Khơi thông và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển kinh tế trong kỷ nguyên mới

Trong kỷ nguyên kinh tế số, lợi thế phát triển không chỉ được quyết định bởi vốn, đất đai, tài nguyên hay số lượng lao động. Khả năng tạo ra, hấp thụ và làm chủ tri thức, công nghệ mới cùng chất lượng nguồn nhân lực đang trở thành yếu tố quyết định năng suất và vị thế cạnh tranh quốc gia.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật và Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Đức Thọ, Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân đồng chủ trì hội thảo. (Ảnh: BTC)
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật và Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Đức Thọ, Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân đồng chủ trì hội thảo. (Ảnh: BTC)

Đây là một trong những thông điệp trung tâm của Hội thảo khoa học quốc gia “Khơi thông và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển kinh tế trong kỷ nguyên mới của Việt Nam”, do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp Đại học Kinh tế Quốc dân tổ chức ngày 28/9 tại Hà Nội.

Hội thảo do Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Trọng Lâm, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ các cơ quan Đảng Trung ương, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật và Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Đức Thọ, Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân đồng chủ trì, với sự tham dự của đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương, các cơ sở nghiên cứu, đào tạo, cùng đông đảo chuyên gia và nhà quản lý.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Trọng Lâm nhấn mạnh yêu cầu nhìn nhận nguồn lực theo nghĩa rộng. Khoa học, công nghệ, dữ liệu, tài sản trí tuệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và sức sáng tạo của con người không chỉ bổ sung cho các nguồn lực truyền thống, mà còn có khả năng làm thay đổi chất lượng và hiệu quả kết hợp của toàn bộ hệ thống nguồn lực.

1790564656744-287123060184795517-g6349628971873693855-275abd3afe6cf8f95f9880b80bc626f8.jpg
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Trọng Lâm, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phát biểu đề dẫn. (Ảnh: BTC)

Tham luận của Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Đình Đức cho thấy những chuyển biến đáng chú ý của Việt Nam: năm 2025, kinh tế số đóng góp 14,02% GDP; năng suất lao động đạt khoảng 245 triệu đồng một lao động, tăng 6,83% theo giá so sánh. Việt Nam tiếp tục giữ vị trí thứ 44 trong xếp hạng Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu năm 2025. Đây là những tiền đề quan trọng để chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa tiềm năng và năng lực thực tế vẫn còn lớn. Chi cho nghiên cứu và phát triển (R&D) của Việt Nam mới đạt khoảng 0,41% GDP năm 2023. Nhu cầu nhân lực công nghệ thông tin và công nghệ số là khoảng 150 nghìn kỹ sư mỗi năm, nhưng nguồn cung hiện mới chỉ đáp ứng được khoảng 50%; nhân lực trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, an ninh mạng và thiết kế vi mạch còn thiếu hụt đáng kể. Liên kết giữa doanh nghiệp với trường đại học và viện nghiên cứu chưa đủ mạnh để thúc đẩy chuyển giao tri thức và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

1790564656760-287123060184795517-g6349628971873693855-67bd6954e97e0a29850da5335b899431.jpg
Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Đình Đức trình bày tham luận tại hội thảo. (Ảnh: BTC)

Từ thực trạng đó, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Đình Đức đề xuất hoàn thiện thể chế cho R&D, sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu; đổi mới giáo dục và đào tạo theo hướng tăng cường STEM, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, bán dẫn và kỹ năng số; phát triển hệ sinh thái “bốn nhà” gồm Nhà nước, doanh nghiệp, nhà trường và nhà khoa học, trong đó doanh nghiệp là trung tâm, Nhà nước kiến tạo, nhà khoa học là nhân tố then chốt và nhà trường là cái nôi của nghiên cứu, đổi mới sáng tạo.

