Những “nhịp cầu” năng lượng xuyên đại dương
Cách đây hơn một thập kỷ, khái niệm “điện lưới quốc gia” đối với cư dân các xã đảo tại Kiên Giang (nay là An Giang) vẫn là một giấc mơ xa vời, nằm ngoài tầm với của nhiều thế hệ. Khi đó, ánh sáng về đêm chỉ phụ thuộc vào những chiếc máy phát điện diesel tiếng nổ chát chúa, chi phí đắt đỏ mà nguồn cung luôn chập chờn. Thế nhưng, bằng ý chí sắt đá và sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước cùng ngành điện, những kỳ tích đã liên tiếp được xác lập trên vùng biển Tây Nam.
Cột mốc lịch sử đầu tiên được ghi dấu vào năm 2014, khi tuyến cáp ngầm 110kV Hà Tiên-Phú Quốc chính thức đi vào vận hành. Sự kiện này đã chấm dứt hoàn toàn thời kỳ “đảo đèn dầu”, mở ra một trang mới cho đảo ngọc. Tuy nhiên, sức nóng từ đà phát triển của một trung tâm du lịch tầm cỡ nhanh chóng khiến hạ tầng này rơi vào tình trạng quá tải.
Đứng trước yêu cầu cấp bách đó, năm 2022, dự án đường dây 220kV Kiên Bình-Phú Quốc, công trình đường dây trên không vượt biển dài nhất Đông Nam Á đã được hoàn thành. Đây không chỉ là một bước ngoặt về kỹ thuật mà còn là biểu tượng của ý chí bảo vệ chủ quyền và khát vọng hiện đại hóa vùng biên viễn của Tổ quốc.
Ông Nguyễn Phước Đức, Tổng Giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC), cho biết trong giai đoạn 2021-2025, đơn vị đã dành nguồn lực khổng lồ khoảng 11.741 tỷ đồng đầu tư cho lưới điện của tỉnh Kiên Giang cũ. Trong đó, riêng Phú Quốc chiếm tới 34% tổng vốn đầu tư. Những con số biết nói này chính là lời cam kết đanh thép cho sự phát triển bền vững của đảo ngọc.
“Đòn bẩy” cho kinh tế biển bứt phá
Sự hiện diện của dòng điện ổn định đã tạo ra một phản ứng dây chuyền, thúc đẩy hạ tầng du lịch và dịch vụ tại Phú Quốc bùng nổ theo cấp số nhân. Phụ tải điện tại đây tăng trưởng với tốc độ chóng mặt: từ 464 triệu kWh năm 2020, dự kiến sẽ chạm mốc 782 triệu kWh vào cuối năm 2025. Tốc độ tăng trưởng bình quân 11%/năm là minh chứng rõ nét nhất cho sự chuyển mình của một đô thị biển tầm cỡ.
Ngày nay, diện mạo của Phú Quốc được ghi dấu bởi những siêu công trình mang tầm quốc tế như Cáp treo Hòn Thơm, Cầu Hôn, Grand World hay VinWonders. Những ánh đèn rực rỡ từ các tổ hợp giải trí xuyên đêm sẽ không thể tỏa sáng nếu thiếu đi “mạch máu” năng lượng vững chắc. Năm 2025, tỉnh Kiên Giang đón hơn 24 triệu lượt khách, mang về doanh thu gần 68.000 tỷ đồng. Trong đó, Phú Quốc đóng vai trò đầu tàu với 8,1 triệu lượt khách và doanh thu 44.000 tỷ đồng. Anh Phan Hồ Minh Đức, chủ resort Mai Phương tại khu phố Vũng Bầu - Cửa Cạn, chia sẻ đầy phấn khởi: “Có điện lưới quốc gia, tôi mới dám mạnh dạn đầu tư resort quy mô hàng chục phòng nghỉ. Không chỉ mang lại kinh tế cho gia đình, chúng tôi còn tạo được việc làm ổn định cho lao động địa phương. Điện ổn định chính là điều kiện tiên quyết để giữ chân du khách”.
Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Kiên Giang, ông Nguyễn Thanh Phong khẳng định: “Điện đi trước một bước đã giúp kinh tế biển bứt phá, đời sống nhân dân nâng cao rõ rệt. Phú Quốc sẵn sàng các điều kiện để phục vụ Tuần lễ cấp cao APEC 2027”.
