Phóng viên: Nhân Ngày Quốc tế Hạnh phúc 20/3, xin ông cho biết định hướng trọng tâm trong công tác chỉ đạo truyền thông về gia đình và hạnh phúc trên phạm vi toàn quốc năm nay?
Phó Cục trưởng Nghiêm Hà Hải: Nhân Ngày Quốc tế Hạnh phúc 20/3, chúng tôi xác định công tác truyền thông về gia đình và hạnh phúc cần tiếp tục được triển khai một cách bài bản, đồng bộ và có chiều sâu, bám sát các chủ trương của Đảng về xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới. Trên cơ sở đó, Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện tham mưu Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch định hướng tập trung vào một số nội dung trọng tâm. Trước hết là thống nhất chủ đề, thông điệp và định hướng nội dung truyền thông trên phạm vi toàn quốc, gắn với hệ giá trị gia đình Việt Nam như no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh.
Cùng với đó, đẩy mạnh đổi mới phương thức truyền thông theo hướng hiện đại, lấy người dân làm trung tâm, tăng cường ứng dụng công nghệ số, phát triển các sản phẩm truyền thông đa nền tảng, dễ tiếp cận, dễ chia sẻ, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Đồng thời, chú trọng truyền thông có chiều sâu, trang bị kiến thức, kỹ năng thiết thực cho các thành viên gia đình, như kỹ năng ứng xử, giải quyết mâu thuẫn, nuôi dạy con, cháu, chăm sóc người cao tuổi,...
Bên cạnh đó, chúng tôi cũng yêu cầu các địa phương bám sát định hướng chung, chủ động xây dựng kế hoạch và tổ chức triển khai phù hợp với điều kiện thực tế, bảo đảm tính thống nhất nhưng vẫn phát huy tính linh hoạt, sáng tạo. Qua đó, hướng tới mục tiêu nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi để xây dựng gia đình Việt Nam hạnh phúc một cách bền vững.
Phóng viên: Trong bối cảnh các địa phương đang triển khai đa dạng hoạt động hưởng ứng, Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện có cơ chế hướng dẫn, điều phối và bảo đảm tính thống nhất như thế nào để các thông điệp được lan tỏa đồng bộ nhưng phù hợp đặc thù từng vùng miền?
Phó Cục trưởng Nghiêm Hà Hải: Để bảo đảm tính thống nhất trong triển khai trên phạm vi toàn quốc, Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện đã tham mưu Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành các văn bản hướng dẫn với chủ đề, thông điệp, nội dung trọng tâm và khung hoạt động chung, làm cơ sở để các địa phương tổ chức thực hiện đồng bộ. Đồng thời, Cục xây dựng và cung cấp các sản phẩm truyền thông mẫu, tài liệu hướng dẫn nhằm hỗ trợ địa phương triển khai thuận lợi, đúng định hướng.
Bên cạnh đó, chúng tôi tăng cường công tác theo dõi, đôn đốc, trao đổi chuyên môn và chia sẻ kinh nghiệm giữa các địa phương, kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai. Trên cơ sở định hướng chung, Cục cũng yêu cầu các địa phương chủ động xây dựng kế hoạch, linh hoạt lựa chọn hình thức truyền thông phù hợp với đặc thù văn hóa, xã hội của từng vùng miền, bảo đảm vừa thống nhất về thông điệp, vừa phát huy tính sáng tạo và hiệu quả thực tiễn, tạo sự lan tỏa đồng bộ trên toàn quốc nhưng không cứng nhắc, phù hợp với từng địa bàn, qua đó nâng cao hiệu quả truyền thông về gia đình và hạnh phúc.
Trong bối cảnh hiện nay cấu trúc và chức năng của gia đình có thay đổi, nhưng các giá trị của gia đình vẫn luôn được coi trọng.
Phó Cục trưởng Nghiêm Hà Hải
Phóng viên: Trong bối cảnh biến đổi về cấu trúc và giá trị gia đình hiện nay, theo ông, vì sao gia đình vẫn được xác định là “hạt nhân” của hạnh phúc xã hội và đâu là thách thức lớn nhất trong giữ gìn, phát huy giá trị gia đình Việt Nam?
Phó Cục trưởng Nghiêm Hà Hải: Có thể thấy, mặc dù trong bối cảnh hiện nay cấu trúc và chức năng của gia đình có thay đổi, nhưng các giá trị của gia đình vẫn luôn được coi trọng, gia đình được xác định là môi trường đầu tiên hình thành nhân cách, giáo dục đạo đức, lối sống và duy trì sự gắn kết giữa các thế hệ không chỉ hiện tại mà còn cả quá khứ và tương lai. Mối quan hệ giữa nước và nhà – gia đình và xã hội từ xa xưa đến nay đã tạo sự gắn bó mật thiết. Hạnh phúc của gia đình có mối liên hệ trực tiếp đến sự ổn định, hạnh phúc của xã hội. Vì hạt nhân của xã hội là gia đình.
