Khu vực vùng cao Đà Bắc từ nhiều năm vốn nổi tiếng với những gốc đào phai cổ thụ được nhiều người chơi đào biết đến. Nhờ thiên nhiên ưu đãi, thổ nhưỡng đặc thù, khí hậu mát mẻ, chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn cho nên đào nơi đây có nét đẹp riêng. Tận dụng lợi thế và nắm bắt nhu cầu thị trường, người dân đã nhân giống các cây đào cổ, trồng và phát triển đào rừng. Đào được trồng quanh nhà, trên nương rẫy, ven các sườn đồi, không chỉ tạo nên nét đẹp đặc trưng cho bản làng vùng cao mà còn dần trở thành cây trồng mang lại giá trị kinh tế bền vững. Giống đào Đà Bắc chủ yếu được tuyển chọn từ những vùng núi cao, nơi khí hậu khắc nghiệt. Chính điều kiện sinh trưởng đặc biệt ấy đã tạo nên những cây đào có dáng thế tự nhiên, thân mốc cổ kính, cành chắc khỏe, nụ hoa to, nở đều, sắc hồng phai dịu dàng...
Anh Trần Thiên Tú, chủ vườn đào Thanh Tú, xã Đà Bắc cho biết: “Hằng năm, cách vụ khoảng 60 ngày, chúng tôi sẽ tiến hành cắt tỉa, tạo thế và chăm sóc đặc biệt để cây ra hoa đúng dịp Tết. Nhiệt độ lý tưởng để đào phát triển và bung nụ đẹp nhất là khoảng 20 0 C. Công việc này đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn cao. Việc tuốt lá đúng thời điểm đóng vai trò then chốt, bởi khi lá được loại bỏ, dinh dưỡng sẽ tập trung nuôi nụ, giúp hoa nở đều, bền và đúng thời khắc giao mùa”. Để có được những cây đào thế độc đáo, hoa đẹp, người trồng đào phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật: Sau lần cắt dăm cuối vào đầu tháng 7 âm lịch, cây được bón lân để kích thích phân hóa mầm hoa; sang tháng 8 âm lịch tiến hành hãm đào bằng thuốc điều hòa sinh trưởng, hãm nhiều lần đến khi cây ngừng phát triển sinh dưỡng và bắt đầu làm nụ. Trước Tết từ 50-60 ngày, tùy kích thước nụ và điều kiện thời tiết, nhà vườn sẽ vặt lá để tập trung dinh dưỡng nuôi hoa.
Nhiều nhà vườn đánh giá, thời tiết cuối năm vừa rồi thuận lợi, cùng với sự chăm sóc bài bản cho nên đào nở đẹp hơn, màu hoa tươi, cánh dày, hoa to, nụ khỏe. Riêng vườn đào Thanh Tú có hơn 100 gốc đào cổ thụ, giá bán dao động từ 2-10 triệu đồng/cây; nhiều gốc đào quý, dáng đẹp có giá từ 20-30 triệu đồng/cây, thậm chí cao hơn. Người chơi đào từ khắp nơi đã thường xuyên ghé tận vườn để trực tiếp lựa chọn mua, thuê các gốc đào của nhà vườn.
Không chỉ dừng lại ở quy mô hộ gia đình, nhiều năm qua, xã vùng cao Đà Bắc đã hình thành vùng trồng đào tập trung với hơn 20 nhà vườn lớn, tổng diện tích hơn 5 ha. Toàn xã đã có khoảng hơn 5.000 gốc đào các loại, chủ yếu là đào phai, đào bích và đào bạch. Các nhà vườn cũng không ngừng đổi mới, chủ động nghiên cứu thị hiếu người tiêu dùng. Việc tạo dáng, tạo thế cho cây được chú trọng để phù hợp với không gian nhà ở, công sở, cơ quan, doanh nghiệp. Nhờ đó, đào Đà Bắc ngày càng được thị trường ưa chuộng. Bán đào Tết không còn là nghề thời vụ mà đã trở thành mô hình kinh tế, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân địa phương.
Tại khu vực trưng bày, bán đào ở Quảng trường Hòa Bình, phường Hòa Bình, những chuyến xe chở đào từ vùng cao xuống phố rất sớm để phục vụ Tết. Anh Lường Văn Duy, chủ nhà vườn đào Huy Hoàng, xã Đà Bắc chia sẻ: “Theo thông lệ, cứ tầm mồng 10 tháng Chạp là gia đình tôi bắt đầu đưa đào xuống bán. Vụ Tết vừa qua, gia đình có khoảng 350 gốc đào thế, chủ yếu phục vụ phân khúc khách hàng trung bình, giá từ 2-5 triệu đồng/cây. Các dáng đào được ưa chuộng gồm dáng long, dáng huyền, dáng thông - vừa mang ý nghĩa phong thủy, vừa phù hợp trưng bày ngày Tết”.
Anh Duy cho biết thêm, mỗi dịp xuân tới, Tết cận kề, các gia đình đều huy động anh em, họ hàng cùng tham gia bán đào. Do bán đã nhiều năm cho nên có lượng khách quen nhất định. Bên cạnh đó, nhiều thương lái, khách hàng biết tới sản phẩm qua các nền tảng mạng xã hội, vì vậy việc mua bán cũng trở nên thuận lợi hơn. Một số cơ quan, doanh nghiệp cũng thuê đào chơi Tết, sau Tết gửi lại nhà vườn chăm sóc, tạo thêm nguồn thu ổn định cho người trồng đào.
Không chỉ riêng Đà Bắc, các xã vùng cao lân cận như Cao Sơn cũng nhộn nhịp không kém. Nhiều hộ dân đã phát triển mô hình trồng đào quy mô lớn, chủ yếu là các loại đào rừng, đào phai, đào thế. Mô hình trồng đào vùng cao không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế rõ nét mà còn góp phần giữ gìn các giống đào bản địa, bảo vệ cảnh quan sinh thái, gắn sản xuất nông nghiệp với bảo tồn văn hóa truyền thống.
Trong không khí rộn ràng của bản làng những ngày giáp Tết vừa qua, dọc theo các con đường xóm, xã quanh co, từng đoàn xe tải lớn nhỏ nối đuôi nhau tìm về các vườn đào. Những gốc đào, cành đào to, đẹp lần lượt được đưa xuống xuôi, mang theo sắc xuân của núi rừng Tây Bắc.
