Một người yêu Hà Nội "đặc biệt" ra sách về Hà Nội

NDĐT - Bộ ba tác phẩm "Từ xa Hà Nội", "Xa rồi ngày xanh" và "Chỉ còn tuyết trắng" của tác giả Mai Lâm vừa chính thức ra mắt tại Hà Nội, lần đầu tiên với sự hiện diện của ông. Bộ sách trước khi ra đời đã nhận được sự cổ vũ, động viên rất nhiều của những nhà văn đi trước...

Tác giả Mai Lâm ký sách tặng bạn đọc.
Tác giả Mai Lâm ký sách tặng bạn đọc.

Bộ ba tác phẩm gồm những tản văn nho nhỏ, chủ yếu về Hà Nội cũ, với những hoài niệm tuổi thơ đi lang thang chân đất trưa hè bắt cào cào châu chấu, nhặt quả vả, vợt thuỷ trần, cá chọi ngoài hồ Bảy Mẫu, xem phim rạp Kim Đồng, ăn táo dầm, xem phim trong hộp, thậm chí nhảy tàu điện...

Gần 100 tản văn trong bộ sách là sự lưu luyến day dứt của người thương nhớ Hà Nội khôn nguôi, với những hồi ức mà ngay cả nhiều người Hà Nội đến bây giờ cũng không nhớ nữa.

Một trong những "mảng" trong bộ sách thể hiện khá rõ sự cầu kỳ trong tìm hiểu của tác giả. Đó là những tản văn viết về những thú ăn chơi, gợi nhớ sự lãng tử, sành điệu của Hà Nội một thời, như Nguyễn Tuân từng viết.

Cuộc sống mưu sinh của người Việt ở Đức cũng được tác giả thể hiện khá rõ nét, chân thực và hết sức dung dị. Những gương mặt con người mộc mạc, có phần thô ráp nhưng phản ánh rất thật bức tranh cuộc sống của người Việt ở nước ngoài qua rất nhiều mảnh ghép.

Ông Nguyễn Anh Vũ, Giám đốc NXB Văn học cho biết, vào dịp 10-10-2014, ông có bàn với nhà văn Đỗ Phấn làm một cuốn sách về Hà Nội. Tuy nhiên, khi chưa nghĩ ra được ý tưởng gì thì ông gặp nhà báo Trần Hoàng Bách, một trong những nhân vật trong bộ sách của tác giả Mai Lâm. Ông Nguyễn Anh Vũ kể lại, ngay sau khi nhà báo Trần Hoàng Bách gửi bản thảo của tác giả Mai Lâm, ông đã đọc một mạch đến 2 giờ sáng và quyết định xuất bản cuốn sách ngay cho kịp Hội sách mùa thu ở Hoàng thành Thăng Long.

Mai Lâm vốn không phải nhà văn. Nghề chính của ông là nhạc sĩ, ông tốt nghiệp Học viện Quốc gia năm 1971. Viết lách là một trong những công việc ưa thích lúc rảnh rỗi của ông. Tác giả chia sẻ: "Tôi không có ý định làm nhà văn, do sinh sống ở nước ngoài có những nỗi niềm mà tôi muốn chia sẻ, trải lòng với mọi người. Có lúc tôi trải lòng bằng âm nhạc, cũng có lúc tôi lựa chọn viết những đoạn tản văn nho nhỏ. Sau này có Facebook, những đoạn viết đó được bạn đọc ủng hộ, chia sẻ, trong đó có nhà báo Trần Hoàng Bách, và đó là cơ duyên có bộ sách".

Nhà văn Nguyễn Văn Thọ, cũng là bạn lâu năm của tác giả Mai Lâm cho biết: "Nhạc sĩ Mai Lâm ở trong môi trường văn nghệ từ bé và sớm bộc lộ năng khiếu viết lách. Tôi có nói với anh Mai Lâm là nên ra sách để "vết loang rộng hơn". Anh viết để chia sẻ, tâm tình và có thêm bạn. Văn viết của anh rất riêng, cận với tình hình thực tế, với những trải nghiệm của mình".

Nhà văn Di Li cho rằng, văn của Mai Lâm có gì đó xưa cũ, mặc dù tác giả có thời gian sống khá lâu ở nước ngoài. Có lẽ chính vì ở xa Hà Nội nên ông không bị ảnh hưởng bởi một Hà Nội hiện đại hoá như những người Hà Nội hiện nay vẫn đang sinh sống ở thành phố này.

Nhà văn Mai Lâm chia sẻ: "Tôi thấy mình giống như bị cất vào một bảo tàng, thỉnh thoảng được lôi ra. Một trong những nguyên nhân tôi viết là do sự nhớ thương Hà Nội. Kiến trúc có thể mất đi, nhưng niềm tiếc nuối lớn nhất là người Hà Nội thực sự giờ đã mai một đi nhiều. Yêu quê hương trong tôi, đơn giản chỉ là yêu cái máy nước đầu phố, hay chia sẻ tên một kiểu nhảy tàu điện. “Mai Lâm trộn lẫn giữa Đông và Tây, giữa hiện tại và quá khứ”, như lời nhà văn Nguyễn Văn Thọ nhận xét. "Mai Lâm khai thác chính bản thân mình, chính câu chuyện của mình. Những câu chuyện của anh nếu được xây dựng thành tuyến thì sẽ có tác dụng rất lớn đối với dòng chảy văn học di dân". Và người bạn văn này đã nói về tác giả “Chỉ còn tuyết trắng: “Đã có nhiều người ở nước ngoài viết về Hà Nội, nhưng luôn có nét này nét kia. Còn Mai Lâm viết chỉ thấy Hà Nội đẹp, kể cả trong khi đói nghèo, Hà Nội trong văn Mai Lâm yêu và thương lắm…”

