Nỗ lực đưa hợp tác kinh tế Việt Nam-Hoa Kỳ đi vào chiều sâu

Hội nghị do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Hiệp hội Doanh nghiệp Hoa Kỳ tại Việt Nam (AmCham) và Phòng Thương mại Hoa Kỳ (U.S. Chamber of Commerce) phối hợp tổ chức; có chủ đề “Kỷ nguyên tăng trưởng mới: Đưa quan hệ đối tác kinh tế Việt Nam-Hoa Kỳ đi vào chiều sâu”, với sự tham dự của Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Jennifer Wicks cùng hơn 250 đại biểu là đại diện cơ quan Chính phủ, tổ chức, doanh nghiệp và nhà đầu tư hai nước.

Phát biểu ý kiến tại hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đánh giá cao vai trò của diễn đàn trong thúc đẩy đối thoại chính sách, kết nối doanh nghiệp, chuyển các định hướng hợp tác thành dự án và kết quả cụ thể. Nhìn lại hơn 30 năm bình thường hóa quan hệ ngoại giao và hơn 3 năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, Phó Thủ tướng Thường trực nêu 5 kết quả nổi bật trong quan hệ hai nước.

Trước hết, các hoạt động trao đổi cấp cao, hợp tác nghị viện và cơ chế đối thoại tiếp tục góp phần củng cố nền tảng chính trị, tăng cường hiểu biết, tin cậy và xử lý những khác biệt.

Hai bên tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ hợp tác kinh tế, trong đó đang tích cực thúc đẩy đàm phán Hiệp định Thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng, hướng tới một khuôn khổ hợp tác ổn định, minh bạch, có tính dự báo cao, tạo điều kiện cho thương mại và đầu tư dài hạn.

Quan hệ kinh tế ngày càng mở rộng từ thương mại, đầu tư sang liên kết sản xuất, kết nối doanh nghiệp và chuỗi cung ứng, gia tăng giá trị tại chỗ và tạo điều kiện để doanh nghiệp hai nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của nhau.

Hợp tác trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, năng lượng sạch và đào tạo nhân lực chất lượng cao mở ra cơ hội phát huy thế mạnh của mỗi nước.

Bên cạnh đó, hợp tác song phương ngày càng gắn với các vấn đề khu vực và toàn cầu, từ nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng đến hợp tác trong khuôn khổ ASEAN và các diễn đàn đa phương, đóng góp vào hòa bình, ổn định và phát triển bền vững tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Về tình hình kinh tế Việt Nam, Phó Thủ tướng Thường trực cho biết, trong bối cảnh thế giới diễn biến phức tạp, Việt Nam tiếp tục duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, khẳng định năng lực chống chịu của nền kinh tế và sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư quốc tế.

Trong 9 tháng năm 2026, GDP tăng 9,01%, mức cao nhất trong 15 năm qua; vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội đạt hơn 3,1 triệu tỷ đồng, tăng 15,1%. Tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4%; vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1% so với cùng kỳ, mức cao nhất của 9 tháng trong 5 năm qua. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt khoảng 888 tỷ USD, tăng 30,4%.

Những kết quả này, cùng với vị trí địa lý chiến lược, mạng lưới hiệp định thương mại tự do và thị trường năng động, tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi để Việt Nam thu hút đầu tư, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực, Việt Nam đang chuyển mạnh tư duy thu hút đầu tư nước ngoài từ chú trọng quy mô vốn sang chất lượng, hiệu quả, công nghệ và giá trị gia tăng; từ thu hút các dự án riêng lẻ sang phát triển các cụm ngành, chuỗi giá trị và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, chú trọng khả năng lan tỏa đối với nền kinh tế.

