Khi tập quán đứng trước những thay đổi
Huế đã vận động thực hiện nếp sống văn minh trong việc tang từ nhiều năm trước, song chuyển biến chưa nhiều. Tại một số nơi, lễ tang vẫn kéo dài, việc xem ngày, giờ và chờ người thân ảnh hưởng thời gian tổ chức.
Tại lễ phát động thực hiện nếp sống văn minh trong việc tang, sáng 14/8, ông Trần Hữu Thùy Giang, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Huế cho biết, do đặc điểm lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng và tập quán mai táng, Huế là một trong những địa phương có diện tích đất nghĩa trang lớn.
Mồ mả không chỉ tập trung trong các nghĩa trang mà còn nằm rải rác, có những ngôi mộ diện tích lớn, xen trong khu dân cư, đất sản xuất; một số nơi còn có tình trạng chôn cất tự phát trên đất công.
Mỗi khi triển khai dự án, thành phố phải tính đến việc giải phóng mặt bằng, di dời mồ mả và bố trí nơi mai táng mới. Khi Huế triển khai các dự án mở rộng đường bộ, đường sắt tốc độ cao, các tuyến đường ven biển..., vấn đề này sẽ tiếp tục đặt ra. Theo ông Giang, thành phố có thể phải xây dựng những khu tập trung mồ mả sau di dời, như những khu “tái định cư” cho người đã khuất.
Tuy nhiên, thay đổi tập quán không chỉ xuất phát từ nhu cầu về đất đai. Trong một xã hội đã thay đổi về điều kiện sống, khoa học và công nghệ, những cách thức mai táng hình thành từ nhiều thế hệ trước cũng đứng trước yêu cầu được nhìn nhận lại.
Thành phố đang vận động các gia đình tổ chức lễ tang không quá 72 giờ, hạn chế mê tín, phô trương, lãng phí và lựa chọn hình thức mai táng phù hợp điều kiện gia đình, quy hoạch nghĩa trang và yêu cầu bảo vệ môi trường.
Hội đồng nhân dân thành phố đã thông qua chính sách hỗ trợ 100% chi phí hỏa táng đến năm 2030, tạo thêm điều kiện để người dân lựa chọn hình thức mai táng này.
Hỏa táng và một cách nhìn mới
Ông Nguyễn Văn Đệ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng Công ty cổ phần Hợp Lực, Chủ tịch hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam cho rằng cần nhìn hỏa táng trong điều kiện xã hội hiện nay. Theo ông, trước đây, khi điều kiện kinh tế và công nghệ còn hạn chế, chôn cất là hình thức phổ biến. Nay hỏa táng được thực hiện bằng điện và công nghệ hiện đại, không phải hình thức thiêu bằng củi như cách nhiều người vẫn hình dung.
“Sống trong xã hội tiến bộ, người sống và người đã khuất đều xứng đáng được hưởng thành quả của tiến bộ”, ông Đệ nói.
Từ thực tế triển khai tại Thanh Hóa và một số địa phương, ông cho biết ban đầu nhiều gia đình còn băn khoăn do ảnh hưởng của phong tục, nhưng khi được cung cấp thông tin đầy đủ và thấy rõ những lợi ích thực tế, số gia đình lựa chọn hỏa táng từng bước tăng lên.
Một tộc trưởng tham dự lễ phát động cho biết, ông đã vận động được một gia đình lựa chọn hỏa táng cho người thân và nhận thấy đây là hình thức tốt. Tuy nhiên, theo ông, để việc tổ chức tang lễ trong thời gian ngắn và hỏa táng trở thành nếp sống mới, người vận động phải đi trước.
“Cán bộ tỉnh, thành phố ở xa, tôi chưa nói. Nhưng mấy anh cán bộ cơ sở phải làm gương. Anh không thể nói gia đình người ta tổ chức lễ tang không quá 72 giờ, trong khi đến việc nhà anh, anh để tới cả tuần. Anh cũng phải đi đầu trong việc hỏa táng. Có vậy, dân mới tin, mới theo”, vị tộc trưởng nói.
Việc thay đổi cách tổ chức tang lễ liên quan trực tiếp đến phong tục, tín ngưỡng và tình cảm của mỗi gia đình, dòng họ nên không thể chỉ dựa vào một quy định hành chính.
Tại lễ phát động, ông Nguyễn Chí Tài, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Huế, đề nghị Mặt trận các cấp phát huy vai trò của Ban công tác Mặt trận, trưởng họ, người có uy tín trong cộng đồng, chức sắc, chức việc tôn giáo trong tuyên truyền, vận động.
Mục tiêu là đưa những quy định về thời gian tổ chức tang lễ, khuyến khích hỏa táng và các hình thức mai táng văn minh đến từng khu dân cư, dòng họ, từng gia đình bằng sự thuyết phục và nêu gương. Với một tập quán đã tồn tại qua nhiều thế hệ, sự thay đổi có lẽ sẽ bắt đầu từ chính những người gần dân nhất.
