Không nhiều người biết rằng, đằng sau bộ phim hoạt hình điện ảnh “Dế Mèn: Cuộc phiêu lưu tới xóm Lầy Lội” (doanh thu hơn 20 tỷ đồng) khi ra rạp vào tháng 6 năm trước có sự đóng góp không nhỏ của đội ngũ nhân sự đặc biệt. Đó là những sinh viên vẫn còn ngồi trên ghế giảng đường.
Bộ phim được thực hiện trong ba năm với khoảng 200 nhân sự lành nghề. Trong quá trình đó, ê-kíp xây dựng phim trường số, đồng thời đào tạo và tạo cơ hội để sinh viên Trường đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông (ICTU), Đại học Thái Nguyên cùng tham gia. Nhiều nhân vật trong phim phải trải qua hàng chục lần chỉnh sửa tạo hình trước khi xuất hiện trên màn ảnh.
Doanh nghiệp dựng phòng “Lab” trong trường đại học
Bùi Đình Tuấn, sinh viên ICTU, chia sẻ, những dự án thực tế cùng doanh nghiệp giúp em không chỉ vận dụng kiến thức trên giảng đường mà còn học thêm nhiều kỹ năng mới.
Để sinh viên có thể tham gia những dự án lớn như “Dế Mèn”, doanh nghiệp không giao một sản phẩm hoàn chỉnh mà chia nhỏ từng công đoạn thành bài tập, đồ án môn học. Mentor (người cố vấn có kinh nghiệm) và giảng viên cùng hướng dẫn, sinh viên trực tiếp thực hiện và hoàn thiện sản phẩm.
Ông Hà Anh Sơn, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Phát triển Công nghệ Minh Việt cho biết, doanh nghiệp đồng hành với nhà trường không chỉ để làm ra “Dế Mèn”. Chúng tôi hướng tới đào tạo nguồn nhân lực cho ngành công nghiệp nội dung. Khi từng phần việc được giao cho sinh viên dưới sự hướng dẫn của doanh nghiệp, những bài học trên giảng đường có thể trở thành một phần của sản phẩm thương mại thật sự. “Với doanh nghiệp, mô hình hợp tác giúp họ có thể khai thác được sức sáng tạo rất dồi dào của các bạn sinh viên. Còn với sinh viên, các phòng “Lab” doanh nghiệp giúp khoảng cách giữa học và làm được rút ngắn ngay từ khi các em còn ngồi trên ghế giảng đường”, ông Sơn nói.
Nhiều năm qua, mối quan hệ giữa trường đại học và doanh nghiệp thường được nhìn thấy rõ nhất vào mùa tuyển dụng. Doanh nghiệp cần người thì tìm đến trường; sinh viên đến năm cuối đi thực tập, tham gia các ngày hội việc làm rồi tìm kiếm cơ hội sau khi tốt nghiệp.
Tuy nhiên, sự kết nối ấy cần thiết nhưng chưa đủ để rút ngắn khoảng cách giữa những gì sinh viên được học và những gì doanh nghiệp thực sự cần. Tại ICTU, thay vì chờ đến khi sinh viên tốt nghiệp mới tiếp xúc với doanh nghiệp, nhà trường đang tìm cách đưa doanh nghiệp vào sâu hơn trong quá trình đào tạo.
Gần 2.500 m2 không gian trong khuôn viên trường được dành để doanh nghiệp thiết lập văn phòng, trung tâm nghiên cứu và phòng thí nghiệm. Doanh nghiệp có cơ hội tham gia vào xây dựng chương trình đào tạo, nghiên cứu, phát triển sản phẩm và hướng dẫn sinh viên. Theo PGS, TS Phùng Trung Nghĩa, Hiệu trưởng ICTU, trước đây nhà trường vẫn có sự phối hợp với doanh nghiệp nhưng chủ yếu theo từng khâu, từng thời điểm. Doanh nghiệp có thể góp ý chương trình đào tạo, tiếp nhận sinh viên thực tập hoặc tham gia tuyển dụng, song sự kết nối còn khá lỏng lẻo và mang tính sự vụ.
Trong khi đó, công nghệ thay đổi từng ngày. Nếu nhà trường chờ doanh nghiệp đưa ra yêu cầu rồi mới điều chỉnh chương trình đào tạo thì rất dễ chậm nhịp. “Chúng tôi cần những liên kết trực tiếp hơn”, ông Nghĩa nhấn mạnh.
Từ thực tế đó, ICTU chủ động làm việc với từng doanh nghiệp, lắng nghe nhu cầu cụ thể. Một thí dụ là Samsung, doanh nghiệp đã phối hợp với nhà trường xây dựng Samsung Innovation Campus tại ICTU. Đây là trung tâm đầu tiên của Samsung được đầu tư cho một trường đại học tại miền bắc. Các khóa học về AI, Big Data, IoT và bán dẫn được triển khai với sự đồng hành của doanh nghiệp.
