Làm sống lại những di sản của nhạc sĩ Văn Cao

Những bìa sách, tranh minh họa trên các báo do nhạc sĩ Văn Cao chính tay vẽ, những câu chuyện, những hồi ức về nhạc sĩ Văn Cao… tất cả sẽ được “kể lại” trong chuỗi hoạt động nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhạc sĩ Văn Cao do Báo Nhân Dân phối hợp với Hội đồng Lý luận Văn học nghệ thuật Trung ương tổ chức, dự kiến diễn ra vào các ngày 6 và 8/11.
Một số tranh minh họa và bìa sách của nhạc sĩ Văn Cao.
Một số tranh minh họa và bìa sách của nhạc sĩ Văn Cao.

100 bức tranh, 100 bìa sách

Là một trong những cây đại thụ của nền âm nhạc Việt Nam, ca khúc “Tiến quân ca” sau này trở thành Quốc ca, nhạc sĩ Văn Cao đã để lại một di sản đồ sộ, gồm cả âm nhạc, thi ca và hội họa.

Một phần của những di sản ấy sẽ hiện diện trong chuỗi sự kiện tưởng nhớ nhạc sĩ, nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của ông (15/11/1923-15/11/2023), gồm tranh vẽ minh họa, vẽ bìa sách, những ca khúc đặc sắc, tiêu biểu nhất của nhạc sĩ… cùng những di sản tinh thần vô giá còn lại trong trái tim, tâm hồn người ở lại. Đó là những ký ức, những câu chuyện, thậm chí là những cảm xúc… của gia đình, người thân, của những bạn bè văn nghệ sĩ, cũng như những nghiên cứu, tìm tòi của các nhà nghiên cứu… trong buổi tọa đàm khoa học với chủ đề “Thế giới Nhạc, Thơ, Họa của Văn Cao”.

Những ngày này, họa sĩ Văn Thao, con trai của nhạc sĩ Văn Cao đang tất bật hoàn tất những khâu cuối cùng cho nội dung triển lãm tranh minh họa và bìa sách. Ông rất xúc động khi những di sản hội họa của cha mình được giới thiệu tới công chúng vào đúng dịp kỷ niệm ngày sinh của nhạc sĩ.

Họa sĩ Văn Thao cho biết, triển lãm trưng bày tranh minh họa sẽ giới thiệu khoảng 100 bức tranh minh họa cùng một số bìa báo và tác phẩm tranh sơn dầu của nhạc sĩ Văn Cao.

Nhạc sĩ Văn Cao bắt đầu vẽ minh họa từ năm 1945. Ông từng vẽ minh họa cho nhiều tờ báo, như tờ Độc Lập, hai tờ báo của Hải Phòng là Quân Bạch Đằng và Gió Biển. Sau này, ông vẽ minh họa nhiều cho báo Văn Nghệ, Lao Động, Độc Lập, Đại Đoàn kết và Người Hà Nội. Ông cũng là người vẽ bìa báo xuân cho các tờ Độc Lập (năm 1963), Lao Động (1982), Văn Nghệ (1982)…

Họa sĩ Văn Thao chia sẻ về triển lãm tranh minh họa của cha mình. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Họa sĩ Văn Thao chia sẻ về triển lãm tranh minh họa của cha mình. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Trong ký ức của họa sĩ Văn Thao, nhạc sĩ Văn Cao là người mở đường cho một trường phái minh họa và đồ họa. Tranh minh họa của nhạc sĩ Văn Cao đã thoát ra khỏi khung của tác phẩm được minh họa, như một phác thảo tranh. Họa sĩ Văn Thao cũng cho biết, cha ông từng nói, sau này có điều kiện sẽ chọn một số bức để hoàn thiện. “Các tác phẩm minh họa được cụ coi là nửa bức tranh, cho nên đều ký tên Văn, tức là một nửa cái tên của mình”. Sau này những minh họa của nhạc sĩ trên báo Văn Nghệ và nhiều tờ báo khác đã được giới nghệ thuật đánh giá rất cao.

Ngoài ra còn có khoảng 100 phiên bản bìa sách của nhà sưu tầm Nguyễn Bình Phương cũng được giới thiệu trong chuỗi hoạt động. Những bìa sách này, ước tính có hàng trăm bìa, theo họa sĩ Văn Thao, được nhạc sĩ Văn Cao vẽ tay hoàn toàn để phục vụ các nhà xuất bản trong một thời kỳ dài. Họa sĩ Văn Thao cho biết, bìa sách của nhạc sĩ Văn Cao cũng mang dấu ấn và phong cách riêng. Đặc biệt, trong số các bìa sách có những tác phẩm nổi tiếng, như tập thơ “Hương cây – Bếp lửa” của hai nhà thơ Lưu Quang Vũ và Bằng Việt in năm 1968.

Những ký ức về nhạc sĩ tài hoa

Tâm điểm của chuỗi hoạt động là tọa đàm khoa học với chủ đề “Thế giới Nhạc, Thơ, Họa của Văn Cao” với khoảng 20 tham luận của các học giả, nhà nghiên cứu, văn nghệ sĩ và gia đình nhạc sĩ Văn Cao. Cuộc tọa đàm sẽ hội tụ cả ba lĩnh vực âm nhạc, văn học và mỹ thuật, như những di sản mà nhạc sĩ Văn Cao để lại.

Họa sĩ Văn Thao kể về người cha kính yêu của mình.

Họa sĩ Văn Thao kể về người cha kính yêu của mình.

