Ngay từ khi ban hành, nghị quyết đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận bởi tác động sâu rộng đến tương lai giáo dục quốc gia.
Phản ánh từ thực tiễn
Ông Tạ Hồng Lựu, Quyền Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa chia sẻ: “Ở Thanh Hóa, việc sử dụng một chương trình với nhiều bộ sách giáo khoa có ưu điểm nhất định, nhưng cũng nảy sinh nhiều bất cập, đặc biệt với phụ huynh và học sinh. Ngay cả cơ quan quản lý cũng gặp khó khăn khi không có một bộ sách chuẩn để phân phối và hỗ trợ các vùng khó khăn”.
Theo khảo sát tại Trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗi (phường Hạc Thành), 38 lớp với 1.716 học sinh đang dùng bộ Kết nối tri thức với cuộc sống cho các môn Ngữ văn, Toán, Đạo đức, Âm nhạc, Khoa học, Lịch sử và Địa lý, Công nghệ, Tin học. Còn các môn Tự nhiên và Xã hội, Hoạt động trải nghiệm, Giáo dục thể chất lấy từ bộ Cánh diều. Riêng môn Mỹ thuật dùng sách trong bộ Chân trời sáng tạo. Bà Nguyễn Thị Hiền, Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ: “Một hay nhiều bộ sách giáo khoa, lựa chọn nào cũng có những ưu điểm riêng. Nhưng tôi tin là Trung ương đã cân nhắc và quyết định phương án tối ưu nhất cho xã hội để áp dụng trong thời gian tới”.
Một phụ huynh học sinh trong trường cho biết: “Con lớn học bộ sách này, con nhỏ học bộ sách khác. Học xong, sách cũ chẳng dùng được cho ai, cũng không biết gửi đi đâu vì mỗi trường mỗi kiểu. Cuối năm, bao nhiêu sách còn rất mới phải bỏ đi, rất lãng phí”.
Với những gia đình nghèo, chi phí mua sách cũng là gánh nặng. Em Giàng A Phành sống ở bản Suối Hộc, xã biên giới Trung Lý, mồ côi bố, mẹ đi bước nữa. Hằng tháng, em được nhận 150.000 đồng hỗ trợ chi phí học tập. Thầy giáo của Phành, ông Nguyễn Duy Thủy, Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú, Trung học cơ sở Trung Lý cho biết: “Mấy năm gần đây ít có người gửi sách giáo khoa từ dưới xuôi lên. Trước kia, nhờ nguồn sách cũ, học sinh nghèo trên đây có thể dành tiền để mua đồ thiết yếu khác”.
Lộ trình và kỳ vọng
Việc tồn tại nhiều bộ sách không chỉ gây lãng phí mà còn đưa học sinh vào thế cạnh tranh không công bằng. Cùng một lứa tuổi, mỗi nơi học một bộ khác nhau, khiến việc so sánh kết quả giáo dục trở nên khập khễnh, dễ nảy sinh khoảng cách không đáng có giữa các vùng.
Tuy nhiên, thống nhất một bộ sách cũng không đơn giản. Bà Dương Thị Thu Hà, Hiệu trưởng Trường tiểu học Minh Khai 1 cho rằng: “Mỗi vùng đồng bằng, trung du, miền núi, ven biển đều có đặc thù riêng. Một số bộ sách hiện nay đã đưa yếu tố địa phương vào, tạo sự gần gũi. Nếu áp dụng một bộ sách duy nhất, cần lồng ghép linh hoạt kiến thức địa phương để học sinh không bị xa lạ”.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Xuân Lương, Hiệu trưởng Trường tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông Hồng Đức nêu quan điểm: “Với sự thống nhất về sách giáo khoa, hệ thống giáo dục sẽ có chuẩn mực chung để đánh giá và cải tiến. Có thể ghép từ những bộ đang lưu hành để tạo thành một bộ sách quốc gia, vừa công bằng với các đơn vị biên soạn, vừa tiết kiệm thời gian so với biên soạn lại từ đầu”.
Nhiều giáo viên kỳ vọng, khi có một bộ sách chung, việc tập huấn, bồi dưỡng sẽ đồng bộ hơn, giúp thầy cô có thêm thời gian sáng tạo trong giảng dạy, thay vì loay hoay thích ứng với nhiều bộ sách khác nhau.
Theo khảo sát, chủ trương mới của Bộ Chính trị về sử dụng chung một bộ sách trong cả nước nhận được sự đồng thuận cao từ dư luận. Tại Thanh Hóa, nhân dân và những người làm công tác giáo dục mong muốn việc thay đổi sẽ theo lộ trình phù hợp để việc dạy và học kịp thích ứng.
Anh Lê Văn Thọ, phụ huynh học sinh ở phường Đông Sơn nhận xét: “Sử dụng chung một bộ sách không đồng nghĩa với việc dạy và học rập khuôn, cứng nhắc. Sách chỉ là một yếu tố, việc làm phong phú kiến thức còn phụ thuộc vào trí tuệ và trái tim thầy cô”.
Với hơn 4,3 triệu dân, Thanh Hóa trải dài trên các vùng đồng bằng, trung du, miền núi và ven biển, cùng những đặc thù về địa lý, văn hóa và đời sống xã hội. Thực tiễn tại đây phần nào phản ánh những thuận lợi lẫn thách thức sẽ gặp khi triển khai một bộ sách giáo khoa chung.
Ông Tạ Hồng Lựu nhận định: “Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị vừa là yêu cầu về quản lý, cũng là sự quan tâm đặc biệt đến thế hệ tương lai. Tôi tin rằng với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, đất nước sẽ có những bước tiến quan trọng trong đổi mới giáo dục”.
Thống nhất một bộ sách giáo khoa không chỉ giải quyết việc tổ chức dạy học, mà còn hướng tới một nền giáo dục công bằng, bền vững, vì lợi ích của học sinh trên khắp mọi miền Tổ quốc, mở ra nhiều cơ hội mới cho sự nghiệp trồng người.
