm nhiệm trọng trách ấy”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Kiều khẳng định.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Kiều, những chương trình nghiên cứu do Giáo sư Phạm Minh Hạc chủ trì đã có nhiều đóng góp quan trọng trong nghiên cứu về con người Việt Nam, văn hóa Việt Nam và nhiều vấn đề lý luận, thực tiễn phục vụ sự phát triển của đất nước. Đối với ông, rất khó có thể kể hết những đóng góp khoa học của Giáo sư Phạm Minh Hạc. Bởi giá trị của các chương trình nghiên cứu không chỉ được thể hiện ở số lượng công trình mà còn ở chất lượng và phạm vi ảnh hưởng của những kết quả nghiên cứu đối với sự phát triển của khoa học xã hội và giáo dục Việt Nam.

Người biết quy tụ trí tuệ và gìn giữ sự đồng thuận

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Kiều, một dấu ấn khác của Giáo sư Phạm Minh Hạc là khả năng tổ chức và điều hành các chương trình khoa học quy mô lớn. Trong thời gian Giáo sư Phạm Minh Hạc làm chủ nhiệm ba chương trình khoa học cấp Nhà nước, mỗi chương trình khoa học quy tụ hàng trăm nhà khoa học với nhiều chuyên ngành khác nhau. Đây đều là những nhà khoa học có trình độ chuyên môn cao, có chính kiến và quan điểm học thuật riêng. Vì vậy quá trình trao đổi chuyên môn thường diễn ra rất sôi nổi, thậm chí có những lúc tranh luận gay gắt và tưởng chừng khó đi đến thống nhất.

"Khi đó, Giáo sư Phạm Minh Hạc lắng nghe, phân tích và có khả năng dung hòa các ý kiến khác nhau để đi đến kết luận chung. Chính nhờ cách làm việc đó mà suốt 15 năm chủ trì các chương trình khoa học cấp Nhà nước, Giáo sư Phạm Minh Hạc luôn tạo được không khí hợp tác, đoàn kết giữa các nhà khoa học và các chương trình đều đi đến những kết quả thống nhất", Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Kiều chia sẻ.

Trong lời kể của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Kiều, Giáo sư Phạm Minh Hạc hiện lên trước hết là một nhà khoa học được đào tạo bài bản, luôn làm việc với tinh thần nghiêm cẩn và khát vọng cống hiến. Từ những công trình nghiên cứu, những chương trình khoa học quy mô lớn đến công tác đào tạo đội ngũ và quản lý giáo dục, theo ông, ở đâu cũng thấy một sức lao động bền bỉ, một bản lĩnh khoa học và khả năng quy tụ con người.

Có lẽ vì vậy, khi được hỏi điều muốn gửi gắm để tưởng nhớ Giáo sư Phạm Minh Hạc, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Kiều chỉ nhẹ nhàng nói: “Có lẽ tưởng nhớ đến Giáo sư Phạm Minh Hạc là tưởng nhớ về một nhân cách, một nhân cách đáng học tập, đáng trân trọng, rất đáng kính trọng”.

Lời nhận xét ngắn gọn ấy cũng là điều đọng lại xuyên suốt câu chuyện của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Kiều đã có nhiều năm gắn bó với Giáo sư Phạm Minh Hạc.

Có thể bạn quan tâm

Khi đội ngũ nhà giáo yên tâm với công việc, các mục tiêu đổi mới có thêm điều kiện đi vào từng giờ học.

Năm học của kỳ vọng đổi mới

Ngành giáo dục bước vào năm học 2026-2027 với nhiệm vụ đưa nhiều quyết sách mới được ban hành vào cuộc sống. Mỗi lớp học, mỗi nhà trường sẽ là nơi kiểm chứng hiệu quả đổi mới, từ chất lượng dạy học đến cơ hội phát triển của người học.

Bài 3: Chắp cánh tương lai cho học sinh vùng biên giới

Bài 3: Chắp cánh tương lai cho học sinh vùng biên giới

Những ngày cuối tháng 7, cùng với việc tăng tốc thi công, các tỉnh đang khẩn trương mua sắm thiết bị dạy học, chuẩn bị khu nội trú, nhà ăn, bếp ăn, hệ thống nước sạch; đồng thời hoàn thiện đề án thành lập trường, kiện toàn bộ máy quản lý,...

HSB không ngừng nỗ lực xây dựng một môi trường học tập nhân văn, nghĩa tình -nơi mỗi người học được nuôi dưỡng cả về trí tuệ lẫn tinh thần, đạo đức.

Trường Quản trị và Kinh doanh trao bằng tốt nghiệp cho hơn 300 tân cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ

Lễ tốt nghiệp cho các tân cử nhân, tân thạc sĩ và tân tiến sĩ của Trường Quản trị và Kinh doanh (HSB) là sự kiện quan trọng, ghi dấu hành trình học tập nỗ lực và đầy thành tích đáng tự hào của các học viên, đồng thời khẳng định sự phát triển không ngừng của HSB, trường công lập đầu tiên tại Việt Nam đạt chuẩn QS Star 5 sao.

Hơn 200.000 học sinh Nghệ An sẽ được ưu tiên sử dụng sách giáo khoa miễn phí trong năm học mới.