Hiện nay, chúng ta cũng đang đối mặt với không ít thách thức, đặc biệt là sự tác động đa chiều của kinh tế thị trường, quá trình đô thị hóa nhanh và môi trường số, đang làm thay đổi cách thức tương tác, chuẩn mực ứng xử và vai trò của các thành viên gia đình cũng như lối sống và cách thức thực hành các chuẩn mực giá trị.
Bên cạnh đó, không ít gia đình chú trọng trang bị tri thức cho các thành viên nhưng lại ít chú ý đến giáo dục các kỹ năng sống, đặc biệt là kỹ năng xây dựng, gìn giữ hạnh phúc gia đình nên đã dẫn đến tình trạng ly hôn, ly thân và bạo lực gia đình gia tăng. Điều này đặt ra yêu cầu, đòi hỏi công tác truyền thông phải thực sự đi vào chiều sâu, phải hướng tới nâng cao nhận thức thay đổi hành vi, đồng thời trang bị kỹ năng, giáo dục các chuẩn mực giá trị cho các thành viên gia đình để xây dựng gia đình hạnh phúc.
Phóng viên: Thông điệp “Gia đình hạnh phúc là nền tảng của quốc gia hạnh phúc” đang được cụ thể hóa như thế nào để đi vào đời sống thực chất, tránh hình thức trong các chương trình, chính sách hiện nay?
Phó Cục trưởng Nghiêm Hà Hải: Thông điệp “Gia đình hạnh phúc là nền tảng của quốc gia hạnh phúc” không chỉ dừng lại ở tuyên truyền mà đang được chúng tôi cụ thể hóa bằng các nhiệm vụ, giải pháp gắn trực tiếp với đời sống gia đình. Trước hết, Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện tham mưu Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về công tác gia đình, đặc biệt là triển khai hiệu quả các quy định của pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình và xây dựng môi trường gia đình an toàn, lành mạnh.
Cách tiếp cận hiện nay là chuyển từ “nói nhiều” sang “làm cụ thể”, từ tuyên truyền sang đồng hành để thay đổi hành vi, qua đó từng bước đưa các giá trị gia đình hạnh phúc thấm sâu, lan tỏa bền vững trong xã hội.
Phó Cục trưởng Nghiêm Hà Hải
Cùng với đó, công tác truyền thông được định hướng theo hướng thiết thực, gần gũi với từng thành viên gia đình như kỹ năng ứng xử, giải quyết mâu thuẫn, nuôi dạy con, chăm sóc sức khỏe các thành viên gia đình, chăm sóc người cao tuổi… qua đó giúp các thành viên gia đình có thể áp dụng ngay trong xử lý các tình huống cụ thể trong đời sống hằng ngày. Một giải pháp quan trọng nữa là lồng ghép, đưa các nội dung xây dựng gia đình hạnh phúc vào các mô hình, phong trào tại cơ sở, gắn với đời sống cộng đồng dân cư, phát huy vai trò của chính quyền, đoàn thể và người dân; đồng thời yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra, đánh giá, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo, kịp thời điều chỉnh những cách làm còn hình thức. Có thể nói, cách tiếp cận hiện nay là chuyển từ “nói nhiều” sang “làm cụ thể”, từ tuyên truyền sang đồng hành để thay đổi hành vi, qua đó từng bước đưa các giá trị gia đình hạnh phúc thấm sâu, lan tỏa bền vững trong xã hội.
Phóng viên: Xin ông cho một vài đánh giá về hiệu quả truyền thông về gia đình, về Ngày Quốc tế Hạnh phúc 20/3 thời gian qua cũng như các tiêu chí, công cụ đang được áp dụng để đo lường thực chất vấn đề này?
Phó Cục trưởng Nghiêm Hà Hải: Thực tế thời gian qua cho thấy, công tác truyền thông về gia đình nói chung và Ngày Quốc tế Hạnh phúc 20/3 nói riêng đã có nhiều chuyển biến tích cực, các thông điệp về xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, phòng, chống bạo lực gia đình ngày càng được lan tỏa rộng rãi trong cộng đồng và đi vào đời sống. Nhận thức của các cấp, các ngành và người dân từng bước được nâng lên; nhiều mô hình, cách làm hiệu quả tại cơ sở đã được hình thành và nhân rộng.
