Bổ sung quy định về ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác hòa giải ở cơ sở
Ngày 24/8/2026, tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Hòa giải ở cơ sở. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.
Hiện, Bộ Tư pháp đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở, có hiệu lực cùng thời điểm có hiệu lực của Luật Hòa giải ở cơ sở.
Dự thảo Nghị định gồm 6 Chương, 33 điều, tăng 13 điều so với Nghị định số 15/2014/NĐ-CP.
Theo đó, dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung quy định về các mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật thuộc phạm vi hòa giải ở cơ sở; bổ sung quy định về rà soát, đánh giá và kiện toàn tổ hòa giải, bầu hòa giải viên, chỉ định hòa giải viên; bổ sung quy định về người được mời tham gia hòa giải và người phiên dịch; bổ sung quy định về ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác hòa giải ở cơ sở; bầu hòa giải viên bằng hình thức trực tuyến; hòa giải trực tuyến và hồ sơ; kết quả hòa giải dưới dạng điện tử, sổ theo dõi hoạt động hòa giải dưới dạng điện tử. Việc bổ sung các quy định này thể hiện định hướng từng bước hiện đại hóa phương thức tổ chức hòa giải, tạo điều kiện để công nghệ hỗ trợ quá trình trao đổi, giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp trong cộng đồng.
Bên cạnh chuyển đổi số, việc hoàn thiện cơ chế quản lý, tổ chức hoạt động hòa giải ở cơ sở là nội dung quan trọng được đặt ra trong quá trình xây dựng Nghị định.
Kế thừa Điều 11 Nghị quyết liên tịch số 01/2014/NQLT-CP-UBTWMTTQVN ngày 18/11/2014 của Chính phủ, dự thảo Nghị định quy định cụ thể nội dung về rà soát, đánh giá, trách nhiệm của Trưởng ban công tác Mặt trận, Tổ trưởng tổ hòa giải và Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã; việc đề nghị và quyết định số lượng tổ hòa giải, số lượng hòa giải viên trong mỗi tổ hòa giải góp phần tạo quy trình rõ ràng, thống nhất từ rà soát, đánh giá đến đề nghị và quyết định kiện toàn tổ hòa giải.
Dự thảo Nghị định chú trọng cụ thể hóa cơ chế bảo đảm kinh phí và huy động nguồn lực cho công tác hòa giải ở cơ sở. Đáng chú ý, dự thảo Nghị định quy định Hội đồng nhân dân cấp tỉnh được quyết định mức chi cao hơn mức chi do Bộ Tài chính quy định, phù hợp với khả năng cân đối ngân sách và điều kiện thực tế của địa phương nhằm bảo đảm nguồn lực cần thiết cho công tác hòa giải ở cơ sở, đồng thời phát huy tính chủ động của địa phương trong việc hỗ trợ và nâng cao hiệu quả hoạt động hòa giải.
Phân định rõ trách nhiệm, bảo đảm thuận lợi khi thực hiện
Tại phiên họp của Tổ soạn thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở, ngày 13/10, đại diện Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho rằng, việc bổ sung hình thức hòa giải trực tuyến và xác nhận kết quả bằng chữ ký số là hướng đi cần thiết. Tuy nhiên, dự thảo Nghị định cho phép sử dụng các ứng dụng mạng xã hội và nền tảng số để thực hiện hòa giải, trong khi việc sử dụng các nền tảng này có thể phát sinh rủi ro về bảo vệ dữ liệu cá nhân và bí mật đời sống riêng tư, nhất là đối với các vụ việc liên quan hôn nhân, gia đình và thông tin cá nhân.
Từ thực tế đó, đại diện Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đề nghị quy định rõ theo hướng nền tảng số được lựa chọn phải đáp ứng các yêu cầu về bảo mật thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân; đồng thời, không tự động ghi âm, ghi hình khi chưa có sự đồng ý của các bên tham gia hòa giải.
Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc, Tổ trưởng Tổ Soạn thảo yêu cầu rà soát, chỉnh lý phạm vi điều chỉnh theo hướng ngắn gọn, khái quát, liệt kê rõ các điều, khoản, điểm của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2026 giao quy định chi tiết và các biện pháp thi hành Luật.
Đối với quy định về mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật thuộc phạm vi hòa giải ở cơ sở, cần thiết kế lại theo hướng đơn giản, dễ hiểu, tránh liệt kê quá chi tiết hoặc trùng lặp, đồng thời bảo đảm bao quát các nhóm mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật thuộc phạm vi hòa giải ở cơ sở. Việc quy định cần bám sát Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2026, làm rõ những nội dung cần thiết để thuận lợi cho quá trình áp dụng trên thực tế.
Về việc tư vấn việc xác định phạm vi hòa giải ở cơ sở, Thứ trưởng đề nghị tiếp thu các ý kiến góp ý, xác định rõ trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã, tránh quy định quá chi tiết về việc hướng dẫn, giải đáp những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện.
