Khi Ban Quản lý di tích "tiếp tay" các vụ xâm hại di tích

Với việc phân cấp quản lý các di tích văn hóa như hiện nay, phần lớn di tích nằm trong sự quản lý của Ban Quản lý di tích cấp phường, xã, thị trấn. Biện pháp này góp phần "giảm tải" cho ngành văn hóa của thành phố, bởi trên địa bàn Hà Nội có quá nhiều di tích. Tuy nhiên, thời gian qua, nhiều vụ xâm phạm di tích xảy ra có sự "tiếp tay" của chính Ban Quản lý di tích các địa phương. Điều này cho thấy cần phải tìm một mô hình quản lý mới đối với di tích trên địa bàn.

Tấm bảng điện tử hoành tráng xâm phạm không gian cổ kính của đình - chùa Bia Bà.
Tấm bảng điện tử hoành tráng xâm phạm không gian cổ kính của đình - chùa Bia Bà.

"Bệnh" cũ lại tái diễn

Những ngày gần đây, dư luận lại "nóng" lên trước sự việc tại cụm di tích đình - chùa Bia Bà (phường La Khê, quận Hà Đông). Ngay trong khuôn viên di tích, một tấm bảng điện tử sừng sững đứng án ngữ. Tấm bảng điện tử (led) cỡ "khủng" này cao hơn ba mét, diện tích gần 20 m 2 , được lắp đặt kiên cố bên phải lối vào chính của khu di tích. Theo ông Nguyễn Thế Hoàng, Trưởng Ban Quản lý di tích La Khê, tấm bảng điện tử này do một đơn vị đóng trên địa bàn phường công đức, dùng để ghi danh những người công đức tiền của, hiện vật vào di tích, đồng thời giới thiệu thông tin về di tích. Bất kỳ ai cũng có thể nhận ra, tấm bảng điện tử này ảnh hưởng nghiêm trọng đến không gian của di tích cổ. Hiện nay, tấm bảng được tạm dừng sử dụng, nhưng trước đây, nó nhấp nháy suốt ngày đêm không khác nào tấm bảng quảng cáo. Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, tấm bảng được lắp đặt từ cuối năm 2013, nằm trong khu vực bảo vệ cấp I (khu vực bất khả xâm phạm, theo quy định, khi xây dựng, sửa chữa phải được phép của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch). Song, nó đã được dựng lên mà không cần quan tâm đến ý kiến của các cơ quan quản lý văn hóa.

Khác với các vụ việc trước đây, cơ quan văn hóa đã nhanh chóng vào cuộc xử lý. Ngày 11-2, Phòng Văn hóa - Thông tin quận Hà Đông đã đề nghị phường La Khê cho dừng hoạt động của bảng led. Ngày 13-3, Ban Quản lý di tích danh thắng Hà Nội, Phòng Văn hóa - Thông tin quận Hà Đông tiếp tục làm việc với UBND phường La Khê, Ban Quản lý di tích La Khê một lần nữa khẳng định vị trí lắp đặt bảng led nằm trong khu vực bảo vệ cấp I, yêu cầu địa phương tháo dỡ. Chưa dừng lại ở đó, ngày 2-4, UBND quận Hà Đông chỉ đạo phường La Khê tổ chức tháo dỡ bảng led, hoàn trả nguyên trạng ban đầu... Rất nhiều văn bản được đưa ra, nhưng rồi, tấm bảng điện tử vẫn "trơ gan cùng tuế nguyệt". Ban Quản lý di tích viện cớ dỡ tấm biển sẽ gây phản ứng trong nhân dân để không thực hiện các yêu cầu, kiến nghị kể trên.

Cần có mô hình mới quản lý di tích

Liên tiếp trong thời gian qua, đã xảy ra nhiều vụ việc xâm hại di tích trên địa bàn Thủ đô như: nhà sư trụ trì tự ý đưa tượng mới vào di tích chùa Chân Long ở xã Chàng Sơn, huyện Thạch Thất; đưa tượng có phong cách ngoại lai vào chùa Bà Đá (quận Hoàn Kiếm), đưa tượng đồng, giáp đồng vào đền Phù Đổng (huyện Gia Lâm)... Điểm chung của các vụ xâm phạm này đều là đưa đồ công đức vào di tích. Trong đó, đáng chú ý nhất là vụ việc tại đền Phù Đổng và đình -chùa Bia Bà khi Ban Quản lý di tích chính là những người đồng tình "phá" di tích, bằng việc đưa trái phép hiện vật vào di tích.