Có thể bạn quan tâm

Thiết kế Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026. (Ảnh: Ban tổ chức DIFF 2026)

Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 sẽ có nhiều điểm mới về công nghệ trình diễn

Theo Ban tổ chức Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 (DIFF 2026), với chủ đề “Da Nang-United Horizons-Những chân trời kết nối”, lần đầu tiên sân khấu DIFF có hệ vòm nâng hạ khổng lồ cùng tổ hợp ánh sáng-LED-laser đa tầng được đưa vào vận hành, hứa hẹn tạo nên những đại cảnh bùng nổ bên sông Hàn.

Quang cảnh khai mạc Lễ hội chùa Long Đọi Sơn năm 2026.

Ninh Bình: Bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể quốc gia - Lễ hội chùa Long Đọi Sơn

Chùa Long Đọi Sơn tọa lạc trên núi Đọi linh thiêng, thuộc phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình. Ngôi chùa được xây dựng trên đỉnh núi Đọi, trong khuôn viên 2ha vườn rừng. Hằng năm, Lễ hội chùa Long Đọi Sơn được tổ chức từ ngày 18-21/3 âm lịch, với các nghi lễ truyền thống và nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao.

Bà Phan Cẩm Tú (thứ 3 từ trái sang) tại buổi tọa đàm về bản quyền do Báo Nhân Dân tổ chức. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền tác giả: Nỗi niềm người làm điện ảnh

Là người có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ bản quyền điện ảnh, bà Phan Cẩm Tú (Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, chuyên gia tư vấn, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ) chia sẻ những nỗi niềm của những người làm sáng tạo trước thực trạng vi phạm bản quyền hiện nay.

Du khách tham quan nhà người Hà Nhì tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. (Ảnh: THANH DUNG)

Giữ gốc, nối nghề trong nhịp sống số

Trước nguồn nguyên vật liệu tự nhiên khan hiếm, đội ngũ thợ am hiểu kỹ thuật dựng nhà ngày càng thưa vắng, nhiều ngôi nhà truyền thống của các dân tộc thiểu số ở nước ta đã không còn giữ được hình thái ban đầu… 

Quần thể di tích Cố đô Huế, không gian di sản tiêu biểu trong hành trình “Hộ chiếu du lịch”. (Ảnh: Sở Du lịch thành phố Huế)

Đổi mới cách tiếp cận di sản

Bảo vệ và phát huy giá trị di sản không chỉ là gìn giữ nguyên trạng, mà còn đòi hỏi những phương thức tiếp cận phù hợp với bối cảnh mới.

Đại diện lãnh đạo thành phố Hà Nội trao Bằng công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố cho di tích Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn.

Hà Nội trao bằng xếp hạng cấp thành phố cho di tích văn hóa lịch sử làng La Xuyên, xã Cổ Đô

Nhân dân thôn La Xuyên, xã Cổ Đô, thành phố Hà Nội vừa tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn. Buổi lễ có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Cục Di sản (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Nội vụ Hà Nội.

Bìa tác phẩm "Đời như tiểu thuyết" của tác giả Trương Đức Minh Tứ.

Những phận người không hư cấu trong Đời như tiểu thuyết

"Đời như tiểu thuyết" của Trương Đức Minh Tứ không phải là cuốn sách để tìm một cốt truyện theo nghĩa thông thường. Ở đó là những con người cụ thể, những đời sống đã diễn ra, với đủ biến cố, chia ly, lựa chọn, day dứt, hy sinh và cả những cuộc kiếm tìm kéo dài đến tận cuối đời. 

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh cùng đông đảo cựu chiến binh, chiến sĩ Điện Biên tham quan triển lãm "Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại".

Đặc sắc triển lãm “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại” tại Điện Biên

Nhân kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/2026), Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ (Điện Biên) tổ chức trưng bày, triển lãm 28 tác phẩm ký họa tiêu biểu về Chiến dịch Điện Biên Phủ của các họa sĩ Ngô Mạnh Lân, Phạm Thanh Tâm và Dương Hướng Minh với chủ đề “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại”.

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt thực hiện in liễn làng Chuồn trong không gian Ngự Hà Viên, Huế. (Ảnh: MẠNH HÀO)

Những di sản sống của làng nghề

Có những làng nghề không mất đi hẳn nhưng lặng lẽ rút khỏi đời sống, chỉ còn lại trong ký ức của một vài người già hay trong những dấu vết mờ nhạt đâu đó.

Trần Ngọc Vàng và nghệ sĩ Thanh Thủy trong phim. (Ảnh: Galaxy Studio)

“Heo Năm Móng” đạt top 1 phòng vé điện ảnh mùa lễ 30/4

“Heo Năm Móng” nhanh chóng trở thành hiện tượng trên các diễn đàn điện ảnh và mạng xã hội, không chỉ nhờ chiến lược truyền thông hiệu quả, mà còn bởi hiệu ứng lan tỏa sau công chiếu. Sau 6 ngày ra mắt, phim chạm mốc 50 tỷ đồng, trở thành phim có doanh thu Top 1 phòng vé trong thời điểm ra mắt.

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại.