Khi dòng tri thức chuyển hướng
Trong lớp Marketing xã hội của Khoa Marketing, Đại học Kinh tế Quốc dân, các nội dung về thị trường, người tiêu dùng và đời sống Việt Nam xuất hiện nhiều hơn từ khi có sinh viên quốc tế. Học phần vốn sử dụng giáo trình nước ngoài và được giảng dạy bằng tiếng Anh, hoạt động thảo luận, làm việc nhóm cũng được tăng cường. “Tôi đưa vào nhiều tình huống nghiên cứu mang chất liệu Việt Nam để các em vừa học kiến thức chuyên môn, vừa hiểu thêm về con người, thị trường và bối cảnh Việt Nam”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Phương Dung, giảng viên Khoa Marketing chia sẻ.
Đó là một trong những thay đổi diễn ra khi 24 sinh viên đến từ nhiều quốc gia học một học kỳ tại Viện Đào tạo Tiên tiến, Chất lượng cao và POHE trong năm học 2026-2027. Những trải nghiệm và góc nhìn khác biệt theo người học bước vào giảng đường; giảng viên cũng điều chỉnh nội dung, ngôn ngữ và cách tổ chức bài học cho một môi trường đa văn hóa. Sự trao đổi diễn ra theo cả hai chiều, tri thức, kinh nghiệm từ nhiều quốc gia được đưa vào lớp học, còn những câu chuyện về đất nước, con người và thị trường Việt Nam trở thành một phần trong hành trình khám phá của sinh viên quốc tế.
Hiện có hơn 200.000 người Việt Nam học tập ở nước ngoài. Ở chiều ngược lại, Việt Nam tiếp nhận khoảng 22.000 lưu học sinh mỗi năm; gần 30.000 sinh viên quốc tế tham gia các chương trình trao đổi, liên kết và học tập ngắn hạn. Quy mô đã tăng trong những năm gần đây, song sinh viên quốc tế mới chiếm khoảng 1% tổng số sinh viên trong nước. Việt Nam đã tạo được sức hút ban đầu, song dòng người học vẫn chủ yếu đi từ Việt Nam ra thế giới.
Theo Tiến sĩ Janet Ilieva, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Education Insight, Vương quốc Anh, sinh viên quốc tế đang tìm kiếm nhiều hơn các điểm đến học tập ở các nước phía đông và phía nam. Xu hướng ấy mở ra một hướng đi mới: cùng với việc đưa người học ra thế giới, các trường trong nước có thể chủ động xây dựng những chương trình và môi trường học thuật đủ hấp dẫn để người học, chuyên gia và đối tác quốc tế tìm đến. Để sự quan tâm trở thành lựa chọn lâu dài, mỗi cơ sở đào tạo phải tìm được câu trả lời của riêng mình: Đâu là giá trị khiến người học muốn đến, muốn gắn bó, sẵn sàng trở lại Việt Nam?
Sức hút từ thế mạnh của trường
Theo Giáo sư May TanMullins, Hiệu trưởng kiêm Giám đốc điều hành Đại học Reading Malaysia, trong phạm vi mỗi trường khó có thể cùng lúc đầu tư mạnh cho tất cả lĩnh vực. Điều quan trọng là tìm được hướng đi phù hợp, kiên trì theo đuổi và tạo dựng dấu ấn trong giới học thuật cũng như với người học quốc tế. Với các trường Việt Nam, thế mạnh có thể đến từ văn hóa, di sản; những bài toán về nông nghiệp, môi trường và phát triển xanh; hoặc thực tiễn của một nền kinh tế đang chuyển đổi nhanh. Khi được đưa vào chương trình và trải nghiệm thực tế, những lợi thế ấy có thể trở thành lý do để người học tìm đến.
Tại Viện Đào tạo Tiên tiến, Chất lượng cao và POHE, nền tảng thu hút sinh viên quốc tế được xây dựng qua chương trình bằng tiếng Anh, kiểm định quốc tế và kết nối doanh nghiệp. Toàn bộ học phần của các chương trình tiên tiến được giảng dạy bằng tiếng Anh; nhiều chương trình do Viện quản lý đã được kiểm định theo tiêu chuẩn ACBSP và FIBAA. Theo Tiến sĩ Vũ Văn Ngọc, Viện trưởng Viện Đào tạo Tiên tiến, Chất lượng cao và POHE, dù học tài chính, kinh doanh, tiếp thị hay quản trị, sinh viên đều cần biết khai thác dữ liệu và sử dụng công nghệ để hỗ trợ việc ra quyết định.
Việc học được nối với thực tế qua các chương trình thực tập, dự án tại doanh nghiệp trong nước và nước ngoài. Với sinh viên quốc tế, thời khóa biểu và danh mục học phần bằng tiếng Anh được công bố sớm, giúp sinh viên chủ động lựa chọn môn học và chuẩn bị kế hoạch trước khi sang Việt Nam. Theo Tiến sĩ Vũ Văn Ngọc, đó có thể chỉ là một chi tiết nhỏ, nhưng giúp người học thuận lợi hơn khi bước vào môi trường mới.
Chương trình bằng tiếng Anh, kiểm định quốc tế hay cơ hội thực tập tại doanh nghiệp là những điều sinh viên có thể nhìn thấy đầu tiên khi tìm hiểu một trường. Sức hút lâu dài còn nằm ở giá trị riêng mà nơi đó mang lại. Với các chương trình của Viện, kiến thức và chuẩn mực quốc tế được đặt trong những vấn đề của thị trường, văn hóa và đời sống Việt Nam. Sự kết hợp ấy mở thêm lựa chọn cho sinh viên quốc tế, đồng thời mang đến cho sinh viên Việt Nam cơ hội học tập trong một môi trường gần với thế giới hơn.
Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước của Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tới New Zealand, Diễn đàn Giáo dục đại học và Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam-New Zealand được tổ chức tại Đại học Công nghệ Auckland. Các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước cùng tìm kiếm cơ hội hợp tác trong công nghệ số, công nghệ sinh học, nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo, công nghệ thực phẩm và phát triển xanh. Đây cũng là những lĩnh vực Việt Nam đang cần thêm nhân lực, công nghệ và mô hình đào tạo mới.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thu Thủy, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, ngoại giao giáo dục hướng tới thu hút tri thức, công nghệ, nhân tài và các nguồn lực quốc tế, đồng thời đưa hình ảnh và năng lực học thuật của Việt Nam ra thế giới.
“Mục tiêu của Việt Nam là chuyển từ vị thế tiếp nhận sang đồng kiến tạo tri thức, từ tham gia toàn cầu sang đóng góp vào toàn cầu”, bà Thủy nhấn mạnh.
Bước chuyển ấy cần được nhận diện từ những thay đổi cụ thể trong mỗi nhà trường: một chương trình được nâng chuẩn, một kết quả nghiên cứu đi vào thực tiễn, một kỹ năng mới được hình thành hay một sinh viên, giảng viên quốc tế lựa chọn Việt Nam để học tập và làm việc. Khi những chuyển động ấy xuất hiện ngày càng nhiều, sức hút của từng cơ sở đào tạo sẽ góp phần bồi đắp năng lực và vị thế quốc gia.