Trong bài tham luận của mình, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Sỹ Cường đề cập vấn đề huy động và sử dụng nguồn lực tài chính cho mô hình phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo ông, nguồn lực tài chính không nên chỉ được đánh giá bằng mức chi hay tỷ lệ giải ngân, mà cần gắn với kết quả nghiên cứu, khả năng làm chủ công nghệ, mức đầu tư R&D của doanh nghiệp và tác động lan tỏa đối với nền kinh tế.

Bổ sung góc nhìn về động lực chuyển hóa, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Hoan cho rằng hệ nguồn lực phát triển đã mở rộng từ tài nguyên, lao động và vốn sang công nghệ, dữ liệu, môi trường và các giá trị nhân văn. Tuy nhiên, lao động qua đào tạo vẫn chưa đạt một phần ba lực lượng lao động, còn các ngành dựa nhiều vào tri thức và công nghệ mới thu hút khoảng 2,4% lao động. Do đó, con người không chỉ là một nguồn lực trong số nhiều nguồn lực, mà là chủ thể tổ chức, kết nối, nâng cấp và tái tạo các nguồn lực khác.

1790564656748-287123060184795517-g6349628971873693855-7bca05b442e8a8d2d18fdf04400ddcbf.jpg
Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại hội thảo. (Ảnh: BTC)

Các ý kiến thảo luận tại hội thảo tập trung thảo luận về cơ chế đầu tư cho R&D; chính sách thu hút, trọng dụng và đãi ngộ nhân tài; liên kết giữa nghiên cứu, đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp; phát triển thị trường khoa học và công nghệ; khai thác dữ liệu; cùng cơ chế tài chính chấp nhận rủi ro có kiểm soát đối với hoạt động đổi mới sáng tạo…

Với hơn 80 bài tham luận, hội thảo được kỳ vọng cung cấp những giải pháp thiết thực để tri thức được chuyển thành công nghệ, công nghệ được chuyển thành sản phẩm và năng suất, và nguồn nhân lực chất lượng cao thực sự trở thành sức mạnh nội sinh của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Có thể bạn quan tâm

Tuần tra thực hiện Tháng cao điểm IUU. (Ảnh: ĐỨC TĨNH)

Ngăn chặn từ sớm, từ xa tàu cá vi phạm IUU

Trước tình hình vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Ban Chỉ đạo về IUU Cảnh sát biển Việt Nam đã mở Tháng cao điểm từ ngày 15/8 đến 15/9/2026, quyết liệt ngăn chặn tàu cá vi phạm từ sớm, từ xa.

Ông Bùi Vĩnh Thắng, Giám đốc Quốc gia tại Việt Nam của Hội đồng Năng lượng gió toàn cầu (GWEC). (Ảnh: LÊ CHI)

Việt Nam có nhiều cơ hội phát triển chuỗi giá trị trong lĩnh vực điện gió ngoài khơi

Vai trò của chuỗi giá trị công nghiệp, dịch vụ điện gió ngoài khơi và sản xuất điện đều rất quan trọng đối với nền kinh tế Việt Nam. Đây là khẳng định của ông Bùi Vĩnh Thắng, Giám đốc Quốc gia tại Việt Nam của Hội đồng Năng lượng gió toàn cầu (GWEC) tại cuộc trả lời phỏng vấn phóng viên Báo Nhân Dân.

Bà Phí Thị Hương Nga, Trưởng ban Thống kê công nghiệp và xây dựng, Cục Thống kê. (Ảnh: PV)

Tăng trưởng sản xuất công nghiệp diễn ra trên diện rộng và có tính lan tỏa thực chất

Đánh giá tổng quan từ kết quả sản xuất công nghiệp 9 tháng năm 2026 cho thấy, tăng trưởng mang tính lan tỏa tương đối rộng rãi trên cả nước, các địa phương, các ngành kinh tế, các khu vực doanh nghiệp. Điều này tạo niềm tin và kỳ vọng lớn cho đà tăng trưởng tiếp theo của các ngành sản xuất công nghiệp trong quý cuối năm.

