Trong dòng chảy lịch sử mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, không ít sự kiện, nhân vật vẫn còn là ẩn số, để lại những dấu hỏi chưa có lời giải rõ ràng. Đó là khoảng trống vừa thách thức, vừa hấp dẫn với những ai đam mê nghiên cứu và tìm hiểu lịch sử.
Nắm bắt điều đó, tác giả Nguyễn Thanh Tuyền đã cho ra đời cuốn sách Khám phá sử Việt, như một “chiếc chìa khóa” để bạn đọc mở ra cánh cửa bước vào hành trình lý giải, tái hiện và cảm nhận lịch sử dân tộc bằng một cách tiếp cận mới mẻ, gần gũi.
Cuốn sách, do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ấn hành, là tập hợp hơn 30 bài viết được chắt lọc từ quá trình nghiên cứu và trải nghiệm báo chí nhiều năm của tác giả, phần lớn đã từng đăng tải trên các kênh truyền thông như Pháp luật 4 phương, Kiến thức (nay là Tri thức và Cuộc sống), Zingnews (nay là znews.vn)...
Điểm đặc biệt của cuốn sách nằm ở cách tác giả lựa chọn lối kể chuyện lịch sử theo hướng đại chúng, không nặng học thuật, không khô khan nhưng vẫn bảo đảm độ tin cậy của các sự kiện, nhân vật lịch sử. Thông qua cuốn sách, bạn đọc sẽ được phám phá những câu chuyện ít được biết đến, đồng thời lý giải một số vấn đề trong lịch sử Việt Nam thời cổ-trung đại mà đến nay vẫn còn những ý kiến chưa thống nhất.
Cuốn sách được chia thành 4 phần:
Phần I: Dấu ấn danh nhân: Nêu lên những dấu ấn, nét đặc biệt trong cuộc đời, sự nghiệp của một số danh nhân đất Việt.
Phần II: Trong chốn hậu cung: Giới thiệu một số chuyện thâm cung bí sử chốn hậu cung của các triều đại thuở xưa.
Phần III: Đôi điều giải mã: Lý giải, khám phá một số bí ẩn lịch sử, góc khuất lịch sử hay hiện thực lịch sử có phần lạ kỳ dưới góc nhìn sử học nhằm góp phần đem đến cái nhìn thấu suốt, dễ hiểu về một số vấn đề, nhân vật, sự kiện trong lịch sử Việt Nam.
Phần IV: Cổ nhân đa sự: Giới thiệu một số câu chuyện hấp dẫn hoặc ít được nhắc đến trong lịch sử. Các câu chuyện đều ít nhiều chứa đựng thông tin cần thiết nhằm tìm hiểu một số khía cạnh của lịch sử nước nhà, hoặc chứa thông điệp hay bài học bổ ích mà cổ nhân muốn gửi gắm đến hậu thế.
Từng câu chuyện trong sách như những lát cắt sắc nét về lịch sử cổ-trung đại Việt Nam, từ những dấu ấn trong cuộc đời các danh nhân, đến những bí mật hậu cung, những sự kiện lạ kỳ, những vụ án kỳ bí hay cách ứng xử đầy mưu lược của cổ nhân.
Những bài viết không chỉ dừng ở việc kể lại, mà còn gợi mở tư duy phản biện, phân tích bối cảnh lịch sử, từ đó giúp độc giả hiểu sâu hơn về thời cuộc và con người của các giai đoạn lịch sử.
Dưới góc nhìn sử học, nhiều bài viết trong Khám phá sử Việt đóng vai trò như những bản khảo cứu đại cương, tuy không đi quá sâu vào học thuật, nhưng vẫn bảo đảm tính chính xác, được dẫn dắt từ các tư liệu chính thống, có kiểm chứng.
Qua đó, cuốn sách góp phần giải mã một số vấn đề lịch sử vẫn còn đang gây tranh luận như: Vì sao Việt Nam có thể tồn tại kiên cường qua hơn 1.000 năm Bắc thuộc? Bí ẩn về người vợ được Lý Thái Tổ đối đãi đặc biệt là ai? Hồ Quý Ly thực sự đã lập thái tử theo cách nào?...
Điều làm nên sự cuốn hút của Khám phá sử Việt là cách hành văn dung dị, giàu cảm xúc, gần gũi với đông đảo độc giả, đặc biệt là giới trẻ, những người thường mặc định rằng sử học chỉ dành cho giảng đường hoặc các học giả. Không ít câu chuyện trong sách khiến người đọc cảm thấy vừa như đang đọc một cuốn tiểu thuyết, vừa được trang bị thêm kiến thức, lại khơi gợi lòng tự hào và hiểu rõ hơn về nguồn cội.
Trong bối cảnh xã hội hiện đại, khi việc học lịch sử trong trường học đôi khi bị xem nhẹ, thì một cuốn sách như Khám phá sử Việt chính là lời khẳng định mạnh mẽ rằng: lịch sử không hề khô cứng nếu chúng ta biết cách kể lại. Tác phẩm mang lại nhiều giá trị thực tiễn, không chỉ ở tri thức mà còn ở tinh thần, giúp người trẻ có thêm góc nhìn mới để hiểu và yêu hơn lịch sử nước nhà.
