Làm sống lại những di sản của nhạc sĩ Văn Cao

Những bìa sách, tranh minh họa trên các báo do nhạc sĩ Văn Cao chính tay vẽ, những câu chuyện, những hồi ức về nhạc sĩ Văn Cao… tất cả sẽ được “kể lại” trong chuỗi hoạt động nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhạc sĩ Văn Cao do Báo Nhân Dân phối hợp với Hội đồng Lý luận Văn học nghệ thuật Trung ương tổ chức, dự kiến diễn ra vào các ngày 6 và 8/11.
Một số tranh minh họa và bìa sách của nhạc sĩ Văn Cao.
Một số tranh minh họa và bìa sách của nhạc sĩ Văn Cao.

100 bức tranh, 100 bìa sách

Là một trong những cây đại thụ của nền âm nhạc Việt Nam, ca khúc “Tiến quân ca” sau này trở thành Quốc ca, nhạc sĩ Văn Cao đã để lại một di sản đồ sộ, gồm cả âm nhạc, thi ca và hội họa.

Một phần của những di sản ấy sẽ hiện diện trong chuỗi sự kiện tưởng nhớ nhạc sĩ, nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của ông (15/11/1923-15/11/2023), gồm tranh vẽ minh họa, vẽ bìa sách, những ca khúc đặc sắc, tiêu biểu nhất của nhạc sĩ… cùng những di sản tinh thần vô giá còn lại trong trái tim, tâm hồn người ở lại. Đó là những ký ức, những câu chuyện, thậm chí là những cảm xúc… của gia đình, người thân, của những bạn bè văn nghệ sĩ, cũng như những nghiên cứu, tìm tòi của các nhà nghiên cứu… trong buổi tọa đàm khoa học với chủ đề “Thế giới Nhạc, Thơ, Họa của Văn Cao”.

Những ngày này, họa sĩ Văn Thao, con trai của nhạc sĩ Văn Cao đang tất bật hoàn tất những khâu cuối cùng cho nội dung triển lãm tranh minh họa và bìa sách. Ông rất xúc động khi những di sản hội họa của cha mình được giới thiệu tới công chúng vào đúng dịp kỷ niệm ngày sinh của nhạc sĩ.

Họa sĩ Văn Thao cho biết, triển lãm trưng bày tranh minh họa sẽ giới thiệu khoảng 100 bức tranh minh họa cùng một số bìa báo và tác phẩm tranh sơn dầu của nhạc sĩ Văn Cao.

Nhạc sĩ Văn Cao bắt đầu vẽ minh họa từ năm 1945. Ông từng vẽ minh họa cho nhiều tờ báo, như tờ Độc Lập, hai tờ báo của Hải Phòng là Quân Bạch Đằng và Gió Biển. Sau này, ông vẽ minh họa nhiều cho báo Văn Nghệ, Lao Động, Độc Lập, Đại Đoàn kết và Người Hà Nội. Ông cũng là người vẽ bìa báo xuân cho các tờ Độc Lập (năm 1963), Lao Động (1982), Văn Nghệ (1982)…

Họa sĩ Văn Thao chia sẻ về triển lãm tranh minh họa của cha mình. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Họa sĩ Văn Thao chia sẻ về triển lãm tranh minh họa của cha mình. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Trong ký ức của họa sĩ Văn Thao, nhạc sĩ Văn Cao là người mở đường cho một trường phái minh họa và đồ họa. Tranh minh họa của nhạc sĩ Văn Cao đã thoát ra khỏi khung của tác phẩm được minh họa, như một phác thảo tranh. Họa sĩ Văn Thao cũng cho biết, cha ông từng nói, sau này có điều kiện sẽ chọn một số bức để hoàn thiện. “Các tác phẩm minh họa được cụ coi là nửa bức tranh, cho nên đều ký tên Văn, tức là một nửa cái tên của mình”. Sau này những minh họa của nhạc sĩ trên báo Văn Nghệ và nhiều tờ báo khác đã được giới nghệ thuật đánh giá rất cao.

