Đến năm 2025, tổng diện tích cây dược liệu trên địa bàn đạt khoảng 3.180ha, tập trung chủ yếu tại khu vực miền núi và trung du. Các cây trồng chủ lực gồm gừng, nghệ, quế, cà gai leo, ngải cứu, cùng một số loài dược liệu quý được bảo tồn, trồng thử nghiệm. Trong đó, khoảng 1.450ha được tổ chức sản xuất, liên kết sản xuất thông qua hợp tác xã, tổ hợp tác và các mô hình liên kết với doanh nghiệp.
Toàn tỉnh hiện có hơn 40 hợp tác xã và khoảng 75 tổ hợp tác hoạt động trong lĩnh vực dược liệu, tập trung tại 56 xã trọng điểm, thu hút hơn 600 thành viên và giải quyết việc làm cho hàng trăm lao động, nhất là khu vực miền núi.
Các hợp tác xã, tổ hợp tác từng bước tham gia tổ chức sản xuất, tập hợp hộ dân, xây dựng vùng nguyên liệu, cung ứng giống, vật tư, hướng dẫn kỹ thuật, sơ chế, chế biến và kết nối tiêu thụ. Nhiều sản phẩm dược liệu đã được chế biến, thương mại hóa và xây dựng thương hiệu. Đến nay, gần 200 dòng sản phẩm dược liệu của các hợp tác xã được chứng nhận OCOP từ 3 sao trở lên.
Tuy nhiên, hoạt động sản xuất dược liệu vẫn còn nhiều khó khăn. Phần lớn hợp tác xã có quy mô nhỏ, nguồn lực tài chính hạn chế, khó đầu tư mở rộng vùng trồng, cơ sở sơ chế, bảo quản và chế biến. Vùng nguyên liệu còn phân tán; việc xây dựng vùng trồng đạt tiêu chuẩn GACP-WHO gặp nhiều trở ngại. Liên kết giữa hợp tác xã với doanh nghiệp trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ chưa nhiều; số doanh nghiệp đủ năng lực dẫn dắt chuỗi, bao tiêu nguyên liệu và đầu tư chế biến sâu còn ít.
Tại diễn đàn, có 15 ý kiến tham luận của đại diện các hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp và các hộ trồng, chế biến dược liệu. Các ý kiến tập trung vào những vấn đề cốt lõi từ sản xuất đến tiêu thụ, trong đó nhấn mạnh việc xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, lựa chọn những cây dược liệu có lợi thế, giá trị kinh tế cao để định hướng phát triển; hỗ trợ bảo tồn, nhân giống, cung ứng giống có nguồn gốc rõ ràng; từng bước xây dựng vùng nguyên liệu tập trung do hợp tác xã tổ chức sản xuất, hướng tới tiêu chuẩn GACP-WHO.
Bên cạnh đó, các đại biểu kiến nghị tháo gỡ khó khăn về đất đai, vốn, đầu tư máy móc, thiết bị và ứng dụng khoa học công nghệ; nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng cường liên kết giữa hộ dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, đẩy mạnh chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.
Phát biểu kết luận diễn đàn, đồng chí Võ Thị Minh Sinh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, Trưởng ban Chỉ đạo phát triển dược liệu tỉnh Nghệ An khẳng định, dược liệu không chỉ có giá trị trong chăm sóc sức khỏe mà còn mang lại giá trị kinh tế, tạo sinh kế cho người dân, nhất là đồng bào miền núi.
Theo đồng chí, phát triển dược liệu Nghệ An cần hướng tới 3 giá trị cốt lõi: chăm sóc sức khỏe cộng đồng; làm giàu cho người dân, gắn với sinh kế của đồng bào miền núi, gắn bó với rừng; tạo dựng ngành kinh tế xanh, bền vững, từng bước hình thành ngành công nghiệp dược liệu của tỉnh.
Để thực hiện mục tiêu này, đồng chí Võ Thị Minh Sinh nhấn mạnh, thời gian tới cần tăng cường liên kết “5 nhà”: nhà nông, nhà doanh nghiệp, nhà khoa học, ngân hàng và Nhà nước. Trong đó, hợp tác xã phát huy vai trò tập hợp hộ dân, tổ chức sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu; doanh nghiệp tham gia chế biến, tiêu thụ; nhà khoa học đồng hành về giống, quy trình kỹ thuật, công nghệ; ngân hàng tạo điều kiện về nguồn vốn; Nhà nước hoàn thiện cơ chế, chính sách, đầu tư hạ tầng và hỗ trợ kết nối.
Phát triển dược liệu đã được Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh xác định là một nội dung, nhiệm vụ trọng tâm trong Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XX.
Nghệ An được định hướng trở thành vùng trọng điểm phát triển dược liệu của khu vực Bắc Trung Bộ; hình thành các vùng nguyên liệu tập trung đối với những loài có lợi thế, giá trị cao, đồng thời bảo tồn, phát triển các loài quý, đặc hiệu.
