Làm chủ công nghệ giám định hài cốt liệt sĩ

Ngày 11/12, tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) tổ chức sự kiện công bố kết quả làm chủ, áp dụng thành công quy trình công nghệ giám định ADN mới (NGS-SNP) và trao kết quả xác định danh tính liệt sĩ.

Giáo sư, Tiến sĩ Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phát biểu tại sự kiện.
Giáo sư, Tiến sĩ Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phát biểu tại sự kiện.

Sự kiện diễn ra trong không khí đặc biệt, hướng tới kỷ niệm 50 năm thành lập Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, đồng thời chào mừng 81 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam. Đây cũng là hoạt động tri ân sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc và gửi lời biết ơn tới thân nhân của họ.

Phát biểu tại sự kiện, Giáo sư, Tiến sĩ Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho biết: Đây là sự kiện mang ý nghĩa đặc biệt sâu sắc, không chỉ thể hiện sự tri ân của chúng ta đối với những anh hùng đã hy sinh vì Tổ quốc, mà còn đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực ứng dụng các công nghệ hiện đại phục vụ nhiệm vụ cao cả và nhân văn. Những tiến bộ khoa học và công nghệ được triển khai không chỉ với tinh thần trách nhiệm mà còn bằng tình cảm trân trọng đối với những người đã ngã xuống và những gia đình đã chờ đợi suốt hàng chục năm qua.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Chu Hoàng Hà, trong nhiều năm qua Việt Nam đã nỗ lực áp dụng các phương pháp giám định ADN, trong đó giám định ADN ti thể là công nghệ quan trọng góp phần xác định được danh tính cho nhiều liệt sĩ. Tuy nhiên cùng với thời gian, các hạn chế kỹ thuật của phương pháp này dần bộc lộ nhiều yếu tố như: dữ liệu di truyền thu được ít và độ phân ly không đủ cao, xác suất trùng hợp ngẫu nhiên trong quần thể lớn; nhiều trường hợp thân nhân gần với liệt sĩ không còn, thiếu các thông tin thực chứng hỗ trợ… Những yếu tố này khiến việc xác định danh tính các liệt sĩ gặp nhiều khó khăn.

Với trách nhiệm của cơ quan nghiên cứu hàng đầu của cả nước, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ đã chủ động tiếp cận, nghiên cứu và triển khai các công nghệ giám định ADN tiên tiến nhất trên thế giới.

Quy trình công nghệ giám định ADN mới là kết quả của sự nỗ lực bền bỉ của đội ngũ cán bộ Trung tâm Giám định ADN - Viện Sinh học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, phối hợp với các chuyên gia và nhà khoa học di truyền-pháp y quốc tế thuộc Ủy ban quốc tế về Người mất tích (ICMP).

Tập thể các nhà khoa học hai bên đã cùng nghiên cứu, lựa chọn và hoàn thiện quy trình công nghệ giám định phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Hoạt động này nằm trong khuôn khổ Dự án hợp tác giữa Việt Nam và Hoa Kỳ về “Nâng cao năng lực giám định nhận dạng người mất tích trong chiến tranh”, do Viện Sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam chủ trì.

Quy trình công nghệ giám định ADN mới là sự kết hợp của việc tối ưu phương pháp tách chiết ADN, sử dụng bộ chỉ thị đa hình nucleotide đơn (SNP) của hệ gen nhân, kỹ thuật giải trình tự gen thế hệ mới (Next Generation Sequencing - NGS), hệ thống phần mềm quản lý và khớp nối dữ liệu.

Quy trình công nghệ này cho phép xác định chính xác quan hệ huyết thống theo cả dòng cha và dòng mẹ tới 4-5 thế hệ, đặc biệt phù hợp với các mẫu hài cốt liệt sĩ đã chôn cất lâu năm, chỉ có khả năng thu hồi ADN chất lượng kém và bị đứt gãy nhiều (kích thước trung bình khoảng 50-70 bp), thường không thành công với các phương pháp giám định đang sử dụng.

Quy trình công nghệ giám định mới được áp dụng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Trà Lĩnh (tỉnh Cao Bằng) trên 58 mẫu hài cốt. Gần 90% trên tổng số mẫu đã thu được dữ liệu chỉ thị SNP đủ tiêu chuẩn để so sánh, đối khớp phục vụ định danh.

trao-ket-qua-1558.jpg
Trao kết quả giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Trong đợt phân tích đối khớp đầu tiên đã xác định chính xác danh tính của hai liệt sĩ là Liệt sĩ Hoàng Văn Hòa và Liệt sĩ Trần Văn Can. Việc làm chủ và áp dụng thành công quy trình công nghệ mới giúp giải quyết các hạn chế của quy trình giám định nhận dạng hài cốt liệt sĩ bằng ADN ti thể, mở ra hướng giải quyết triệt để “các nút thắt kỹ thuật” tồn tại nhiều năm trong công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Việt Nam (các mẫu hài cốt phân hủy nặng, thiếu thông tin thực chứng, hoặc không còn thân nhân gần).