Ngoài ra, một cuộc trò chuyện nhỏ, giống như một cuộc hàn huyên ôn lại những ký ức về nhạc sĩ tài hoa này sẽ diễn ra ngay trước thềm buổi lễ kỷ niệm, vào chiều 6/11, với sự tham gia của PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ, Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật Trung ương; nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam; họa sĩ Lương Xuân Đoàn, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam, và PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam.

Những di sản của nhạc sĩ về thơ ca, mỹ thuật như nhiều chuyên gia từng đánh giá, đủ đưa tên tuổi của Văn Cao lên hàng đầu chính những lĩnh vực đó. Thế nhưng, với nhiều khán giả yêu mến Văn Cao, đặc biệt là những người trẻ, đây sẽ là lần đầu tiên họ được chứng kiến những tinh hoa mà ông để lại ngoài âm nhạc.

Có thể bạn quan tâm

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại. 

Hơn 50.000 khán giả có mặt tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình thưởng thức chương trình “Tổ quốc trong tim”. (Ảnh THÀNH ĐẠT)

Hoàn thiện thể chế, tạo đà cho văn hóa bứt phá

Ngày 24/4, Quốc hội chính thức thông qua Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam với tỷ lệ tán thành cao (477/489 đại biểu). Nghị quyết đánh dấu bước chuyển quan trọng trong hoàn thiện thể chế, tạo đà cho văn hóa thật sự bứt phá, trở thành nguồn lực nội sinh và động lực đưa đất nước phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn mới.

Nguyễn Bảo Yến (áo vàng) và các thành viên Hội đồng đánh giá luận án và các giảng viên hướng dẫn của Nhạc viện Quốc gia S.V.Rachmaninov.

Nguyễn Bảo Yến: Từ Quán quân Sao Mai đến Tiến sĩ âm nhạc đầu tiên của Việt Nam ở nước ngoài

Tại Nhạc viện Quốc gia S.V.Rachmaninov bên dòng sông Đông của nước Nga vừa diễn ra một sự kiện đáng nhớ khi Quán quân Sao Mai năm 2015 Nguyễn Bảo Yến bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ chuyên ngành âm nhạc. Cô cũng là nữ ca sĩ Việt Nam đầu tiên được nhận học vị Tiến sĩ âm nhạc ở nước ngoài.

Các đại biểu cắt băng khai trương Tuần văn hóa Thanh Hóa-Hội An.

Tuần văn hóa kỷ niệm 65 năm kết nghĩa Thanh Hóa-Hội An

Kỷ niệm 65 năm ngày kết nghĩa giữa đô thị tỉnh lỵ Thanh Hóa và Hội An, thành phố Đà Nẵng (1961-2026), tại Công viên Hội An ở phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa diễn ra chuỗi hoạt động, sự kiện trong khuôn khổ Tuần lễ văn hóa tôn vinh nghĩa tình Thanh Hóa-Hội An.

Khuôn viên di tích Giồng Bốm là toàn bộ khu vực của Thánh thất Ngọc Minh gồm 3 ngôi nhà: Hiệp thiên đài, Cửu trùng đài và Bát quái đài. (Ảnh: Mộng Thường)

Giồng Bốm 80 năm: Hào khí “đạo không rời đời”

Tám mươi năm là một quãng lùi đủ dài để khói lửa chiến tranh tan vào hư không, nhường chỗ cho màu xanh trù phú phủ lên mảnh đất Phong Thạnh kiên cường. Thế nhưng, thời gian dẫu có bào mòn vạn vật cũng chẳng thể xóa nhòa ký ức bi tráng về rực lửa năm 1946 tại vùng đất cực nam Tổ quốc.

Sinh viên tái hiện đám cưới Nam Kỳ xưa.

Vĩnh Long khơi dậy dòng chảy văn hóa dân tộc trong lòng thế hệ trẻ

Trường đại học Sư phạm kỹ thuật Vĩnh Long vừa tổ chức Chương trình  “Khoa thi Minh kinh bác học” lần thứ I năm 2026. Việc tái hiện không gian khoa bảng xưa và những nghi lễ truyền thống của vùng đất Nam Bộ ngay tại giảng đường không chỉ là sân chơi văn hóa, mà còn là hành trình bồi đắp lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ.

Hình ảnh trong quá trình thực hiện phim tài liệu "Chuyến tàu Hòa Bình".

"Chuyến tàu Hòa Bình" - hành trình cùng ký ức

Từ những thước phim tư liệu, lời kể nhân chứng và các địa danh lịch sử, phim tài liệu "Chuyến tàu Hòa Bình" đặt người trẻ vào vị trí người đi tìm, đối thoại với quá khứ để hiểu giá trị của hiện tại và trách nhiệm gìn giữ hòa bình hôm nay.

Các thí sinh đăng quang những ngôi vị cao nhất tại cuộc thi.

Nguyễn Khuê Thu đăng quang Mrs Earth Vietnam 2026

Tối 28/4, tại Nhà hát Hồ Gươm, Công ty Phan Oanh Media tổ chức Chung kết cuộc thi Mrs Earth Vietnam 2026, khép lại mùa giải thứ hai với nhiều dấu ấn về tôn vinh nhan sắc, trí tuệ và những giá trị nhân văn của phụ nữ Việt Nam hiện đại. Nguyễn Khuê Thu, đến từ Bắc Ninh, xuất sắc đăng quang ngôi vị hoa hậu.