Với hơn 2.000 di tích văn hóalịch sử trên địa bàn, thành phố Hà Nội đã thực hiện phân cấp quản lý. Gần đây nhất, tháng 3-2011, UBND thành phố Hà Nội tiếp tục ban hành quy định về việc phân cấp quản lý một số lĩnh vực văn hóa, xã hội. Thực hiện quy định này, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch trực tiếp quản lý 12 di tích lịch sử - văn hóa trọng điểm. Các quận, huyện, thị xã quản lý các di tích còn lại; các xã, phường, thị trấn quản lý các di tích do quận, huyện, thị xã ủy quyền (trừ các di tích đã được xếp hạng). Trên thực tế, tại mỗi xã, phường, thị trấn thường có một Ban Quản lý di tích do lãnh đạo UBND xã hoặc lãnh đạo đoàn thể làm trưởng ban. Các quận, huyện quản lý di tích trên địa bàn thông qua chính quyền và Ban Quản lý ở xã, phường, thị trấn. Do số lượng cán bộ của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng như Phòng Văn hóa -Thông tin quận, huyện có hạn, cho nên thực tế, việc quản lý các di tích gần như được "khoán" cho Ban Quản lý di tích ở các xã, phường, thị trấn. Được "khoán" như vậy cho nên tại nhiều địa phương, Ban Quản lý di tích tự cho mình quyền muốn làm gì thì làm, khiến cho khi xảy ra sai phạm, cán bộ quản lý văn hóa của quận, huyện không nắm được. Với những trường hợp mà chính quyền, ban quản lý di tích ở làng, xã đồng tình với sai phạm thì sự việc thường để lại hậu quả nghiêm trọng hơn. Trường hợp chùa Trăm Gian, sai phạm là rất lớn, nhưng Phó Chủ tịch UBND xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ lại đồng tình với nhà chùa trong việc phá nhà tổ và gác khánh cũ để xây mới. Tương tự như thế là sự việc đưa tượng mới vào đền Phù Đổng, xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm. Tại cụm di tích đình - chùa La Khê, việc xây tấm bảng led cũng nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của Ban Quản lý di tích.

Việc phân cấp quản lý đã phát huy yếu tố tích cực, bởi thành phố có quá nhiều di tích cần quản lý. Tuy nhiên, đó cũng là một trong những nguyên nhân khiến di tích bị xâm hại. Thành phố Hà Nội cần tìm một cơ chế quản lý mới, có sự kết hợp chặt chẽ hơn giữa ban quản lý di tích ở các xã, phường với cán bộ chuyên ngành văn hóa của thành phố, quận, huyện, thị xã trong bảo vệ, phát huy giá trị di tích. Nếu không sẽ khó tránh khỏi những vụ việc đáng tiếc xảy ra trong tương lai.

Có thể bạn quan tâm

Dự án nhà tái định cư N01, phường Cầu Giấy.

Sớm đưa các chung cư bị bỏ hoang vào hoạt động

Nhiều năm qua, tình trạng các khu nhà ở tái định cư, nhà ở sinh viên trên địa bàn Thành phố Hà Nội bỏ hoang, lãng phí, trong khi thiếu nhà ở xã hội, nhà ở thương mại vừa túi tiền dành cho người dân, gây bức xúc dư luận.

Hoạt động sản xuất tại Công ty cổ phần Bóng đèn, Phích nước Rạng Đông.

An toàn lao động phải được đặt lên hàng đầu

Hà Nội hiện có số lượng doanh nghiệp lớn với hàng triệu lao động đang làm việc trong các lĩnh vực, trong đó không ít ngành nghề tiềm ẩn nguy cơ cao về mất an toàn lao động như thi công xây dựng, cơ khí, điện lực, hóa chất, vận hành máy móc…

Mô hình “Đôi bạn cùng tiến” được triển khai hiệu quả tại Trường tiểu học Lê Quý Đôn, phường Phúc Lợi.

Tháo gỡ vướng mắc trong quản lý dạy thêm, học thêm

Thông tư số 19/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT quy định về dạy thêm, học thêm sẽ góp phần tháo gỡ những vướng mắc trong quản lý dạy thêm, học thêm, tạo thuận lợi cho nhà trường, giáo viên và đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập chính đáng của học sinh.

Người dân đến làm thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố, Chi nhánh số 06.

Tạo chuyển biến bền vững từ kỷ luật, kỷ cương

Ngày 23/3/2026, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ban hành Chỉ thị số 09-CT/TU về nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi công vụ; siết chặt kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm của cán bộ, nhất là người đứng đầu trong giai đoạn phát triển mới của Thủ đô.

Hầm đi bộ Ngã Tư Sở, Hà Nội.

Tầng phát triển chiến lược của Thủ đô

Trong bối cảnh quỹ đất đô thị ngày càng khan hiếm, khai thác không gian ngầm như một “tầng phát triển” là lựa chọn của nhiều đô thị trên thế giới. Ngoài việc bố trí hạ tầng kỹ thuật, tầng phát triển này còn tạo ra mạng lưới giao thông, thương mại và dịch vụ công cộng, giải tỏa những “ách tắc” trên mặt đất.

Nhân dân phường Hoàn Kiếm tham gia vệ sinh môi trường, bảo vệ cảnh quan đô thị, góp phần xây dựng nếp sống văn minh trên địa bàn.