Tuy nhiên, con đường đưa điện ra đảo không phải lúc nào cũng trải đầy hoa hồng. Sự cố đứt cáp ngầm 110kV vào cuối tháng 11/2025 do thiên tai đã để lại bài học đắt giá về an ninh năng lượng. Nhớ lại khoảng thời gian đó, anh Minh Đức không khỏi lo lắng: “Khi mất điện đột ngột, máy phát điện dự phòng không gánh nổi phụ tải, 50% du khách đã phải trả phòng sớm. Đó là thiệt hại không nhỏ về cả kinh tế lẫn uy tín dịch vụ của đảo”. Nhận diện rõ những rủi ro từ thiên nhiên, ngành điện đã nhanh chóng triển khai chiến lược xây dựng lưới điện mạch vòng để đảm bảo cấp điện an toàn tuyệt đối. Ngày 20/12 vừa qua, Trạm biến áp 220kV Phú Quốc tại Hàm Ninh đã chính thức khởi công với tổng vốn đầu tư gần 900 tỷ đồng.
Dự án có quy mô đường dây hơn 19 km với công suất lớn. Khi hoàn thành vào quý IV/2026, trạm sẽ nâng cấp toàn bộ hệ thống vận hành từ 110kV lên 220kV, giúp Phú Quốc sở hữu một hạ tầng năng lượng cực kỳ vững chắc. Đây cũng là công trình tiêu biểu, tượng trưng cho tinh thần đổi mới và quyết tâm không để đảo xa bị cô lập về năng lượng.
Không chỉ dừng lại ở đảo ngọc, dòng điện quốc gia đang tiếp tục hành trình xuyên biển đến với những hòn đảo xa xôi khác của Kiên Giang. Xã đảo Lại Sơn (đặc khu Kiên Hải) từ năm 2016 đã có điện lưới, giúp hơn 2.000 hộ dân thoát cảnh tối tăm. Đến nay, để đáp ứng nhu cầu phát triển mới, Trạm biến áp 110kV Lại Sơn với số vốn hơn 101 tỷ đồng đang được gấp rút triển khai để đóng điện trước ngày 30/4/2026. Đây sẽ là trạm trung chuyển chiến lược để đưa điện lưới tiếp tục vươn tới quần đảo Nam Du vào năm 2026. Việc thay thế các trạm phát diesel bằng điện lưới không chỉ giúp người dân giảm chi phí sinh hoạt mà còn có ý nghĩa sống còn trong việc bảo vệ hệ sinh thái biển, giảm thiểu khí thải và ô nhiễm tiếng ồn. Anh Trần Tấn Phú, một người dân tại Hòn Sơn, xúc động nói: “Giờ đây điện không còn là nỗi lo thường trực. Có điện mạnh và ổn định, chúng tôi mới dám đầu tư máy móc, mở rộng dịch vụ du lịch để phát triển kinh tế biển”.
Giai đoạn 2026-2030, một kế hoạch đầy tham vọng đã được vạch ra. EVNSPC dự kiến rót thêm 13.000 tỷ đồng để nâng cấp toàn diện hệ thống điện trên địa bàn tỉnh Kiên Giang. Mục tiêu cụ thể là đóng điện 43 công trình lưới điện 110kV và hoàn thiện các trục truyền tải 220kV xuyên biển.
Sự đầu tư bài bản này nhằm thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc đưa tỉnh An Giang đạt mức tăng trưởng hai con số. Khi “mạch máu” năng lượng được khơi thông hoàn toàn, các rào cản về thu hút đầu tư sẽ được tháo gỡ. Những dự án mang tầm chiến lược như tuyến tàu điện đô thị, hồ nước Dương Đông 2 và các khu tái định cư hiện đại sẽ có nguồn năng lượng dồi dào để vận hành.
Năng lượng không chỉ thắp sáng những ngôi nhà, mà còn thắp sáng vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Với một hệ thống điện vững chãi, Phú Quốc và các đảo xa đang sẵn sàng cho những vận hội mới. Gần nhất chính là sự kiện Tuần lễ cấp cao APEC 2027, nơi thế giới sẽ chứng kiến một vùng biển đảo Việt Nam không chỉ có thiên nhiên hùng vĩ mà còn sở hữu một hạ tầng hiện đại, năng động và tràn đầy sức sống. Dòng điện hôm nay chính là sợi dây kết nối giữa quá khứ gian khó và tương lai phồn vinh, đưa những cánh chim biển đảo Tây Nam bay cao, vươn xa trên bản đồ kinh tế toàn cầu.