Hơn 200.000 học sinh Nghệ An sẽ được ưu tiên sử dụng sách giáo khoa miễn phí trong năm học mới

Ngày 1/8, thông tin từ Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An cho biết, địa phương vừa hoàn thành việc rà soát nhu cầu sử dụng sách giáo khoa của hơn 1.000 trường học trong toàn tỉnh để chuẩn bị cho năm học 2026-2027. Qua đó, có hàng chục nghìn học sinh thuộc đối tượng cần được ưu tiên để mượn, sử dụng sách giáo khoa.

Một học sinh ở xã biên giới Ia Rvê mong ngóng được vào học tập trong ngôi trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở.

Đắk Lắk ban hành kế hoạch tuyển sinh vào học tại trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở xã biên giới năm học 2026-2027

Việc tuyển sinh học sinh vào trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở xã biên giới đất liền bảo đảm đúng quy định tại Thông tư số 30, Thông tư số 12 và quy định của pháp luật hiện hành và được tổ chức công khai, minh bạch, khách quan, đúng đối tượng, đúng quy định; bảo đảm quyền lợi học tập của học sinh.

Hoạt động nghiên cứu, thực hành tại Trường đại học Phenikaa. (Ảnh minh họa: VŨ THƠM)

Đề xuất xét học bổng Chính phủ nhóm 30% thí sinh xuất sắc ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược

Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất bên cạnh các thí sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia, quốc tế được xét tuyển thẳng, học bổng Chính phủ theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP sẽ được xét trước khi nhập học đến tất cả các thí sinh nằm trong nhóm 30% thí sinh xuất sắc theo từng nhóm ngành đào tạo trên phạm vi toàn quốc.

Dự án Trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở xã Hướng Phùng đang được đẩy nhanh tiến độ thi công để kịp hoàn thành vào cuối tháng 8/2026

Quảng Trị chỉ đạo công tác vận hành hoạt động 4 trường phổ thông nội trú liên cấp vùng biên giới

Chiều 30/7, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị có văn bản chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ nhằm bảo đảm các điều kiện cần thiết để tổ chức khai giảng và đưa 4 trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở tại 4 xã biên giới đi vào hoạt động ngay từ đầu năm học 2026-2027. 

Giáo viên ở Thanh Hóa với học sinh tiểu học.

Thanh Hóa giao 4.381 chỉ tiêu hợp đồng giáo viên, nhân viên

Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa vừa ban hành quyết định số 2287/QĐ-UBND về việc giao số lượng hợp đồng lao động làm giáo viên và nhân viên hành chính trong các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông công lập trên địa bàn tỉnh năm học 2026-2027 theo Nghị định số 235/2026/NĐ-CP của Chính phủ.

Đồng chí Lê Hồng Nam (thứ hai từ phải sang), Phó Giám đốc Sở Xây dựng Điện Biên cùng đại diện chủ đầu tư, nhà thầu thi công và lãnh đạo Tổng Công ty Thương mại và Xây dựng số 6 Điện Biên thống nhất lập biểu đường găng tiến độ cụ thể từng hạng mục công trình xây dựng Trường nội trú liên cấp Nà Bủng.

Sở Xây dựng Điện Biên cử 7 cán bộ, công chức đôn đốc, chỉ đạo tiến độ thực hiện các trường nội trú liên cấp

Chủ động tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thi công các trường nội trú liên cấp trên địa bàn tỉnh Điện Biên, Sở Xây dựng Điện Biên vừa quyết định cử 7 đồng chí là lãnh đạo Sở, lãnh đạo cấp phòng và công chức, đôn đốc tiến độ thi công 9 công trình xây dựng trường nội trú liên cấp tại 9 xã biên giới.

Bài 2: Thần tốc xây trường nơi biên cương

Bài 2: Thần tốc xây trường nơi biên cương

Còn hơn một tháng nữa là bước vào năm học mới 2026-2027. Tại công trường thi công các trường nội trú liên cấp ở các xã vùng biên giới đất liền, hàng chục nghìn kỹ sư, công nhân cùng thiết bị, máy móc đang chạy đua với thời gian để đưa công trình về đích trước ngày khai giảng năm học mới.  

Bài 1: Sứ mệnh đặc biệt “thắp lửa” nơi biên cương

Bài 1: Sứ mệnh đặc biệt “thắp lửa” nơi biên cương

Tiếng trống khai trường sắp vang lên chào năm học mới 2026-2027 từ 108 ngôi trường mới được xây dựng khang trang ở các xã biên giới đất liền nước ta. Những ngôi trường ấy không chỉ được xây bằng bê-tông, gạch đá, mà được dựng nên từ một chủ trương nhân văn, mang theo khát vọng đổi thay cho hàng vạn trẻ em nơi phên dậu Tổ quốc.

Nhiều trường giảm điểm chuẩn, tăng thêm cơ hội trúng tuyển cho nhiều học sinh.

Nghệ An tăng hơn 3.400 chỉ tiêu vào lớp 10

Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An vừa quyết định phê duyệt điều chỉnh kế hoạch phát triển sự nghiệp giáo dục, đào tạo khối trung học phổ thông và giáo dục nghề nghiệp-giáo dục thường xuyên, năm học 2026-2027 và cho phép các trường trên toàn tỉnh được tăng hơn 3.400 chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 10.