Tuy nhiên, hiệu quả giữa các địa phương vẫn còn chưa đồng đều, một số nơi còn nặng về hình thức, chưa tạo được tác động rõ nét đến hành vi, do đó trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục chỉ đạo đổi mới phương thức truyền thông, tăng cường ứng dụng công nghệ số và nâng cao tính tương tác với người dân và hướng tới các nhóm đối tượng cụ thể.
Một điểm mới hiện nay là cách tiếp cận trong đánh giá hiệu quả truyền thông đã được điều chỉnh theo hướng thực chất hơn, chuyển từ đo lường mức độ lan tỏa sang đánh giá sự thay đổi về nhận thức, thái độ và hành vi. Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ số trong thu thập, phân tích dữ liệu, khảo sát phản hồi của người dân cũng đang được đẩy mạnh, làm cơ sở để điều chỉnh chính sách và hoạt động truyền thông kịp thời, phù hợp.
Phóng viên: Thông điệp “Hạnh phúc sẽ tỏa sáng trong gia đình không có bạo lực” đặt ra yêu cầu gắn truyền thông với hành động. Ông cho biết những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống bạo lực gia đình trong thời gian tới? Để các thông điệp của Ngày Quốc tế Hạnh phúc 20/3 không dừng lại ở hoạt động cao điểm, theo ông cần có cách tiếp cận như thế nào nhằm duy trì thành tiền đề cho chuỗi hoạt động hướng tới kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001-28/6/2026) bền vững và để tiếp cận với giới trẻ, nhân tố quan trọng trong lan tỏa thông điệp truyền thông đến các tầng lớp xã hội?
Phó Cục trưởng Nghiêm Hà Hải: Đối với thông điệp “Hạnh phúc sẽ tỏa sáng trong gia đình không có bạo lực”, chúng tôi xác định cần được triển khai bằng các giải pháp mang tính hệ thống, đồng bộ và lấy phòng ngừa làm trọng tâm; trong đó vừa tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và hướng dẫn thực hiện, vừa đẩy mạnh truyền thông, giáo dục kỹ năng ứng xử trong gia đình, đồng thời đẩy mạnh truyền thông gắn với giáo dục kỹ năng ứng xử trong gia đình, nâng cao nhận thức pháp luật, và củng cố các dịch vụ hỗ trợ, can thiệp, bảo vệ ngay từ cơ sở. Các giải pháp này được triển khai theo hướng phòng ngừa từ sớm, can thiệp kịp thời và hỗ trợ hiệu quả, bảo đảm đi vào thực chất.
Chúng tôi định hướng lấy giới trẻ làm trung tâm và là chủ thể sáng tạo nội dung truyền thông, đẩy mạnh truyền thông trên các nền tảng số, mạng xã hội với các sản phẩm ngắn, trực quan, dễ chia sẻ; đồng thời tăng cường các hoạt động tương tác và giáo dục giá trị gia đình trong nhà trường, tổ chức đoàn, hội, qua đó không chỉ nâng cao nhận thức mà còn tạo sự lan tỏa tự nhiên, rộng khắp xã hội, góp phần đưa các thông điệp về gia đình hạnh phúc thực sự đi vào cuộc sống.
Phó Cục trưởng Nghiêm Hà Hải
Để các thông điệp của Ngày Quốc tế Hạnh phúc không dừng lại ở một thời điểm, chúng tôi định hướng triển khai theo hướng liên thông, kế thừa và phát triển, gắn với các nhiệm vụ thường xuyên của công tác gia đình và các hoạt động hướng tới kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam. Theo đó, nội dung truyền thông sẽ được duy trì xuyên suốt trong năm, lồng ghép vào các chương trình, phong trào tại cơ sở, đồng thời nhân rộng các mô hình hiệu quả, tạo sự lan tỏa bền vững.
Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, việc tiếp cận giới trẻ có ý nghĩa rất quan trọng. Vì vậy, chúng tôi định hướng lấy giới trẻ làm trung tâm và là chủ thể sáng tạo nội dung truyền thông, đẩy mạnh truyền thông trên các nền tảng số, mạng xã hội với các sản phẩm ngắn, trực quan, dễ chia sẻ; đồng thời tăng cường các hoạt động tương tác và giáo dục giá trị gia đình trong nhà trường, tổ chức đoàn, hội, qua đó không chỉ nâng cao nhận thức mà còn tạo sự lan tỏa tự nhiên, rộng khắp xã hội, góp phần đưa các thông điệp về gia đình hạnh phúc thực sự đi vào cuộc sống.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!
