Lỗ hổng kiểm soát hàng hóa

Thủ đoạn tinh vi, quản lý lỏng lẻo và công nghệ xác thực lỗi thời đang khiến mã số, mã vạch từ “lá chắn” bảo vệ người tiêu dùng trở thành công cụ tiếp tay cho hàng giả xâm nhập thị trường. Đã đến lúc cần bước chuyển mạnh mẽ trong quản lý và xác thực sản phẩm hàng hóa tại Việt Nam.

Người tiêu dùng lựa chọn hàng hóa tại siêu thị AEON Mall Long Biên, Hà Nội. (Ảnh: HÀ THU)
Người tiêu dùng lựa chọn hàng hóa tại siêu thị AEON Mall Long Biên, Hà Nội. (Ảnh: HÀ THU)

Hàng giả "đội lốt" hàng thật nhờ mã vạch

Hàng loạt vụ sản xuất, buôn bán mỹ phẩm, thực phẩm chức năng giả bị lực lượng chức năng triệt phá gần đây cho thấy mức độ tinh vi của các đối tượng trong việc qua mặt người tiêu dùng, đó là sử dụng mã vạch thật gắn lên hàng giả để lừa khách hàng. Thí dụ, trong vụ sản xuất, bán mỹ phẩm giả tại Thanh Hóa do Công an tỉnh Thanh Hóa triệt phá trong tháng 5 vừa qua, đối tượng vi phạm đã thu mua vỏ chai mỹ phẩm chính hãng đã qua sử dụng - những sản phẩm vẫn còn mã số, mã vạch hợp lệ - sau đó chiết, rót mỹ phẩm giả vào để bán ra thị trường.

Trong vụ hơn 100 mã sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe bị làm giả tại thị trấn Như Quỳnh (Hưng Yên) do Công an thành phố Hà Nội triệt phá, cơ sở sản xuất thực phẩm chức năng này cũng sử dụng thủ đoạn tương tự khi in bao bì giả mạo sản phẩm nước ngoài và dán mã số, mã vạch hợp lệ nhằm hợp thức hóa nguồn gốc. Thực trạng đáng lo ngại là hàng giả vẫn hiển thị thông tin truy xuất giống như hàng thật, khiến người tiêu dùng gần như không có cơ sở để phân biệt. Thực tế này đặt ra nghi vấn lớn về tính hiệu quả và mức độ an toàn của hệ thống mã số, mã vạch hiện hành.

Theo các chuyên gia, mã số, mã vạch là công cụ phổ biến toàn cầu để truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hỗ trợ kiểm soát chất lượng và ngăn chặn hàng giả. Tại Mỹ, Australia, các nước EU, mã vạch được áp dụng bắt buộc trong nhiều ngành hàng, từ dược phẩm đến thực phẩm trẻ em. Ở Việt Nam, hệ thống mã số, mã vạch đã được triển khai hơn 30 năm qua, do Ủy ban Tiêu chuẩn đo lường chất lượng quốc gia quản lý.

Tuy nhiên, thực tế, công nghệ này vẫn có thể bị sao chép, làm giả hoặc sử dụng sai mục đích rất dễ dàng. Một doanh nghiệp có thể bị “mượn” mã vạch để dán lên sản phẩm của doanh nghiệp khác mà doanh nghiệp mình không hề hay biết. Chỉ khi cơ quan chức năng đối chiếu với cơ sở dữ liệu quốc gia về sản phẩm hàng hóa (VNPC) mới phát hiện được sai phạm.

Một yếu tố đáng lo ngại khác chính là sự thay đổi hành lang pháp lý cho mã số, mã vạch. Trước đây, việc sử dụng mã số, mã vạch của nước ngoài được kiểm soát chặt chẽ, phù hợp với các quy định của Tổ chức mã số, mã vạch quốc tế (GS1), tránh trường hợp sản xuất hàng giả, hàng nhái. Nghị định 74/2018/NĐ-CP quy định tổ chức nào sử dụng mã nước ngoài thì phải được cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài cấp hoặc được chủ sở hữu mã nước ngoài ủy quyền sử dụng, sau đó, tổ chức đó phải thông báo với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền để được xác nhận việc sử dụng mã nước ngoài.