Ngoài ra còn có khoảng 100 phiên bản bìa sách của nhà sưu tầm Nguyễn Bình Phương cũng được giới thiệu trong chuỗi hoạt động. Những bìa sách này, ước tính có hàng trăm bìa, theo họa sĩ Văn Thao, được nhạc sĩ Văn Cao vẽ tay hoàn toàn để phục vụ các nhà xuất bản trong một thời kỳ dài. Họa sĩ Văn Thao cho biết, bìa sách của nhạc sĩ Văn Cao cũng mang dấu ấn và phong cách riêng. Đặc biệt, trong số các bìa sách có những tác phẩm nổi tiếng, như tập thơ “Hương cây – Bếp lửa” của hai nhà thơ Lưu Quang Vũ và Bằng Việt in năm 1968.

Những ký ức về nhạc sĩ tài hoa

Tâm điểm của chuỗi hoạt động là tọa đàm khoa học với chủ đề “Thế giới Nhạc, Thơ, Họa của Văn Cao” với khoảng 20 tham luận của các học giả, nhà nghiên cứu, văn nghệ sĩ và gia đình nhạc sĩ Văn Cao. Cuộc tọa đàm sẽ hội tụ cả ba lĩnh vực âm nhạc, văn học và mỹ thuật, như những di sản mà nhạc sĩ Văn Cao để lại.

Họa sĩ Văn Thao kể về người cha kính yêu của mình.

Họa sĩ Văn Thao kể về người cha kính yêu của mình.

Ngoài ra, một cuộc trò chuyện nhỏ, giống như một cuộc hàn huyên ôn lại những ký ức về nhạc sĩ tài hoa này sẽ diễn ra ngay trước thềm buổi lễ kỷ niệm, vào chiều 6/11, với sự tham gia của PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ, Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật Trung ương; nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam; họa sĩ Lương Xuân Đoàn, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam, và PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam.

Những di sản của nhạc sĩ về thơ ca, mỹ thuật như nhiều chuyên gia từng đánh giá, đủ đưa tên tuổi của Văn Cao lên hàng đầu chính những lĩnh vực đó. Thế nhưng, với nhiều khán giả yêu mến Văn Cao, đặc biệt là những người trẻ, đây sẽ là lần đầu tiên họ được chứng kiến những tinh hoa mà ông để lại ngoài âm nhạc.

Có thể bạn quan tâm

Nhà thơ Định Hải.

Một đời tận hiến cho trẻ thơ

Ngày 30/8/2026, nhà thơ Định Hải (trong ảnh) trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 90, khép lại một đời cầm bút trọn vẹn dành cho thiếu nhi. Nhắc tới nhà thơ Định Hải, nhiều người lập tức nhớ ngay tới tác phẩm “Bài ca trái đất”, sau này được nhạc sĩ Trương Quang Lục phổ nhạc thành ca khúc “Trái đất này là của chúng mình”. 

Các nghệ sĩ trong chương trình Gala Chuông vàng vọng cổ tối 30/8. Từ cuộc thi này, nhiều giọng ca triển vọng đã thành danh trên sân khấu cải lương thành phố. (Ảnh: Linh Bảo)

Đưa nghệ thuật cải lương đến với khán giả trẻ

Tiếp tục đổi mới công tác lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật, Hội đồng Lý luận, phê bình Văn học, Nghệ thuật-Ban Tuyên giáo Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp Đài Phát thanh và Truyền hình Thành phố (Hãng phim TFS) sẽ tổ chức chương trình Nghệ thuật Cải lương-Ký ức lịch sử và Mã hóa văn hóa dân tộc vào ngày 4/9.

Chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9. (Ảnh: CTV).

Tổng kết Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk năm 2026 và chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Quốc khánh 2/9

Tối 2/9, tại Quảng trường Phú Yên, phường Tuy Hòa, Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk tổ chức tổng kết Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk năm 2026 và chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945-19/8/2026); Quốc khánh nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945-2/9/2026).

Tái hiện lễ cơm mới của đồng bào dân tộc Thái, tỉnh Sơn La. (Ảnh: BTC)

“4 góc nhà, 3 góc bếp”: Tình làng nghĩa xóm trong lễ mừng cơm mới của đồng bào Thái, tỉnh Sơn La

Sáng 2/9, tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội), đồng bào dân tộc Thái, tỉnh Sơn La tái hiện lễ cơm mới thu hút nhân dân và du khách tham gia và trải nghiệm. Đây là hoạt động trong chuỗi sự kiện “Chợ phiên vùng cao-Cao nguyên mở hội” diễn ra từ ngày 29/8-2/9.