Cùng với đổi mới chính sách thu hút đầu tư, Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế và quản trị quốc gia. Sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ tháng 7/2025, các cơ quan Trung ương tiếp tục hoàn thiện cơ chế vận hành, tăng cường phân cấp, phân quyền và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp. Chính phủ đã ban hành 11 nghị quyết về phân quyền, phân cấp; đồng thời đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, hướng tới giảm thời gian, chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng Thường trực nhận định, trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, dữ liệu, chuyển đổi năng lượng và tái cấu trúc chuỗi cung ứng đang làm thay đổi phương thức sản xuất, thương mại và cạnh tranh giữa các nền kinh tế. Trong bối cảnh đó, Việt Nam xác định mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, bao trùm, nâng cao chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh, phấn đấu đạt tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026-2031. Để thực hiện mục tiêu này, Chính phủ tập trung vào 3 định hướng lớn:

Trước hết, tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng minh bạch, ổn định, có tính dự báo cao; tháo gỡ các điểm nghẽn, đơn giản hóa thủ tục hành chính và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Chính phủ chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo, phục vụ, lấy hiệu quả thực tiễn và lợi ích của người dân, doanh nghiệp làm thước đo, biến cải cách thể chế thành lợi thế cạnh tranh.

Cùng với đó, phát triển hạ tầng chiến lược đồng bộ, hiện đại; đẩy nhanh các dự án hạ tầng trọng điểm, nâng cao năng lực logistics, bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển hạ tầng số và dữ liệu quốc gia, tạo thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh và kết nối thị trường. Đồng thời, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao làm động lực nâng cao năng suất lao động, chất lượng tăng trưởng. Trọng tâm là phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thu hút đầu tư công nghệ cao, gắn đào tạo nhân lực với nhu cầu thị trường và yêu cầu của nền kinh tế số.

Trên cơ sở đó, Phó Thủ tướng Thường trực xác định 5 lĩnh vực hợp tác ưu tiên giữa Việt Nam và Hoa Kỳ trong thời gian tới.

Thứ nhất, công nghệ cao, đặc biệt là bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu. Hai bên cần thúc đẩy hợp tác từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, ứng dụng đến đào tạo nhân lực và phát triển hệ sinh thái công nghệ.

Thứ hai, năng lượng sạch và chuyển đổi xanh, ưu tiên đầu tư vào năng lượng tái tạo, hạ tầng năng lượng và công nghệ giảm phát thải, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững.

Thứ ba, phát triển chuỗi cung ứng bền vững thông qua tăng cường liên kết sản xuất, đa dạng hóa nguồn cung, nâng cao năng lực logistics và khả năng chống chịu trước biến động của thị trường quốc tế.

Thứ tư, hợp tác tài chính, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp; phát triển các mô hình tài chính mới, huy động nguồn vốn dài hạn và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Thứ năm, giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; tăng cường liên kết giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, gắn đào tạo với nhu cầu của các ngành công nghệ mới.

Để thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực này, Phó Thủ tướng Thường trực khẳng định Chính phủ Việt Nam cam kết tiếp tục cải cách thể chế, hoàn thiện môi trường đầu tư kinh doanh theo hướng minh bạch, ổn định, có tính dự báo cao và thuận lợi hơn cho nhà đầu tư. Chính phủ lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, lấy kết quả thực hiện và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm tiêu chí đánh giá. Các bộ, ngành, địa phương phải hành động quyết liệt, bảo đảm cam kết đi đôi với thực hiện, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, thành công của doanh nghiệp cũng chính là thành công của Việt Nam; những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp là những vấn đề Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương phải tập trung giải quyết. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị chủ động hội nhập, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đối với phía Hoa Kỳ, Phó Thủ tướng Thường trực mong muốn tiếp tục tạo điều kiện để hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường Hoa Kỳ ổn định, bền vững; đánh giá khách quan, cân bằng về thực tiễn nền kinh tế Việt Nam trong các cuộc điều tra thương mại theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại Hoa Kỳ năm 1974.

Phó Thủ tướng Thường trực cũng đề nghị các tổ chức đại diện cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ tích cực truyền tải tới Chính phủ Hoa Kỳ thiện chí và nỗ lực hợp tác của Việt Nam, góp phần thúc đẩy quan hệ thương mại ổn định, công bằng, cân bằng và cùng có lợi.

Đối với các doanh nghiệp Hoa Kỳ, Phó Thủ tướng Thường trực mong muốn tiếp tục mở rộng đầu tư tại Việt Nam, tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ cốt lõi, nhất là bán dẫn; mở rộng kết nối về công nghệ, thiết bị, dịch vụ, tiêu chuẩn sản xuất và chuỗi cung ứng, tạo nền tảng cho hợp tác lâu dài.