Phát huy vai trò của nhân dân trong xây dựng đời sống văn hóa

Từ đầu năm đến nay, hội nghị lấy ý kiến nhân dân trong xây dựng đời sống văn hóa được tổ chức ở khắp các phường, xã trên địa bàn thành phố Hà Nội. Nhiều vấn đề đã được nêu ra và người dân thảo luận, đóng góp ý kiến một cách sôi nổi, thiết thực.

Công trường dự án Khu đô thị thể thao Olympic ở xã Phúc Thượng, Hà Nội (Ảnh VIẾT THÀNH)

Phân cấp mạnh song hành cơ chế kiểm soát và trách nhiệm giải trình

Với đa số phiếu tán thành, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi). Đây là bước đột phá quan trọng, thể chế hóa tinh thần Nghị quyết 02-NQ/TW của Bộ Chính trị với quan điểm xuyên suốt: “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”.

Công ty cổ phần Prosi Thăng Long quảng bá, giới thiệu các mặt hàng nông sản ra thị trường nước ngoài.

Mục tiêu xuất khẩu gặp nhiều thách thức

Ba tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu của Thành phố Hà Nội đã giảm 8,6% so với cùng kỳ năm 2025. Trong bối cảnh tình hình địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 12% năm 2026 đang gặp nhiều thách thức.

Dự án Khu nhà ở Minh Đức chậm triển khai nhiều năm.

Quyết liệt xử lý các dự án sử dụng đất chậm triển khai

Với quyết tâm khai thác hiệu quả quỹ đất, thúc đẩy công tác đầu tư xây dựng và phát triển kinh tế-xã hội, thời gian qua, thành phố Hà Nội đã quyết liệt xử lý các dự án sử dụng đất chậm triển khai. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn không ít dự án bỏ hoang, lãng phí đất đai, gây bức xúc trong dư luận.

Các nghệ nhân, chuyên gia văn hóa trao đổi về bảo tồn, phát huy giá trị nghề sơn cổ truyền trong không gian đình Hà Vĩ.

Hồi sinh di tích trong phố cổ

Nhiều di tích trong phố cổ từng là nơi bị các hộ dân chiếm dụng làm chỗ ở nhiều năm, khiến công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích gặp nhiều trở ngại. Phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) đang từng bước di dời dân cư, trả lại hiện trạng di tích và phát huy giá trị những di tích đó.

Người dân thôn Trạch Lôi, xã Phúc Thọ tự nguyện phá dỡ tường nhà để mở rộng đường nội thôn.

Dân vận khéo trong phong trào hiến đất mở đường

Phong trào hiến đất mở đường đang được triển khai hiệu quả ở nhiều địa phương của Hà Nội. Phần lớn các công trình đều nhận được sự đồng thuận cao của người dân nhờ công tác dân vận gần gũi, thiết thực.

Đường Nguyễn Lam sau khi được hoàn thiện đã khang trang, hiện đại hơn

Chủ động giải quyết các điểm nghẽn

Không chỉ từng bước giải quyết hiệu quả 5 điểm nghẽn trên địa bàn, phường Phúc Lợi còn đặt ra yêu cầu cao hơn khi thêm 2 điểm nghẽn về chất lượng cán bộ và công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) để tập trung giải quyết. Đây là nhiệm vụ, cũng là giải pháp để cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng bộ phường nhiệm kỳ 2025-2030 đã đề ra.

Lực lượng chức năng phường Thanh Liệt phá dỡ công trình vi phạm trên đất nông nghiệp.

Quyết liệt xử lý công trình vi phạm

Với quyết tâm siết chặt quản lý đất đai, trật tự xây dựng, nhiều xã, phường trên địa bàn thành phố Hà Nội đang triển khai các biện pháp mạnh để xử lý các công trình vi phạm, bước đầu mang lại hiệu quả tích cực.

Hoạt động kinh doanh thủy sản tại chợ cá Yên Sở.

Sớm ổn định hoạt động cho tiểu thương chợ cá Yên Sở

Được coi là chợ đầu mối thủy sản lớn nhất ở Hà Nội, nhưng nhiều năm nay, chợ cá Yên Sở (còn gọi là chợ cá làng Sở Thượng), phường Hoàng Mai chỉ là chợ tạm và đã xuống cấp nghiêm trọng. Dự kiến, đến ngày 30/4, phường sẽ giải tỏa chợ và triển khai phương án sắp xếp để các tiểu thương sớm ổn định hoạt động kinh doanh.

Khu du lịch Ao Vua, Ba Vì tổ chức nhiều hoạt động gắn với thiên nhiên để đón khách trong dịp nghỉ lễ.

Sẵn sàng đón khách du lịch dịp nghỉ lễ

Hai kỳ nghỉ Giỗ Tổ Hùng Vương, Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước và Ngày Quốc tế Lao động là dịp Hà Nội sẽ đón lượng khách du lịch. Thành phố đã chuẩn bị nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật phong phú; các doanh nghiệp, điểm đến sớm “chốt lịch” nhiều hoạt động đón khách.