Kỳ tích y khoa: Tam thai chào đời cách nhau 36 giờ

Cuộc đấu trí chưa từng có trong thực hành của ê-kíp sản khoa

"Chúng tôi đã trải qua rất nhiều thời điểm căng thẳng. Bởi nếu quyết định sai, có thể mất cả ba em bé. Nhưng ngay cả khi đưa ra quyết định đúng, cũng không có gì bảo đảm chắc chắn rằng kết quả sẽ như mong đợi. Kết quả đạt được vượt xa những gì chúng tôi từng hình dung. Trong quá trình điều trị, chúng tôi không thể vẽ trước một tương lai chắc chắn cho ca bệnh đặc biệt này. Nhưng bằng sự quyết tâm của gia đình và toàn thể đội ngũ y tế, các con đã lớn lên khỏe mạnh, cứng cáp và đáng yêu", Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Sim, Giám đốc Trung tâm Y học bào thai, Phó Tổng Giám đốc Bệnh viện Đại học Phenikaa xúc động nói.

Đồng hành với hàng nghìn sản phụ cần phải can thiệp bào thai, nhưng ca bệnh này mang lại dấu ấn đặc biệt trong cuộc đời của bác sĩ Sim khi giữ được 2 thai 36 giờ nữa sau khi em bé đầu tiên chào đời sớm.

Hành trình của sản phụ Phạm Hồng Nhung (sinh năm 1997) rất đặc biệt. Sản phụ chưa từng có con và thực hiện IVF do buồng trứng đa nang. Hai phôi được chuyển nhưng thai kỳ phát triển thành 3 thai, 3 buồng ối, 2 bánh rau. Ngay từ những tuần đầu, đây đã là một thai kỳ nhiều nguy cơ.

Đến tuần 12, 2 thai chung bánh rau lại cùng tăng khoảng sáng sau gáy. Gia đình tiếp tục đứng trước một lựa chọn rất khó khi được tư vấn về khả năng đình chỉ hai thai này.

Họ tìm đến Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Sim và PhenikaaMec tìm kiếm cơ hội giữ lại cả 3 con. Khó khăn xảy ra khi 2 thai chung bánh rau có tăng khoảng sáng sau gáy ở tuần 12. Ở 16 tuần 4 ngày, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Sim trực tiếp thực hiện thủ thuật chọc ối. Kết quả công thức nhiễm sắc thể, CNV và giải trình tự gene của các thai chưa phát hiện bất thường.

Chưa kịp mừng vui, sản phụ lại phải đối mặt với tình thế thách thức khi mang tình trạng tăng đông, D-Dimer nhiều thời điểm tăng cao; thuốc chống đông được điều chỉnh theo diễn biến xét nghiệm. Đến tuần 23, sản phụ xuất hiện dư ối và đái tháo đường thai kỳ; chế độ ăn được thiết kế riêng và đường huyết được theo dõi theo từng bữa. Đến tuần 27, cổ tử cung chỉ còn 12mm và sản phụ phải nhập viện điều trị dọa sinh non.

Ngày 8/6, khi thai 27 tuần 3 ngày, sản phụ được tiêm trưởng thành phổi vì nguy cơ sinh non. Đến 27 tuần 5 ngày, cơn co tử cung xuất hiện. Một ngày sau, cơn co tăng và không còn đáp ứng với thuốc cắt cơn co. Ngày 11/6, ở tuổi thai 27 tuần 6 ngày, ối của thai riêng bánh rau bị vỡ sớm.

Ngay tại phòng sinh, một cuộc hội chẩn liên chuyên khoa được tổ chức với Y học bào thai, Sản khoa, Sơ sinh, Gây mê hồi sức và gia đình để tìm cách em bé đầu tiên chào đời an toàn, đồng thời giữ được hai em bé còn lại trong tử cung.

"Nếu không đủ lực để em bé đầu tiên ra ngoài, em bé có thể bị mắc lại khi nước ối đã thoát. Nhưng nếu can thiệp quá mạnh, 2 em bé còn lại có thể chào đời cùng lúc. Ngay cả khi em bé đầu tiên đã ra, việc xử trí tiếp theo như thế nào để hai em bé còn lại không tiếp tục lọt xuống cũng đòi hỏi sự tính toán rất thận trọng", bác sĩ Sim đặt ra vấn đề.