Hoạt động trình diễn khinh khí cầu tại Quảng trường Hùng Vương (phường Bạc Liêu, tỉnh Cà Mau) trong khuôn khổ Lễ hội Khinh khí cầu và Ngày hội Văn hóa di sản năm 2026. (Ảnh: HỮU TÙNG)

Cà Mau bừng sáng miền di sản và khát vọng vươn cao cùng đất nước

Vùng sông nước Cà Mau bừng lên sức sống mới trong không khí hân hoan của những ngày mùa Thu lịch sử. Lần đầu tiên, bầu trời Cà Mau rực rỡ bởi những dải màu kỳ diệu từ Lễ hội Khinh khí cầu và Ngày hội Văn hóa di sản năm 2026, diễn ra từ ngày 27/8 đến ngày 2/9 với chủ đề “Hội tụ bản sắc văn hóa nơi địa đầu cực nam Tổ quốc”.

Phụ nữ dân tộc Bố Y tại xã Mường Khương, tỉnh Lào Cai. (Ảnh: VŨ LINH)

[Ảnh] Nét đẹp trang phục truyền thống của phụ nữ Bố Y

Thuộc nhóm các dân tộc rất ít người tại Việt Nam, người Bố Y (còn gọi là Tu Dí) cư trú tại xã Mường Khương, tỉnh Lào Cai vẫn gìn giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp. Trang phục của phụ nữ Bố Y lưu giữ những dấu ấn riêng về phong tục, tập quán và quan niệm thẩm mỹ của cộng đồng.

Những công trình mang dấu ấn "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh" trong lòng Thủ đô Hà Nội

Những công trình mang dấu ấn "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh" trong lòng Thủ đô Hà Nội

Tháng 12/1946, trong những ngày tháng sục sôi khí thế "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh", rất nhiều người con của Hà Nội đã anh dũng hy sinh. Ở nơi hồn thiêng sông núi ấy, hiện có 3 tượng đài tưởng nhớ những người con của Thủ đô đã ngã xuống trong 60 ngày đêm, mỗi cụm đều mang nhiều ý nghĩa cả về lịch sử, văn hóa và kiến trúc.

Tái hiện lễ cưới truyền thống của người Dao Đỏ tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam.

Tái hiện lễ cưới truyền thống của người Dao Đỏ tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam

Ngày 1/9, trong không khí vui tươi chào mừng Quốc khánh 2/9, Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) phối hợp Trung tâm Văn hóa và Thông tin du lịch tỉnh Cao Bằng tổ chức tái hiện lễ cưới truyền thống của người Dao (nhánh Dao Đỏ), thu hút đông đảo du khách tham quan, tìm hiểu. 

[Ảnh] Nhà tù Hỏa Lò đông nghịt du khách trước ngày Quốc khánh 2/9

[Ảnh] Nhà tù Hỏa Lò đông nghịt du khách trước ngày Quốc khánh 2/9

Ngày 1/9, trước thềm Quốc khánh 2/9, Di tích lịch sử Nhà tù Hỏa Lò đón lượng khách tăng gấp 3 ngày thường. Dòng người ken đặc từ khu vực chờ bên ngoài đến các không gian tham quan bên trong, cho thấy sức hút đặc biệt của điểm đến lịch sử này, đồng thời đặt ra bài toán về tổ chức, điều tiết lượng khách trong những dịp cao điểm.

Nhạc sĩ Phú Quang thể hiện sáng tác của ông trong một chương trình nghệ thuật. (Ảnh: Gia đình cung cấp)

Đạo diễn Phạm Hoàng Nam: Mở cửa “căn phòng” ký ức Phú Quang

Đạo diễn Phạm Hoàng Nam có hơn 30 năm gắn bó với những ký ức đặc biệt về nhạc sĩ Phú Quang, từ cuộc gặp đầu tiên tại Thành phố Hồ Chí Minh, những cuộc trò chuyện âm nhạc và sáng tạo, đến những lần cùng nhau ấp ủ các dự án nghệ thuật. Hơn 30 năm sau, những ký ức ấy trở lại theo một cách đặc biệt.