(Ảnh: NGỌC BÍCH)

Giá vàng giảm liên tiếp, người mua lỗ hơn 8 triệu đồng/lượng sau 1 tháng

Tuần này, giá vàng thế giới tiếp tục giảm, đóng cửa ở mức 4.139,80 USD/ounce khi áp lực từ việc lợi suất trái phiếu kho bạc tăng, đồng USD mạnh hơn và kỳ vọng về việc FED tăng lãi suất đã lấn át nhu cầu trú ẩn an toàn. Trong nước, giá vàng miếng SJC giảm 900.000 đồng/lượng so tuần trước và giảm hơn 5 triệu đồng trong tháng 9.

Thi công bên trong nhà ga hành khách sân bay Long Thành.

Dự kiến vận hành thương mại sân bay Long Thành vào cuối tháng 12 năm nay

Sau khi thị sát công trường, trưa 4/10, đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ cùng Đoàn công tác đã có cuộc làm việc với các bộ, ngành, đơn vị, địa phương liên quan về tiến độ Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành, để khai thác thương mại vào cuối tháng 12 tới theo dự kiến.

Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, Trưởng ban Hệ thống Tài khoản quốc gia, Cục Thống kê. (Ảnh: PV)

Tăng tốc để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP cả năm từ 10%

Trao đổi với báo chí về kết quả tăng trưởng GDP, bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, Trưởng ban Hệ thống Tài khoản quốc gia, Cục Thống kê nhấn mạnh: Để về đích với mục tiêu từ 10% theo Nghị quyết của Quốc hội, quý IV đối mặt áp lực tăng trưởng rất lớn, đòi hỏi các nguồn lực phải nhanh chóng chuyển hóa thành sản lượng và giá trị thực tế.

Chính sách tài chính góp phần giảm chi phí, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển sản xuất, kinh doanh. (Ảnh: MP)

Giảm chi phí, khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp

Bước vào quý IV, hỗ trợ doanh nghiệp đặt ra yêu cầu đồng thời giảm áp lực tài chính và tháo gỡ vướng mắc trong thực thi chính sách. Các giải pháp thuế, cải cách thủ tục và đẩy nhanh đầu tư công cần được cụ thể hóa bằng nguồn lực doanh nghiệp có thể sử dụng, thời gian và chi phí thực tế được tiết giảm.

Dược sĩ Nguyễn Thanh Tuyền (bên trái) cùng công nhân kiểm tra cây trà hoa vàng. (Ảnh: XUÂN KỲ)

Gắn nghiên cứu với bảo tồn dược liệu

Ngày 2/10, dược sĩ Nguyễn Thanh Tuyền, Phó Giám đốc phụ trách Hợp tác xã Bảo tồn và Phát triển Dược liệu Sóc Sơn, được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam tôn vinh “Nhà khoa học của nhà nông” lần thứ VII, năm 2026. 

Sản xuất bảng mạch, thiết bị bảng mạch điện tử ở Công ty Trách nhiệm hữu hạn Doosan Electro-Materials Việt Nam (FDI Hàn Quốc) tại thành phố Hải Phòng. (Ảnh: ĐĂNG ANH)

Tăng trưởng GDP tiệm cận mục tiêu cả năm

Nền kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao nhờ các động lực tăng trưởng truyền thống là đầu tư công, xuất khẩu-công nghiệp; dịch vụ. Bên cạnh đó, các động lực tăng trưởng mới, gồm khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số đang được thúc đẩy mạnh mẽ hơn, có tác dụng hỗ trợ cho tăng trưởng.