Theo Ban Chỉ đạo quốc gia 515, hiện nay cả nước còn hơn 300 nghìn hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính và gần 200 nghìn liệt sĩ chưa được quy tập và Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ hoàn thành giám định ADN cho khoảng 20 nghìn mẫu hài cốt liệt sĩ.

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện và chuẩn hóa quy trình giám định ADN; phối hợp chặt chẽ với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Nội vụ, Bộ Y tế và các cơ quan liên quan để mở rộng ứng dụng công nghệ mới tại nhiều nghĩa trang trên toàn quốc nhằm góp phần hoàn thành mục tiêu của Đảng và Chính phủ về công tác định danh liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Có thể bạn quan tâm

Thông tin đăng tải trên website chính thức của Apple. (Ảnh chụp màn hình)

Apple chính thức có Giám đốc điều hành mới sau 15 năm

Ngày 1/9 đánh dấu một bước ngoặt lịch sử của Tập đoàn công nghệ Apple khi John Ternus chính thức tiếp nhận vị trí Giám đốc điều hành (CEO). Trước đây, Tim Cook đã dẫn dắt giá trị vốn hóa của Apple tăng vọt lên mức từ 4,6 đến 4,7 nghìn tỷ USD nhờ sức hút khổng lồ của dòng sản phẩm iPhone trong suốt 15 năm.

(Ảnh minh họa có sử dụng AI)

Anthropic tăng tốc cuộc đua điện toán với thương vụ 35 tỷ USD

Công ty trí tuệ nhân tạo (AI) Anthropic đã ký thỏa thuận trị giá 35 tỷ USD để sử dụng năng lực điện toán đám mây của Lambda, một công ty khởi nghiệp tại Mỹ do Nvidia hậu thuẫn. Đây là thỏa thuận mới nhất trong hàng loạt thương vụ được Anthropic ký kết giữa lúc các doanh nghiệp AI cạnh tranh gay gắt.

Kết nối và phát huy trí tuệ Việt Nam trên toàn cầu

Kết nối và phát huy trí tuệ Việt Nam trên toàn cầu

Có người mở cánh cửa tới những phòng thí nghiệm hàng đầu thế giới, có người mang theo kinh nghiệm từ Silicon Valley để đứng lớp đào tạo kỹ sư, cũng có người kết nối Việt Nam với những mạng lưới tri thức công nghệ toàn cầu. Điểm chung của họ là biến tri thức và quan hệ quốc tế thành những năng lực cụ thể cho Việt Nam.

Từ "ngọn đuốc" Nghị quyết 23 đến dấu chân toàn cầu của trí tuệ Việt

Từ "ngọn đuốc" Nghị quyết 23 đến dấu chân toàn cầu của trí tuệ Việt

Gần 6,5 triệu người Việt đang sinh sống tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, hơn 80% trong số đó ở các nước phát triển. Trong dòng chảy đó có những cái tên đã ghi dấu ấn trên bản đồ khoa học, công nghệ thế giới. Nhưng làm thế nào để dòng chất xám năm châu ấy hội tụ lại, trở thành động lực cho một Việt Nam đang chuyển mình?

Sinh viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường đại học Thăng Long học tập tại Al Lab ở Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia cơ sở Hòa Lạc. (Ảnh: MINH NGỌC)

Giáo dục đại học thích ứng với trí tuệ nhân tạo

Sự phát triển rất nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt giáo dục đại học trước những yêu cầu về tái cấu trúc chương trình đào tạo; đổi mới phương pháp dạy-học; nghiên cứu khoa học và quản trị nhà trường. 

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Huy Hoàng chia sẻ với đồng nghiệp về những nguyên nhân gây bệnh vảy cá Harlequin ở trẻ sơ sinh. (Ảnh: MINH ĐỨC)

Triển vọng mới cho bảo tồn đa dạng sinh học

Dữ liệu hệ gen đang trở thành tài nguyên chiến lược của nhiều quốc gia. Tại Việt Nam, việc từng bước hình thành cơ sở dữ liệu hệ gen của người bệnh và các loài sinh vật bản địa đã giúp nâng cao năng lực nghiên cứu, mở ra triển vọng mới cho y học chính xác và bảo tồn đa dạng sinh học.

Hội thảo quy tụ khoảng 70 chuyên gia, đại diện các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế trong lĩnh vực hạt nhân. (Ảnh: TRUNG HƯNG)

Kết nối nguồn lực trí thức người Việt toàn cầu, mở rộng hợp tác phát triển điện hạt nhân

Các chuyên gia cho rằng, những yêu cầu cấp thiết đối với chương trình điện hạt nhân Việt Nam gồm chuẩn bị nguồn nhân lực, tiếp nhận tri thức và kinh nghiệm quốc tế, đồng thời xây dựng những cơ chế hợp tác để nguồn lực trí thức người Việt ở nước ngoài có thể đóng góp hiệu quả cho đất nước.

EVNCPC bảo đảm cung cấp điện an toàn, ổn định, thông suốt trong dịp lễ 2/9.