Điểm đáng chú ý là Samsung còn tham gia đào tạo giáo viên, giám sát quá trình đào tạo và cấp chứng nhận cho sinh viên. “Cách làm này cho thấy doanh nghiệp không còn đứng ở cuối chuỗi đào tạo để tuyển dụng sản phẩm đã hoàn thiện. Doanh nghiệp bước vào từ sớm, cùng nhà trường tham gia vào quá trình hình thành nguồn nhân lực”, PGS, TS Phùng Trung Nghĩa phân tích.
Để doanh nghiệp và trường đại học có tiếng nói chung
Giá trị cốt lõi nằm ở chỗ hai bên cùng thay đổi cách đặt câu hỏi. Nhà trường không chỉ hỏi: “Chúng tôi đang có những gì để đào tạo sinh viên?”, mà phải hỏi thêm: “Doanh nghiệp đang cần gì?”.
Doanh nghiệp cũng không chỉ hỏi: “Sinh viên có thể làm được ngay những gì?”, mà cần đặt câu hỏi: “Chúng tôi có thể cùng nhà trường giúp sinh viên trưởng thành như thế nào?”.
Theo PGS, TS Phùng Trung Nghĩa, lợi ích lớn nhất mà nhà trường nhận được từ việc hợp tác với doanh nghiệp chính là nhìn rõ hơn con đường nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo.
Trước đây, nhà trường có thể tổ chức hội thảo, cử giảng viên đi học, mời chuyên gia về trao đổi. Những hoạt động đó đều có giá trị, nhưng chưa tạo thành một quy trình đủ cụ thể để từng người biết mình phải làm gì.
Khi tham gia các dự án thực tế cùng doanh nghiệp, mọi yêu cầu trở nên rõ ràng hơn. Doanh nghiệp đặt ra từng công việc, từng tiêu chuẩn, từng thời hạn. Giảng viên biết mình cần bổ sung kiến thức gì; sinh viên biết mình phải hoàn thiện kỹ năng nào. Từ đó, nhà trường có cơ sở thực tiễn để nhìn lại chương trình đào tạo và điều chỉnh những nội dung chưa còn phù hợp.
Dù cách làm này tạo ra không ít khó khăn, nhưng nó giúp hình thành những bài toán nghiên cứu có khả năng tạo ra sản phẩm mang ý nghĩa ứng dụng và đóng góp cho đời sống kinh tế, xã hội.
Đó chính là tinh thần mà Nghị quyết 57-NQ/TW đặt ra, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải trở thành động lực trực tiếp của phát triển; các cơ sở nghiên cứu, trường đại học phải hướng mạnh hơn vào những vấn đề của thực tiễn.
Ông Hà Anh Sơn thẳng thắn cho rằng, doanh nghiệp luôn chịu sức ép về sản phẩm, chất lượng và tiến độ. Sinh viên cần thời gian để trưởng thành. Nếu doanh nghiệp chỉ đòi hỏi sinh viên phải đáp ứng ngay những tiêu chuẩn của một nhân sự đã qua đào tạo và có kinh nghiệm thì rất khó có một mô hình hợp tác thực chất.
Từ câu chuyện này, một mô hình lớn hơn đang dần được hình thành tại ICTU: Nhà nước tạo cơ chế và môi trường; nhà trường cung cấp tri thức, nhân lực và năng lực nghiên cứu; doanh nghiệp mang đến bài toán, công nghệ, tiêu chuẩn thị trường và nguồn lực đầu tư.
Ba chủ thể cùng tham gia sẽ tạo ra một vòng tròn khép kín, trong đó đào tạo gắn với nghiên cứu, nghiên cứu gắn với doanh nghiệp và doanh nghiệp quay trở lại đặt ra những yêu cầu mới cho đào tạo.
Theo ông Nghĩa, để mô hình hợp tác thành công, trước hết lãnh đạo các cơ sở giáo dục đại học và nghiên cứu phải thật sự cầu thị. Nhà trường cần xác định mình cần doanh nghiệp để nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Đồng thời, hai bên phải tìm được điểm cân bằng lợi ích, bởi mỗi doanh nghiệp có một nhu cầu khác nhau, còn trường đại học cũng phải tính đến bài toán tự chủ và hiệu quả đầu tư.
Trường hợp thí dụ đơn cử như ICTU cho thấy hướng đi đó đang tạo ra những kết quả bước đầu. Nhà trường đã tham gia nhiều nhiệm vụ khoa học và công nghệ ở cấp quốc gia, quốc tế, bộ, ngành và địa phương; đồng thời từng bước hình thành những hướng nghiên cứu có thế mạnh như xử lý đồ họa, thực tế ảo, thực tế tăng cường phục vụ văn hóa, nghệ thuật, cũng như các sản phẩm ứng dụng trong nông nghiệp và tài nguyên môi trường.
Từ một trường đại học vùng, ICTU đang cho thấy cách hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW bằng những mô hình cụ thể, nơi tri thức, công nghệ và nhu cầu của doanh nghiệp cùng gặp nhau để tạo ra giá trị mới.