Đây là tình huống mà cả ê-kíp chưa từng gặp trong thực hành trước đó, cũng không có hướng dẫn cụ thể trong sách giáo khoa. Ngay cả những bác sĩ có hàng chục năm kinh nghiệm cũng chưa từng đối diện với một ca bệnh tương tự. Lúc ấy, ê-kíp phải huy động kinh nghiệm của cả tập thể, phối hợp các chuyên khoa và đặt quyết tâm cao nhất để tìm phương án xử trí phù hợp.

"Hồng Nhung cũng đã phối hợp rất xuất sắc với đội ngũ y tế trong quá trình sinh, điều chỉnh sức rặn để em bé đầu tiên chào đời nhưng hạn chế tối đa nguy cơ hai em bé còn lại ra theo. Sự phối hợp ấy là điều tôi vẫn nhớ mãi", bác sĩ Sim tâm sự.

9 giờ 50 phút, bé trai Nguyễn Minh Đức chào đời bằng đường âm đạo, cân nặng chỉ 900g, APGAR 6-8 điểm. Bé được cắt rốn chậm, được ê-kíp Sơ sinh đón và chuyển về khoa hồi sức. Ê-kíp tiếp tục giảm co và theo dõi sát để cố gắng giữ 2 người em trong bụng mẹ.

36 giờ giành thêm cơ hội cho 2 thai nhi còn lại

Bác sĩ Sim cho biết, thông thường, khi một thai nhi trong ca đa thai chào đời, tử cung sẽ tiếp tục co bóp để đẩy các thai còn lại ra ngoài. Trước ranh giới ấy, các bác sĩ PhenikaaMec đã đưa ra một quyết định táo bạo và cân não bậc nhất trong sản khoa hiện đại: Thực hiện kỹ thuật sinh trì hoãn (Delayed Interval Delivery) - cố gắng tiếp tục giữ 2 thai nhi còn lại trong tử cung người mẹ.

Sinh trì hoãn trong tình huống này là một quyết định đòi hỏi sự cân bằng rất chặt chẽ. Với trẻ cực non, thêm thời gian trong tử cung là điều vô cùng có giá trị để trẻ tiếp tục hoàn thiện, để các liệu pháp can thiệp bảo vệ phổi và hệ thần kinh phát huy tác dụng, giúp các em bé có một khởi đầu thuận lợi hơn trước khi bước ra thế giới bên ngoài. Tuy nhiên, việc cố gắng kéo dài thai kỳ đồng nghĩa với đối diện nhiều nguy cơ cho cả người mẹ và hai thai còn lại.

"Trong suốt 36 giờ ấy, các bác sĩ không thể biết chính xác thời điểm 2 em bé tiếp theo sẽ chào đời. Mong muốn lớn nhất của cả ê-kíp là có thể kéo dài thai kỳ thêm tối đa, dù là một ngày, một tuần hay lâu hơn, bởi việc tiếp tục phát triển trong bụng mẹ vẫn có ý nghĩa rất lớn đối với các con", bác sĩ Sim nói.

Các ê-kíp phải bàn giao công việc qua ngày, qua đêm, thống nhất phương án chuyên môn và kịch bản ứng phó. Nếu sự cố xảy ra, các ê-kíp sản khoa, gây mê hồi sức, giảm đau và hai ê-kíp sơ sinh phải có khả năng phối hợp đồng thời, nhằm bảo đảm an toàn cho cả mẹ và các con.

23 giờ 40 phút ngày 12/6, sản phụ xuất hiện cơn co tử cung mạnh, vỡ ối và ngôi thai ngang. Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Sim chỉ định mổ lấy thai cấp cứu, ngay trong đêm 4 ê-kíp tác chiến. Nguyễn Minh Vũ chào đời lúc 23 giờ 48 phút, nặng 950g, APGAR 7-7-8 điểm. Hai phút sau, Nguyễn Minh Khôi chào đời, nặng 1.000g, APGAR 7-8-8 điểm.