Khẳng định niềm tin là nền tảng, hợp tác là động lực và đổi mới là tương lai, Phó Thủ tướng Thường trực bày tỏ tin tưởng quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư Việt Nam-Hoa Kỳ sẽ tiếp tục phát triển, mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp và người dân hai nước.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh đánh giá quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư Việt Nam-Hoa Kỳ đã đạt nhiều kết quả tích cực, song dư địa hợp tác còn lớn. Hoa Kỳ hiện đứng thứ 11 trong số 153 quốc gia, vùng lãnh thổ đầu tư tại Việt Nam, chưa tương xứng tiềm năng hợp tác giữa hai nước.

Theo ông Nguyễn Quang Vinh, để khai thác tốt hơn dư địa này, Chính phủ hai nước cần tiếp tục duy trì môi trường chính sách ổn định, minh bạch, tăng cường đối thoại và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp; tạo thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường Hoa Kỳ, đồng thời thúc đẩy nhập khẩu sản phẩm, công nghệ, thiết bị và dịch vụ mà Hoa Kỳ có thế mạnh, hướng tới thương mại hai chiều cân bằng, cùng có lợi.

Phó Chủ tịch VCCI mong muốn các doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư tại Việt Nam cả về quy mô và chất lượng, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ cao, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và năng lượng. Các dự án đầu tư cần tăng cường liên kết với doanh nghiệp Việt Nam trong sản xuất, nghiên cứu phát triển và chuỗi cung ứng. Về phía doanh nghiệp Việt Nam, cần chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, đổi mới công nghệ, cải thiện quản trị và mở rộng hợp tác thương mại, đầu tư tại Hoa Kỳ.

VCCI cam kết tiếp tục phối hợp với AmCham Việt Nam và Phòng Thương mại Hoa Kỳ, phát huy vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước, kịp thời phản ánh kiến nghị, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy hợp tác giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước.

Về phía cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ, ông Mark Gillin, Chủ tịch Ban lãnh đạo quốc gia AmCham Việt Nam, đánh giá quan hệ thương mại hai nước đã phát triển mạnh mẽ trong 3 thập kỷ qua. Kim ngạch thương mại hàng hóa hai chiều tăng từ khoảng 450 triệu USD khi hai nước bình thường hóa quan hệ ngoại giao năm 1995 lên khoảng 209,5 tỷ USD năm 2025, gấp hơn 460 lần. Theo ông, sự phát triển này đã thúc đẩy đầu tư, tạo việc làm, chuyển giao công nghệ và nâng cao kỹ năng lao động, góp phần đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông Mark Gillin cho rằng trong giai đoạn phát triển mới, năng lực cạnh tranh của Việt Nam ngày càng phụ thuộc vào năng suất. Để nâng cao thu nhập bền vững, bên cạnh ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo, cần giảm các chi phí không cần thiết liên quan đến quy định pháp luật, logistics, thủ tục hải quan và những bất định về nguồn cung điện. Trên tinh thần đó, Chủ tịch AmCham đề xuất 3 nguyên tắc: Thích ứng, chủ động và hiệu quả. Khung pháp lý cần đủ linh hoạt trước công nghệ và mô hình kinh doanh mới, tạo điều kiện cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, đồng thời giảm chi phí tuân thủ để dành thêm nguồn lực cho đầu tư và tăng trưởng.

Chủ tịch AmCham cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển các cam kết chính sách thành kết quả thực tế thông qua quy định có tính dự báo, hạ tầng đáng tin cậy và khả năng tiếp cận nguồn năng lượng, nhân lực. Theo ông, đối thoại thường xuyên giữa Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp không chỉ giúp tháo gỡ vướng mắc mà còn tạo cơ sở để hai nước cùng tận dụng cơ hội, ứng phó với những rủi ro mới từ trí tuệ nhân tạo và thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng, công nghệ số, bán dẫn, dịch vụ tài chính và giáo dục.