Chiều 8/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội làm việc tại hội trường nghe Tờ trình và báo cáo thẩm tra dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.
Đề xuất các chế độ, chính sách vượt trội với đội ngũ làm công tác giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế
Thừa ủy quyền, trình bày dự thảo Nghị quyết, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nêu rõ: Việc ban hành Nghị quyết của Quốc hội là hết sức cần thiết và phù hợp với thẩm quyền của Quốc hội.
Dự thảo Nghị quyết gồm 5 Chương, 20 Điều.
Dự thảo Nghị quyết quy định cơ chế phối hợp trong toàn bộ quá trình phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế không chỉ giữa các cơ quan thuộc Chính phủ mà còn với các cơ quan ngoài Chính phủ như Tòa án, Viện kiểm sát, Kiểm toán Nhà nước...
Theo dự thảo Nghị quyết, Cơ quan chủ trì giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế là cơ quan trực tiếp có hoặc đề xuất biện pháp bị đe dọa kiện hoặc bị kiện và được xác định theo quy định tại Điều 12 của Nghị quyết này.
Cơ quan đại diện pháp lý cho Nhà nước Việt Nam trong giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế là Bộ Tư pháp.
Về phối hợp trong giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, dự thảo Nghị quyết quy định về cơ chế xác định cơ quan chủ trì và phân định rõ nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm phối hợp trong giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.
Về cơ chế, chính sách đặc thù chưa được quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành thuộc thẩm quyền của Quốc hội, dự thảo Nghị quyết quy định: Đối với công chức có vị trí việc làm phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế của Cơ quan đại diện pháp lý (khoản 1 Điều 18 dự thảo Nghị quyết): Trong thời gian trực tiếp tham gia giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế theo quyết định của Bộ trưởng Tư pháp, còn được hưởng phụ cấp tăng thêm hằng tháng không quá 300% mức lương hiện hưởng.
Nghị định cũng quy định cơ chế, chính sách đặc thù chưa đối với cán bộ làm công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế tại bộ, ngành, địa phương (khoản 2,3 Điều 18 dự thảo Nghị quyết).
Chính phủ quy định việc thành lập, tổ chức bộ máy và cơ chế hoạt động của Trung tâm phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế. Đồng thời, Chính phủ được ban hành văn bản quy phạm pháp luật để quy định cơ chế, chính sách đặc thù cho người lao động và cơ chế hoạt động của Trung tâm khác với luật, nghị quyết của Quốc hội, báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất. Đồng thời, dự thảo Nghị quyết đã phân định rõ trách nhiệm của cơ quan chủ trì tại Điều 13 dự thảo Nghị quyết, trách nhiệm của cơ quan đại diện pháp lý tại Điều 14 dự thảo Nghị quyết.
Làm rõ cơ chế phân công, phối hợp, bảo đảm không chồng chéo
Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết: Về trách nhiệm của Cơ quan đại diện pháp lý, Ủy ban nhận thấy, dự thảo Nghị quyết đã được chỉnh lý theo hướng quy định rõ hơn trách nhiệm của Cơ quan đại diện pháp lý tham gia phối hợp Cơ quan chủ trì trong toàn bộ quá trình giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế.
Tuy nhiên, đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện quy định tại Điều 14 theo hướng: Xác định rõ hơn vai trò của Cơ quan đại diện pháp lý là cơ quan nòng cốt về pháp lý, có trách nhiệm chủ trì hoặc đồng chủ trì đối với các nội dung mang tính chuyên môn pháp lý; làm rõ cơ chế phân công, phối hợp và chịu trách nhiệm giữa Cơ quan chủ trì và Cơ quan đại diện pháp lý, bảo đảm không chồng chéo, không bỏ sót trách nhiệm, đặc biệt trong các nội dung then chốt; bổ sung quy định về cơ chế xử lý trường hợp có ý kiến khác nhau giữa các cơ quan trong các vấn đề pháp lý quan trọng; làm rõ phạm vi, mức độ tham gia của Cơ quan đại diện pháp lý trong từng giai đoạn của quá trình giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, bảo đảm phù hợp với yêu cầu thực tiễn và thông lệ quốc tế
Về trách nhiệm của Cơ quan phối hợp, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi cho hay, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định tại Điều 15 theo hướng: Bổ sung cơ chế ràng buộc trách nhiệm và chế tài cụ thể đối với trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ phối hợp; làm rõ phương thức phối hợp đối với các cơ quan tiến hành tố tụng, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phối hợp và nguyên tắc độc lập tư pháp; quy định cụ thể hơn về tiêu chuẩn, thời hạn, trách nhiệm trong việc cung cấp thông tin, tài liệu; hoàn thiện quy định về giải mật thông tin, bảo đảm chặt chẽ, khả thi và phù hợp với pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước cũng như yêu cầu của hoạt động tố tụng quốc tế.
Về chế độ, chính sách cho người làm công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, Ủy ban nhận thấy, việc đề xuất các chế độ, chính sách đặc thù, vượt trội đối với đội ngũ làm công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế là có cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn xuất phát từ yêu cầu thu hút, giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực có tính chuyên môn sâu, áp lực lớn và rủi ro pháp lý cao. Tuy nhiên, đề nghị cần đánh giá kỹ về tính hợp lý và khả năng cân đối ngân sách nhà nước, đồng thời bảo đảm tương quan với các lĩnh vực đặc thù khác trong khu vực công để tránh phát sinh so sánh, bất cập trong chính sách tiền lương. Bên cạnh đó, việc thiết kế chính sách đang có sự phân biệt đáng kể giữa Cơ quan đại diện pháp lý và các bộ, ngành, địa phương (mức hưởng, điều kiện áp dụng), do đó cần được đánh giá và giải trình thuyết phục; làm rõ hơn về tiêu chí, căn cứ xác định, bảo đảm công bằng tương đối, tránh tạo chênh lệch lớn giữa hai nhóm này.
