Đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh, hướng tới phát triển bền vững.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh Lê Văn Hẳn khẳng định: Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực tạo đột phá cho tăng trưởng kinh tế của tỉnh. Trên cơ sở đó, tỉnh định hướng phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo theo hướng liên kết vùng, đồng thời ưu tiên hai lĩnh vực công nghệ chiến lược là thiết bị bay không người lái (UAV) và trí tuệ nhân tạo (AI).
Theo định hướng, tỉnh sẽ xây dựng chiến lược phát triển hệ sinh thái UAV với tầm nhìn đến năm 2035, hướng tới trở thành trung tâm thử nghiệm, đào tạo, sát hạch, ứng dụng và phát triển công nghiệp phụ trợ UAV của khu vực Đông Nam Bộ. Lợi thế về quỹ đất, điều kiện thử nghiệm thực địa cùng vị trí kết nối với Thành phố Hồ Chí Minh-trung tâm nghiên cứu, phát triển công nghệ của cả nước được kỳ vọng sẽ tạo lập chuỗi giá trị mới, góp phần hình thành cực tăng trưởng mới của vùng.
Để hiện thực hóa mục tiêu, Tây Ninh sẽ xây dựng hệ thống đổi mới sáng tạo với khoảng 300 thành viên; giải quyết 100 bài toán đổi mới sáng tạo mỗi năm; hỗ trợ 100 doanh nghiệp nâng cao năng suất; đồng thời, ươm tạo từ 300 đến 350 dự án khởi nghiệp trong giai đoạn 2026-2030. Theo ông Lê Văn Hẳn, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đòi hỏi sự tham gia và liên kết chặt chẽ giữa các địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia và các quỹ đầu tư. Tây Ninh sẽ tiếp tục kiến tạo môi trường thuận lợi để các ý tưởng sáng tạo được thử nghiệm, doanh nghiệp được kết nối nguồn lực, từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động của khu vực Đông Nam Bộ.
Ở góc độ cộng đồng doanh nghiệp, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hoàng Quang Phòng cho rằng: Chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong giai đoạn 2026-2030 do Thủ tướng Chính phủ ban hành mở ra cơ hội hình thành lực lượng doanh nghiệp dẫn dắt đổi mới sáng tạo, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Theo ông Hoàng Quang Phòng, khu vực doanh nghiệp hiện đóng góp khoảng 60% GDP, 98% tổng kim ngạch xuất khẩu và tạo việc làm cho khoảng 85% lao động cả nước. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn có quy mô nhỏ, năng lực quản trị và đổi mới sáng tạo còn hạn chế, trong khi bối cảnh quốc tế đang biến động mạnh với sự phát triển của các ngành công nghiệp mới, sự dịch chuyển dòng vốn đầu tư, điều chỉnh chuỗi cung ứng và cạnh tranh thương mại ngày càng gay gắt. Để tận dụng cơ hội, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu quốc tế. Cùng với đó, các doanh nghiệp lớn cần phát huy vai trò dẫn dắt, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Nhìn từ góc độ phát triển hệ sinh thái, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển bền vững (MSD), Giám đốc dự án Giải pháp tương lai-Shinhan Square Bridge Việt Nam Nguyễn Phương Linh chia sẻ: Đổi mới sáng tạo cần vượt ra ngoài phạm vi hỗ trợ startup để hướng tới kết nối toàn bộ các chủ thể trong hệ sinh thái. Điều còn thiếu hiện nay không phải là startup hay công nghệ mà là một hệ sinh thái đủ mạnh để kết nối các nguồn lực. Việc xây dựng hệ sinh thái cần bắt đầu từ những vấn đề của doanh nghiệp và xã hội, từ đó tìm kiếm công nghệ và đối tác phù hợp để cùng tạo ra giải pháp. Theo bà Phương Linh, mô hình đổi mới sáng tạo mở xã hội (Social Open Innovation) đang được dự án Giải pháp tương lai-Shinhan Square Bridge Việt Nam triển khai theo hướng lấy nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp làm trung tâm. Startup không chỉ nhận hỗ trợ mà còn tham gia đồng thiết kế, thử nghiệm và hoàn thiện giải pháp cùng doanh nghiệp, chuyên gia, nhà đầu tư và chính quyền địa phương.
Một minh chứng là dự án của startup Hàn Quốc Pi Quant triển khai tại Tây Ninh. Các hoạt động kiểm tra chất lượng nước, truyền thông cộng đồng và thu thập dữ liệu được thực hiện với sự tham gia của chính quyền, trường học và người dân. Mô hình này vừa giúp doanh nghiệp hoàn thiện sản phẩm, vừa tạo cơ sở thực tiễn để mở rộng ứng dụng, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ nguồn nước. Sau 5 năm triển khai, chương trình đang từng bước chuyển từ hỗ trợ startup sang xây dựng nền tảng kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở giữa doanh nghiệp Việt Nam, Hàn Quốc, cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, nhà đầu tư và các tổ chức xã hội.
Cùng với các chính sách của Trung ương và địa phương, vai trò của các trường đại học trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ngày càng được khẳng định. Tiến sĩ Nguyễn Văn Vũ An, Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp, Trường đại học Trà Vinh, kiêm Giám đốc Vườn ươm doanh nghiệp tỉnh Vĩnh Long cho biết: Sau ba năm hoạt động, đơn vị đã huấn luyện hơn 2.200 lượt doanh nghiệp, hợp tác xã; triển khai sáu khóa “Học viện khởi nghiệp”, hỗ trợ 108 doanh nghiệp và dự án khởi nghiệp; đồng thời, tổ chức nhiều chương trình đào tạo ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong kinh doanh, hỗ trợ xây dựng thương hiệu và kết nối đầu tư. Đáng chú ý, mô hình ươm tạo này đã được chuyển giao sang Tây Ninh, hỗ trợ bảy doanh nghiệp địa phương tham gia chương trình tăng tốc khởi nghiệp, góp phần hình thành mạng lưới liên kết giữa trường đại học, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.
Việc Tây Ninh chủ động xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở, lấy doanh nghiệp làm trung tâm và tăng cường liên kết vùng cho thấy, cách tiếp cận phù hợp với định hướng phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế tư nhân. Khi các nguồn lực từ Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, nhà đầu tư và cộng đồng được kết nối hiệu quả, đổi mới sáng tạo không chỉ tạo ra sản phẩm, công nghệ mới mà còn góp phần giải quyết những bài toán phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương, đóng góp vào tăng trưởng bền vững của vùng kinh tế trọng điểm Đông Nam Bộ.
