TÌNH YÊU VỚI RỪNG
Những lần đi khảo sát, tiếp xúc người dân ở các xã miền núi của thành phố Huế, Phạm Nguyễn Thành thấy cuộc sống của họ đều gắn liền với rừng. Trong đó, có nhiều cây thuốc mọc dại lại cho công dụng hỗ trợ, chăm sóc sức khỏe rất tốt. Cuối năm 2016, ý tưởng về một mô hình làm kinh tế bền vững từ rừng chính thức ra đời.
Hoạt động từ năm 2016 đến nay, Công ty Liên minh xanh đặt ra sứ mệnh quan trọng nhất chính là cùng cộng đồng kinh doanh để bảo tồn rừng. “Khi nhìn lại quá trình sinh sống của cộng đồng, từng ngọn cây đều có giá trị nhất định. Nguyên tắc của Công ty Liên minh xanh là khi khai thác nguyên liệu phải bảo đảm tính bền vững. Chúng tôi chỉ chọn những phần đạt chuẩn của mỗi cây để khai thác. Cây non, thấp bé được bảo vệ, chăm sóc cho kỳ thu hoạch tiếp theo”, anh chia sẻ.
Khi nghiên cứu các mô hình tương tự ở những nơi khác, Phạm Nguyễn Thành thấy việc phân tích thị trường cần thực hiện trước, làm sản phẩm sau. Kinh nghiệm nghiên cứu thị trường từ sớm để nắm rõ chi phí, cách chọn cây giống, các vấn đề phát sinh… nhằm dễ dàng trao đổi với người dân. Hiện nay, Công ty Liên minh xanh đang hợp tác thu mua nguyên liệu ở các xã A Lưới 4 và xã A Lưới 5, đồng thời mở rộng đến các xã Long Quảng, xã Khe Tre và phường Phú Bài.
Từ năm 2019, khi những khách hàng lớn bắt đầu đặt niềm tin vào sản phẩm của Liên minh xanh như tinh dầu, dầu massage, cao xoa bóp… thì mỗi chuyến lên rừng của anh Thành là một lần được nhận nguồn năng lượng tích cực. Cùng với đó là sự hài lòng của người dân đang tham gia bảo vệ tán rừng, vườn cây để cung cấp nguyên liệu sạch. Anh Thành cho biết: “Từ cây thiên niên kiện, công ty chúng tôi phát triển thành cao xoa bóp Sao La. Sao La là một động vật quý hiếm nằm trong Sách Đỏ của Việt Nam. Chúng rất thích ăn cây thiên niên kiện. Chúng tôi muốn cộng đồng hiểu được sự cân bằng đa dạng sinh học rất quan trọng, các chủng loài đều có mối tương quan lẫn nhau. Làm kinh tế gắn với cộng đồng cũng vậy, phải có sự kiểm soát, tổ chức hướng dẫn làm việc để bảo đảm hai bên đều có lợi”.
LÀM KINH TẾ GẮN LIỀN TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI
A Lưới 4 là một xã biên giới của thành phố Huế. Với hơn 99% dân số là đồng bào Tà Ôi, đời sống kinh tế của người dân nơi đây chủ yếu phụ thuộc vào rừng núi. Nhận thấy những thuận lợi về điều kiện tự nhiên, Hợp tác xã Nông nghiệp Dược liệu A Roàng (HTX) được thành lập năm 2019. Từ khi đi vào hoạt động, HTX trở thành tiên phong về phát triển kinh tế ở khu vực vùng cao, đặc biệt trong khai thác và bảo tồn cây dược liệu. Năm 2023, với sự hỗ trợ từ Dự án ANI 8748, HTX đã tổ chức các lớp tập huấn cho bà con nông dân về những kỹ thuật vườn ươm và chăm sóc cây trồng.
Năm 2024, HTX tiếp tục triển khai mô hình sinh kế bền vững, tập huấn cho 100 thành viên về kỹ thuật trồng cây dược liệu dưới tán rừng. Tháng 8/2024, với sự hỗ trợ của WWF-Việt Nam (Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên tại Việt Nam), Công ty Liên minh xanh đã ký kết hợp tác với HTX Nông nghiệp Dược liệu A Roàng. Theo đó, hai bên thống nhất trách nhiệm xây dựng kế hoạch phục hồi và phát triển kinh tế bền vững cho cộng đồng, phương hướng là đẩy mạnh trồng dược liệu dưới tán rừng và tại vườn nhà.
Khi những tán rừng ngày càng được phủ xanh, đến mùa thu hoạch, các hộ dân ở xã A Lưới 4 cùng nhau thu gom bưởi và củ thiên niên kiện. Cách làm bền vững vừa chăm sóc vừa khai thác tạo nên niềm tin trong tập thể 100 thành viên của HTX. Các loại quả, củ sau khi thu hoạch được đưa về xưởng sản xuất chưng cất bằng phương pháp truyền thống kết hợp với dây chuyền hiện đại, bảo đảm giữ trọn vẹn tinh chất thiên nhiên. Đến nay, Công ty Liên minh xanh đã thu mua 40 tấn thiên niên kiện và 60 lít tinh dầu bưởi, tạo thu nhập cho người dân địa phương, trong đó một phần lợi nhuận được trích lại để làm quỹ giữ rừng, bảo tồn cho cộng đồng.
Giám đốc HTX Nông nghiệp Dược liệu A Roàng Blup Thị Tha cho biết: “Bà con Tà Ôi chúng tôi rất vui vì có thể phát triển và làm kinh tế. Trong các khu vườn nhà do người dân tự quản lý, cây bưởi được trồng rất nhiều. Mảnh vườn trống được tận dụng giúp tránh lãng phí đất đai, mặt khác lại có thêm thu nhập. Bản thân tôi trong vai trò người thu gom nông sản, niềm vui của bà con cũng chính là niềm vui của mình. Từ khi Công ty Liên minh xanh về gặp bà con, mọi người rất phấn khởi, cùng bảo vệ cây dược liệu rồi cùng đi thu hoạch. Việc này không chỉ giúp bảo vệ hệ sinh thái mà còn nâng cao sinh kế cho người dân địa phương, mở ra cơ hội làm giàu bền vững từ những cây trồng quen thuộc”.
Chủ tịch Hội Nông dân xã A Lưới 4 Hồ Văn Trung cho biết: điều kiện đất đai, thổ nhưỡng trên địa bàn xã còn nhiều tiềm năng cho cây trồng. Với những kết quả bước đầu mà người trồng cây dược liệu đạt được sẽ tạo nên động lực thúc đẩy đời sống kinh tế đi lên. Để hành trình phát triển kinh tế từ nông nghiệp, trong đó có cây dược liệu được bền vững rất cần những sáng kiến, cách làm hiệu quả của nhà nông. Việc mở rộng diện tích trồng cây dược liệu sẽ thuận lợi hơn khi người dân thấy được lợi ích kinh tế lâu dài.