Trong suốt 36 giờ ấy, các bác sĩ không thể biết chính xác thời điểm 2 em bé tiếp theo sẽ chào đời. Mong muốn lớn nhất của cả ê-kíp là có thể kéo dài thai kỳ thêm tối đa, dù là một ngày, một tuần hay lâu hơn, bởi việc tiếp tục phát triển trong bụng mẹ vẫn có ý nghĩa rất lớn đối với các con.

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Sim

Từ 900g đến ngày trở về nhà với cân nặng khỏe mạnh

Cả 3 trẻ đều sinh cực non, cân nặng lúc sinh chỉ từ 900g đến 1.000g và có suy hô hấp. Các bé được chuyển Khoa Sơ sinh để hỗ trợ hô hấp, điều trị và theo dõi trong môi trường được kiểm soát nghiêm ngặt về độ ẩm, phòng sạch, tiếng ồn và ánh sáng với các thiết bị hiện đại và các quy trình chuẩn quốc tế.

Ở trẻ cực non, từng thay đổi nhỏ đều có ý nghĩa. Dinh dưỡng và thuốc được cá thể hóa; Khoa Sơ sinh phối hợp với Khoa Dược pha chế chuyên sâu, chuẩn hóa liều đến 0,1ml. Các bé dần được hạ bậc hỗ trợ hô hấp, chuyển từ dinh dưỡng tĩnh mạch sang ăn qua sonde, tập bú, rồi bú bình và bú mẹ.

Sau khoảng 2 tháng, cả 3 đã cai máy và tự thở hoàn toàn. Đến ngày 14/9/2026, khi được ra viện, Minh Khôi đạt 3,58kg, Minh Vũ 3,57kg và Minh Đức 3,7kg. Cả 3 bú tốt, không còn suy hô hấp, phản xạ sơ sinh tốt và vận động bình thường. Bệnh viện sẽ tiếp tục đồng hành trong quá trình phát triển nhi khoa, tiêm chủng, theo dõi các mốc tăng trưởng và chủ động phòng bệnh cho 3 em bé.

Sáng 2/10, cả 3 em bé đã trở lại bệnh viện với cân nặng 4,5kg/bé, phát triển khỏe mạnh. Người mẹ trẻ ôm 3 con hạnh phúc kể lại hành trình 200 ngày hái quả ngọt: "Với gia đình em đây như một giấc mơ. Vợ chồng em đã nhiều lần hỏi nhau không biết ngày mai sẽ thế nào, rất hoảng loạn. Nhưng các bác sĩ đã giúp gia đình em viết nên phép màu này".

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Sim chia sẻ, giá trị của ca bệnh nằm ở khả năng chăm sóc toàn bộ hành trình: trước, trong và sau sinh. Đó là ý nghĩa thực tế của cụm từ 'lấy người bệnh làm trung tâm': "Kết quả ngày hôm nay thực sự ngọt ngào hơn những gì tôi tưởng tượng. Cả 3 em bé lại phát triển tương đối đồng đều, điều mà trong một ca tam thai cực non không phải lúc nào cũng dễ dàng đạt được. Với can thiệp thành công nhiều ca, chúng tôi có đủ tự tin để đồng hành với các sản phụ gửi gắm niềm tin tại bệnh viện".

Hạnh phúc khi nhìn các em bé khỏe mạnh, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thanh Hồi, Tổng Giám đốc PhenikaaMec chia sẻ, PhenikaaMec đặt ra đặc biệt chú trọng phát triển lĩnh vực chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, với mô hình kết nối y học bào thai, di truyền, sản khoa, sơ sinh, gây mê hồi sức và các chuyên khoa bổ trợ. "Mục tiêu của chúng tôi là hành trình chăm sóc sức khỏe được bắt đầu từ khi trẻ còn trong bụng mẹ và tiếp tục xuyên suốt sau khi trẻ chào đời", bác sĩ Hồi chia sẻ.