Thiệt hại nặng nề
Khảo sát, đánh giá của Sở Xây dựng Thái Nguyên cho thấy, khu vực đô thị trung tâm tỉnh Thái Nguyên, bao gồm 7 phường thuộc thành phố Thái Nguyên trước đây nằm dọc sông Cầu. Nếu xuất hiện lượng mưa từ 70-90mm trong thời gian ngắn, nhiều điểm, tuyến phố khu vực này ngập úng; mưa từ một giờ trở lên thì nhiều điểm, tuyến phố ngập sâu, thời gian tiêu thoát kéo dài nhiều giờ, giao thông tê liệt. Tính riêng năm 2025, đô thị trung tâm tỉnh thái Nguyên nhiều lần ngập, thiệt hại về tài sản, ảnh hưởng lớn đến đi lại, kinh doanh, cuộc sống của người dân.
Ảnh hưởng của cơn bão Yagi (tháng 9/2024) với mưa lớn, nước từ các nơi đổ về, gây lũ lụt chưa từng có tại 27 phường, xã thuộc thành phố Thái Nguyên. Một năm sau, cơn bão số 11 (tháng 10/2025) gây mưa lớn chưa từng có, lũ lụt lên rất nhanh, dâng cao trên diện rộng (dâng cao hơn 1,7m so với lũ lụt do tháng 9/2024), vượt tất cả các dự báo, làm người dân bàng hoàng, không kịp sơ tán, bảo vệ tài sản. Trên diện rộng, lũ lụt lịch sử làm một nửa số xã, phường thuộc tỉnh Thái Nguyên bị ngập, 7 người thiệt mạng, thiệt hại về kinh tế ước tính hơn 12.600 tỷ đồng. Trong số thiệt hại khổng lồ đó, có 70-80% là tài sản của người dân; riêng thiệt hại tại phường Phan Đình Phùng, khu vực trung tâm tỉnh Thái Nguyên, là hơn 4.400 tỷ đồng (thiệt hại của người dân và hộ kinh doanh là hơn 3.300 tỷ đồng).
Đợt lũ lụt lớn tháng 10/2025 đã trở thành nỗi ám ảnh, nhất là với người dân phường Phan Đình Phùng - nơi kinh tế, thương mại phát triển nhất tỉnh. Lũ lên quá nhanh, dâng cao chưa từng có nên người dân không kịp và không thể bảo vệ tài sản của mình. Hàng chục nghìn ô-tô, là tài sản không nhỏ, phương tiện đi lại của cán bộ, viên chức, người dân bị ngập trong lũ lụt mà đến nay, sau gần ba tháng chưa khắc phục xong; hàng loạt ô-tô đang xếp hàng chờ sửa chữa ở các ga-ra trên địa bàn; nhiều trường học đang trong quá trình sửa chữa mang tính tạm thời, chắp vá.
Thực trạng này đã bộc lộ những bất cập về hệ thống hạ tầng kỹ thuật phòng, chống ngập úng, lũ lụt: Hệ thống cửa thu, cống thoát nước đô thị có đường kính, tiết diện nhỏ, thiếu liên kết; các suối thoát nước bị lấn chiếm, thu hẹp, bồi lắng, ùn tắc nên cứ mưa là ngập. Đê sông Cầu bảo vệ đô thị trung tâm tỉnh là đê cấp bốn, được xây dựng nhiều năm, không đủ sức chống chịu khi nước lũ dâng cao.
Cấp bách phòng, chống ngập úng, lũ lụt
Nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân, tháng 12/2025, Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên ban hành liên tiếp ba quyết định về xây dựng công trình khẩn cấp khắc phục ngập úng khu vực trung tâm tỉnh, gồm: Khắc phục tình trạng ngập úng phường Phan Đình Phùng; xây dựng cầu Gia Bẩy mới và xây dựng tuyến đê Hữu Cầu đoạn từ cầu Cao Ngạn đến đập Thác Huống (dọc sông Cầu), thuộc hệ thống công trình chống ngập lụt khu vực trung tâm tỉnh Thái Nguyên với tổng vốn đầu tư hơn 8.287 tỷ đồng.
Tại phường Phan Đình Phùng, việc xây dựng công trình khẩn cấp khắc phục ngập úng có tổng mức đầu tư khoảng 60 tỷ đồng đang được đồng loạt triển khai, trong đó các tổ công tác của Ủy ban nhân dân phường Phan Đình Phùng tập trung tuyên truyền, vận động người dân phá dỡ công trình lấn chiếm, xâm phạm hành lang các tuyến mương, suối, cống thoát nước để khơi thông dòng chảy. Đồng thời, cơ quan chức năng huy động tối đa phương tiện, thiết bị cần thiết để nạo vét các tuyến mương, suối, cống; lắp đặt, bổ sung cống hộp có đường kính lớn hơn và đấu nối hệ thống thoát nước để hoàn thiện năng lực tiêu thoát toàn khu vực trung tâm. Những công việc này sẽ hoàn thành trước Tết Nguyên đán.
Ông Nguyễn Văn Đạc, người dân Tổ 17, phường Phan Đình Phùng chia sẻ: “Người dân đồng tình tháo dỡ, chính quyền xử lý dứt điểm công trình lấn chiếm hành lang mương, suối thoát nước; nạo vét, lắp đặt bổ sung cửa thu, cống thoát nước, xây dựng công trình thoát nước mang tính lâu dài, tránh chắp vá. Chúng tôi rất phấn khởi, hy vọng ngập úng sẽ không còn diễn ra, đi lại không còn khổ sở như những năm gần đây”.
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên Vương Quốc Tuấn, khắc phục ngập úng không chỉ là yêu cầu dân sinh cấp bách mà còn là nhiệm vụ cần làm ngay với tinh thần trách nhiệm cao nhất, hiệu quả nhất, đáp ứng mong đợi của người dân.
Khắc phục ngập úng không chỉ là yêu cầu dân sinh cấp bách mà còn là nhiệm vụ cần làm ngay với tinh thần trách nhiệm cao nhất, hiệu quả nhất, đáp ứng mong đợi của người dân.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên Vương Quốc Tuấn
Cầu Gia Bẩy bắc qua sông Cầu có mật độ giao thông rất cao. Sau nhiều năm sử dụng, nhất là sau nhiều trận mưa lũ, khả năng chịu lực của cầu giảm, nguy cơ mất an toàn và cản trở dòng chảy. Tỉnh Thái Nguyên đầu tư 617 tỷ đồng xây dựng cấp bách cầu Gia Bẩy mới, hoàn thành trong năm 2026, nhằm tăng cường khả năng thoát lũ, bảo đảm an toàn giao thông, kết nối khu vực trung tâm tỉnh, từng bước hoàn thiện hạ tầng giao thông đô thị.
Khi đê cấp bốn sông Cầu không còn khả năng bảo vệ khu vực trung tâm tỉnh, Thái Nguyên xây dựng khẩn cấp tuyến đê Hữu Cầu, đoạn từ cầu Cao Ngạn đến đập Thác Huống. Tuyến đê này có tổng mức đầu tư hơn 7.600 tỷ đồng, hoàn thành năm 2027. Đây là công trình có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đa mục tiêu khi kết hợp phòng, chống lũ với đường giao thông để bảo đảm an toàn khu vực trung tâm tỉnh.
Tỉnh Thái Nguyên cũng đang tích cực phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng phương án tổng thể phòng, chống lũ lụt lưu vực sông Cầu, trong đó có đô thị trung tâm tỉnh Thái Nguyên theo hướng tổng thể, bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu.