Ứng dụng khoa học công nghệ vào vận hành lưới điện miền trung

Từ trạm biến áp không người trực, điều khiển xa đến robot giám sát, những giải pháp công nghệ đang từng bước thay đổi việc vận hành, nâng cao năng suất và độ tin cậy cung cấp điện, góp phần cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Các đại biểu thăm Trung tâm dữ liệu của Viettel tại Khu công nghệ cao Láng - Hòa Lạc. (Ảnh: Báo Nhân Dân).

Việt Nam nổi lên như một thị trường dữ liệu có tiềm năng tăng trưởng cao

Ngành trung tâm dữ liệu tại Á-Thái Bình Dương được dự báo sẽ trở thành một trong những nhóm tài sản hạ tầng số lớn nhất thế giới, với tổng giá trị tài sản đang vận hành dự tính vượt 950 tỷ USD vào năm 2030 (theo Cushman & Wakefield). Trong đó, Việt Nam nổi lên như một thị trường dữ liệu có tiềm năng tăng trưởng cao.

Khoa học công nghệ là động lực để phát triển đất nước thời kỳ mới. (Ảnh: Sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội trong giờ học về Trí tuệ nhân tạo (AI)).

Từ độc lập đến hùng cường: Một Việt Nam đứng vững giữa thời đại

Nếu thế hệ cha anh đã anh dũng giành lấy quyền quyết định vận mệnh dân tộc, thì thế hệ hôm nay mang trên vai sứ mệnh xây đắp nội lực để đất nước thực sự làm chủ tương lai của chính mình. Ngày Quốc khánh 2/9 là dịp để chúng ta nhìn lại chặng đường gian lao đã đi qua để soi rọi con đường phía trước.

Chính sách xóa đói giảm nghèo của Chính phủ làm thay đổi tích cực cuộc sống của đồng bào các dân tộc thiểu số.

Chính sách xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam qua 40 năm đổi mới

Trong 40 năm qua (1986-2026), cùng với quá trình đổi mới tư duy phát triển và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, chính sách xóa đói, giảm nghèo đã có bước chuyển căn bản cả về quan điểm, mục tiêu và phương thức thực hiện.

Cán bộ kỹ thuật VNPT hướng dẫn giáo viên Trường Tiểu học Đại Thịnh (sau sáp nhập) thao tác sử dụng các tính năng của hệ sinh thái giáo dục VnEdu. (Ảnh: VNPT)

Số hóa quản trị trường học sau sáp nhập và lời giải từ VnEdu

Đứng trước bài toán quy mô tăng gấp đôi sau sáp nhập, Trường Tiểu học Đại Thịnh (Mê Linh, Hà Nội) đã nhanh chóng giải tỏa áp lực quản trị và chuẩn hóa dòng dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống” nhờ điểm tựa vững chắc từ Hệ sinh thái giáo dục số VnEdu của VNPT.

OpenAI cắt quyền truy cập mô hình đối với Cursor sau khi SpaceX mua lại

OpenAI cắt quyền truy cập mô hình đối với Cursor sau khi SpaceX mua lại

Ngay sau khi SpaceX hoàn tất thương vụ thâu tóm trị giá 60 tỷ USD đối với Anysphere, công ty chủ quản của công cụ lập trình AI đình đám Cursor, OpenAI đã lập tức tuyên bố trên mạng xã hội X và website chính thức rằng sẽ chấm dứt hợp tác và khóa quyền truy cập trực tiếp của Cursor vào toàn bộ các mô hình trí tuệ nhân tạo của họ.

Giới thiệu sản phẩm ứng dụng AI tại Ngày hội Trí tuệ nhân tạo Việt Nam năm 2025. (Ảnh: HÀ LINH)

Chuyển đổi toàn diện quốc gia bằng trí tuệ nhân tạo

Ngày 28/8/2026, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký Quyết định số 1671/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Quyết định này thay thế Quyết định số 127/QĐ-TTg ngày 26/1/2021 về ban hành Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng Trí tuệ nhân tạo đến năm 2030.

Đà Nẵng triển khai thành công mô hình Trung tâm điều hành thông minh (IOC).

Nâng cao năng lực số cho cán bộ cơ sở

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, năng lực số không còn là kỹ năng bổ trợ, mà đã trở thành một bộ phận thiết yếu của năng lực thực thi công vụ. Đổi mới phương thức đào tạo sẽ giúp nâng cao năng lực số, giảm tình trạng cán bộ cấp cơ sở không đồng đều về năng lực số ở một số địa phương hiện nay.

Các diễn giả chính và thành viên Ban tổ chức hội thảo. (Ảnh: Tuấn Anh)

Gợi mở hướng nghiên cứu, thúc đẩy cơ hội hợp tác mới trong công nghệ giáo dục và trí tuệ nhân tạo

Hội thảo nhằm tạo diễn đàn để các nhà khoa học, chuyên gia và các bên liên quan cùng trao đổi, thảo luận về những thay đổi mà AI đang tạo ra đối với giáo dục, qua đó gợi mở các hướng nghiên cứu và thúc đẩy những cơ hội hợp tác mới trong lĩnh vực công nghệ giáo dục và trí tuệ nhân tạo.