Tuy nhiên, Nghị định 13/2022/NĐ-CP của Chính phủ đã bãi bỏ quy định này. Sau khi hủy bỏ thủ tục xác thực mã vạch nước ngoài, có rất nhiều doanh nghiệp trong nước sử dụng mã nước ngoài nhưng không biết có được ủy quyền hay không. Điều này đặt ra câu hỏi về tính phù hợp của quy định mới, khi mà hành lang pháp lý nới lỏng có thể vô tình tạo kẽ hở cho hàng giả lợi dụng để trà trộn vào thị trường.

Cần công nghệ xác thực mới

Đến nay, cả nước đã có 1,6 triệu loại sản phẩm được gắn mã số, mã vạch, đạt 80% sản phẩm có tên trên thị trường. Tất cả các sản phẩm vào siêu thị đều có mã số, mã vạch do siêu thị yêu cầu, nhằm giúp hệ thống bán hàng và kho vận nhận diện sản phẩm một cách tự động, nhanh và chính xác.

Trong bối cảnh mã số, mã vạch truyền thống hiện nay không còn đủ sức chống chọi với hàng giả, giới chuyên gia cho rằng đã đến lúc Việt Nam cần nâng cấp công nghệ xác thực. Tem truy xuất nguồn gốc điện tử, tem chống giả thông minh là những giải pháp được đề xuất để thay thế hoặc tích hợp cùng mã vạch truyền thống.

Với công nghệ truy xuất nguồn gốc, mỗi sản phẩm sẽ có một mã định danh duy nhất, gắn liền với thông tin về lô hàng, nơi sản xuất, thời gian đóng gói… toàn bộ hành trình từ nhà máy tới tay người tiêu dùng đều được số hóa và truy cập dễ dàng qua quét mã QR. Tem chống hàng giả điện tử tích hợp cả yếu tố vật lý lẫn công nghệ số sẽ giúp nhận diện sản phẩm chính hãng, ngăn chặn hiệu quả việc sao chép mã hoặc tráo tem.

Vấn đề cốt lõi và mang tính bền vững trong cuộc chiến chống hàng giả chính là nâng cao nhận thức cho toàn xã hội. Doanh nghiệp cần chủ động bảo vệ thương hiệu bằng cách minh bạch hóa quy trình sản xuất, đăng ký mã vạch chính thống và phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng. Cơ quan quản lý cần rà soát, đánh giá tác động của quy định bỏ thủ tục xác thực mã vạch nước ngoài đối với thực trạng kiểm soát hàng giả, đồng thời, khuyến khích ứng dụng công nghệ xác thực tiên tiến trong doanh nghiệp.

Có thể bạn quan tâm

Mô hình khởi nghiệp sản xuất các sản phẩm từ nhung hươu của anh Nguyễn Khắc Huân (tỉnh Hà Tĩnh).

Mở lối đi bền vững cho nông sản Việt

Thay vì bôn ba ở các thành phố lớn, làm giàu bằng những công việc liên quan các công nghệ cao siêu..., nhiều bạn trẻ người Hà Tĩnh đã lựa chọn trở về quê hương, bắt đầu hành trình khởi nghiệp từ chính những nông sản gắn bó bao đời nay với đời sống của người nông dân.

Công nhân Nhà máy Vietfoods (Khu công nghiệp Hapro, Hà Nội) trong xưởng sản xuất.

Chủ động các giải pháp ổn định nguồn nhân lực

Dịp sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán thường được xem là giai đoạn nhạy cảm của thị trường lao động, khi nhiều người cân nhắc thay đổi công việc. Sự dịch chuyển này cần những giải pháp lâu dài để không tạo ra khoảng trống nhân lực trong doanh nghiệp, tác động đến tiến độ sản xuất và kế hoạch kinh doanh đã đề ra.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Giá vàng giảm tuần thứ hai liên tiếp, người mua vàng từ đỉnh lỗ hơn 11 triệu đồng/lượng chỉ sau gần nửa tháng

Tuần này, giá vàng thế giới không có biến động quá lớn, kết thúc tuần giao dịch quanh mức 5.017 USD/ounce. Các chuyên gia cho rằng giá vàng có thể tăng hoặc đi ngang trong tuần tới. Trong nước, giá vàng ghi nhận tuần giảm giá thứ hai liên tiếp; giá vàng miếng SJC kết thúc tuần bán ra ở mức 182,6 triệu đồng/lượng.

Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh (mũ cối, ngoài cùng bên phải) kiểm tra tiến độ thi công dự án đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Long Thành-Dầu Giây.

Giảm áp lực về nhiên liệu, vật liệu tại các công trình hạ tầng trọng điểm

Xung đột quân sự tại Trung Đông đang tạo ra áp lực chưa từng có đối với nhiều dự án hạ tầng giao thông về nhiên liệu và vật liệu xây dựng. Trong bối cảnh chi phí leo thang và nguồn cung nhiên liệu gián đoạn, các doanh nghiệp thi công đang xoay xở mọi cách nhằm duy trì hoạt động công trường và hạn chế tác động đến tiến độ dự án.

Xăng sinh học E10 - nguồn nguyên liệu và chuỗi cung ứng năng lượng mới.

Xăng sinh học E10 - nguồn nguyên liệu và chuỗi cung ứng năng lượng mới

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động khó lường, yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng trở thành một ưu tiên chiến lược đối với nhiều quốc gia. Bên cạnh việc đa dạng hóa nguồn cung nhiên liệu hóa thạch, phát triển nhiên liệu sinh học đang được xem là một hướng đi quan trọng nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào xăng dầu.

Chi tiêu cho công nghệ: Cần một công cụ quản trị thông minh

Chi tiêu cho công nghệ: Cần một công cụ quản trị thông minh

Sự kết hợp giữa công nghệ, tài chính và bán lẻ đang mở ra nhiều mô hình tiêu dùng mới. Với những người trẻ, việc lựa chọn các công cụ thanh toán phù hợp giúp quá trình mua sắm trở nên thuận tiện hơn, góp phần hình thành thói quen quản lý tài chính cá nhân bài bản và bền vững trong dài hạn.

[Video] Giá nhiên liệu tăng tác động mạnh tới vận tải và xây dựng

[Video] Giá nhiên liệu tăng tác động mạnh tới vận tải và xây dựng

Bộ Xây dựng vừa có báo cáo đánh giá tác động của biến động giá nhiên liệu đối với các lĩnh vực vận tải và đầu tư xây dựng. Diễn biến căng thẳng của xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông khiến giá dầu thô và các sản phẩm xăng dầu thế giới biến động, kéo theo chi phí vận tải và sản xuất, kinh doanh gia tăng.

Ảnh minh họa.

Giá vàng ngày 14/3: Vàng miếng, vàng nhẫn tiếp đà "lao dốc", giảm thêm 2,2 triệu đồng/lượng

Giá vàng thế giới hôm nay, 14/3, tiếp tục giảm trong bối cảnh đồng USD mạnh lên và lo ngại lạm phát gia tăng, giao dịch ở mức 5.017,7 USD/ounce. Trong nước, giá vàng miếng và vàng nhẫn SJC đồng loạt giảm theo giá thế giới, niêm yết lần lượt ở mức 182,6 triệu đồng/lượng và 182,3 triệu đồng/lượng.

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 70/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quy hoạch. (Ảnh: Thành Đạt)

Hoàn thiện hành lang pháp lý, tháo gỡ "nút thắt" trong công tác quy hoạch

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 70/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quy hoạch. Với nhiều điểm mới, Nghị định được kỳ vọng sẽ hoàn thiện cơ sở pháp lý, tháo gỡ các bất cập thực tiễn trong quy hoạch, nhằm thúc đẩy triển khai các dự án, góp phần phát triển kinh tế-xã hội của đất nước trong giai đoạn mới.

Ảnh minh họa.

[Infographic] Thị trường chứng khoán tuần 9-13/3: Thanh khoản giảm, khối lượng giao dịch giảm -14,7% so tuần trước

Thị trường có tuần thứ hai liên tiếp giảm điểm mạnh,VN-Index kết tuần giao dịch 9/3-13/3 giảm 4,05% về mức 1.696,24 điểm. Độ rộng thị trường tiêu cực trong tuần này với áp lực bán mạnh ở nhóm dầu khí. Thanh khoản trong tuần giảm, khối lượng giao dịch giảm 14,7% so tuần trước.