Du khách mua nem và các sản phẩm tại cơ sở nem Hoàng Khánh, xã Lai Vung. (Ảnh: MỸ HÀ)

Đất sen hồng xây thương hiệu nghề truyền thống

Một chiếc nem nhỏ, gói trong lá chuối, mang vị chua thanh, chút cay nồng của tỏi ớt và độ giòn dai đã đi một hành trình hơn 65 năm để trở thành đặc sản nổi tiếng của tỉnh Đồng Tháp. Từ một món ăn dân dã, nghề thủ công truyền thống làm nem Lai Vung dần hình thành và trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Rừng đước nguyên sinh ở Cà Mau. (Ảnh: TRẦN THƯỜNG)

Chú trọng bảo vệ và nâng cao chất lượng rừng

Những năm 90 của thế kỷ trước, những cánh rừng nhiệt đới bạt ngàn trên khắp đất nước ta bị sụt giảm nghiêm trọng. Thế nhưng, bằng những nỗ lực không ngừng nghỉ, Việt Nam không chỉ phục hồi diện tích rừng đã mất mà còn từng bước xây dựng ngành kinh tế lâm nghiệp theo hướng bền vững.

Giàn khoan dầu khí ngoài biển của Petrovietnam. (Ảnh: HIỀN ANH)

Petrovietnam gia tăng trữ lượng hơn 75,7 triệu tấn dầu giai đoạn 2021-2025

Giai đoạn 2026-2030, trên cơ sở nhận định những thuận lợi, thách thức hoạt động thăm dò, khai thác, Petrovietnam định hướng tiếp tục phát triển, kết nối các mỏ nhỏ với hạ tầng sẵn có; triển khai các chính sách khuyến khích đối với mỏ cận biên và giải pháp nâng cao hệ số thu hồi dầu (EOR),... qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động.

Doanh nghiệp chuyển phát nhanh thực hiện khai báo và nộp thay thuế cho chủ hàng theo quy định. (Ảnh: CHQ)

Chuẩn hóa khai báo hải quan với hàng chuyển phát nhanh

Từ ngày 16/11/2026, thủ tục hải quan đối với hàng bưu chính, chuyển phát nhanh quốc tế có thêm yêu cầu định danh, xác thực điện tử và điều chỉnh cơ chế nộp thay thuế, phí. Những thay đổi đặt ra yêu cầu chuẩn bị đồng bộ về thông tin khai báo, phối hợp chủ hàng và thực hiện nghĩa vụ tài chính.

Trạm thu phí cao tốc không dừng cao tốc bắc-nam phía đông ứng dụng công nghệ AI thu phí tự động, không cần nhân viên thu phí như trước đây.

Cao tốc bắc-nam phía đông tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trên hành lang vận tải bắc-nam

Theo Cục Đường bộ Việt Nam, lưu lượng phương tiện trên cao tốc bắc-nam phía đông trong tháng 9/2026 giảm so tháng 8, chủ yếu do yếu tố mùa vụ. Tuy nhiên, so với mức bình quân trong 7 tháng triển khai thu phí, lưu lượng trên cao tốc vẫn tăng 3,7%, cho thấy tuyến đường tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trên hành lang vận tải bắc-nam.

Dây chuyền sản xuất hiện đại của Công ty TNHH dệt kim Bangjie Việt Nam, khu công nghiệp dệt may Phố Nối, tỉnh Hưng Yên. (Ảnh: Phạm Hà)

Hưng Yên tăng trưởng kinh tế hơn 11%

Theo thống kê tỉnh Hưng Yên, GRDP 9 tháng đầu năm của tỉnh Hưng Yên ước tính tăng 11,22%; tăng trưởng kinh tế tiếp tục duy trì xu hướng quý sau cao hơn quý trước (quý I tăng 10,59%, quý II tăng 11,00%).

Sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ theo mô hình kinh tế xanh. (Ảnh: CAO TÂN)

Kinh tế tuần hoàn, động lực chuyển đổi xanh

Trước yêu cầu thúc đẩy tăng trưởng xanh và giảm phát thải khí nhà kính, kinh tế tuần hoàn đang trở thành một định hướng phát triển có ý nghĩa chiến lược đối với Thành phố Hồ Chí Minh. Không chỉ là giải pháp quản lý môi trường, kinh tế tuần hoàn ngày càng trở thành một yếu tố quan trọng của đổi mới mô hình tăng trưởng đổi xanh.