Từ nền tảng hợp tác đến những động lực phát triển mới
Trong khuôn khổ Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt Nam-Nhật Bản năm 2026, chiều 6/9, Ủy ban nhân dân thành phố Huế tổ chức Hội nghị kết nối Huế-Nhật Bản năm 2026. Sự kiện do Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Huế Lê Trí Thanh và Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Nhật Bản Phạm Quang Hiệu đồng chủ trì.
Hội nghị có sự tham dự của Thứ trưởng Ngoại giao Lê Anh Tuấn, Tổng Lãnh sự Nhật Bản tại Đà Nẵng Mori Takero cùng đại diện JICA, JETRO, Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam, các địa phương, doanh nghiệp, trường đại học, cơ sở y tế hai nước.
Sự tham dự đông đảo của các tổ chức, doanh nghiệp và địa phương cho thấy sức hút và dư địa hợp tác giữa Huế với Nhật Bản đang được mở rộng. Điểm đáng chú ý của hội nghị là thay vì chỉ giới thiệu tiềm năng, các bên tập trung trao đổi về nhu cầu, khả năng và những lĩnh vực có thể hợp tác cụ thể, qua đó từng bước chuyển kết nối thành chương trình, dự án.
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Ngoại giao Lê Anh Tuấn nhấn mạnh vai trò của kết nối địa phương trong quan hệ Việt Nam-Nhật Bản. Từ khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện năm 2023, hợp tác song phương ngày càng phát triển; trong đó các địa phương giữ vai trò quan trọng trong kết nối doanh nghiệp, triển khai dự án, phát triển nguồn nhân lực và đưa những khuôn khổ hợp tác cấp quốc gia thành kết quả cụ thể.
Với lợi thế về di sản, vị trí kết nối vùng, cảng biển, hàng không cùng hệ thống giáo dục, y tế, Huế có nhiều điều kiện để phát triển du lịch, logistics, công nghiệp, kinh tế xanh, kinh tế số và thu hút các nhà đầu tư chiến lược Nhật Bản. Thứ trưởng đề nghị hai bên tập trung vào bốn nhóm lĩnh vực: khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; y tế và phát triển nguồn nhân lực y tế; bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển bền vững; kinh tế, thương mại và đầu tư.
Đây cũng là những hướng đi phù hợp với lựa chọn phát triển của Huế. Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Lê Trí Thanh khẳng định: “Nhật Bản là một trong những đối tác quan trọng của Huế; quan hệ hợp tác nhiều năm đã được hình thành trên các lĩnh vực ODA, môi trường, phòng chống thiên tai, bảo tồn di sản, giáo dục, y tế, giao thông, du lịch và giao lưu văn hóa”.
Theo ông Lê Trí Thanh, nền tảng đó đang tạo điều kiện để Huế bước sang giai đoạn hợp tác mới, trong đó không chỉ thu hút vốn đầu tư mà còn chú trọng kết nối tri thức, công nghệ, nhân lực và kinh nghiệm quản trị. Thành phố ưu tiên các dự án công nghệ hiện đại, công nghệ sạch, giá trị gia tăng cao, có khả năng tham gia chuỗi sản xuất, cung ứng và tạo việc làm.
Mở rộng kết nối từ công nghệ, giáo dục đến di sản, du lịch
Từ những định hướng lớn, Huế đang cụ thể hóa các nhu cầu hợp tác theo từng lĩnh vực. Thành phố mong muốn tiếp cận kinh nghiệm, công nghệ của Nhật Bản trong phát triển đô thị thông minh, trí tuệ nhân tạo, du lịch thông minh, số hóa di sản, y tế, giáo dục và quản lý đô thị.
Trong giáo dục-đào tạo, trọng tâm là kết nối Đại học Huế, các cơ sở đào tạo với trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp Nhật Bản; mở rộng đào tạo tiếng Nhật, đào tạo nghề, đào tạo nhân lực chất lượng cao và đào tạo theo nhu cầu doanh nghiệp.
Tại hội nghị, nhiều đề xuất có tính thực tiễn được đưa ra: đưa đặc sản Huế vào hệ thống AEON Mall; thúc đẩy kết nối doanh nghiệp với các khu kinh tế, khu công nghiệp; mở rộng đào tạo tiếng Nhật; quảng bá ẩm thực Huế tại Nhật Bản để phát triển du lịch ẩm thực; nghiên cứu cơ chế đối với các chuyến bay charter hai chiều giữa Huế và Nhật Bản.
Những nội dung này cho thấy hợp tác đang được đặt trên yêu cầu cụ thể hóa đầu ra, thay vì dừng ở trao đổi thông tin. Các cơ quan, đơn vị của Huế sẽ tiếp tục rà soát những đề xuất có tính khả thi để hình thành chương trình, kế hoạch, dự án hợp tác, nhất là trong đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ, giáo dục và y tế.
Trước đó, trong ngày 5/9, các cuộc tiếp xúc cấp cao đã mở thêm những hướng kết nối quan trọng. Tại buổi tiếp Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam ITO Naoki, Bí thư Thành ủy Huế Nguyễn Đình Trung cho biết, Huế đã thiết lập quan hệ hợp tác với bốn địa phương Nhật Bản gồm Phủ Kyoto, tỉnh Gifu, tỉnh Nara và thành phố Shizuoka.
Đến nay, Huế có 23 dự án FDI của Nhật Bản với tổng vốn đăng ký hơn 248 triệu USD và 6 dự án ODA lớn với tổng kinh phí hơn 500 triệu USD, góp phần cải thiện môi trường, nâng cao năng lực ứng phó thiên tai, phát triển hạ tầng và hướng đến mục tiêu phát triển bền vững. Đây là nền tảng quan trọng để hai bên tiếp tục mở rộng hợp tác trong giai đoạn mới.
Bí thư Thành ủy Nguyễn Đình Trung đề nghị Đại sứ và Tổng Lãnh sự Nhật Bản tiếp tục làm cầu nối để Huế mở rộng quan hệ với các địa phương, tổ chức, tập đoàn và doanh nghiệp Nhật Bản; đồng thời tăng cường quảng bá hình ảnh, văn hóa, con người Huế tại Nhật Bản.
Đáng chú ý, phía Nhật Bản mong muốn tham gia sâu hơn vào đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng lực lượng kế cận trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản, văn hóa truyền thống của Huế. Đây là hướng hợp tác có chiều sâu, gắn giá trị di sản với phát triển nguồn nhân lực và trao truyền các giá trị văn hóa.
Kyoto, Nara và giáo dục - những điểm kết nối mới
Cùng với kết nối ở cấp quốc gia và doanh nghiệp giữa hai nước, thành phố Huế đang phát huy hiệu quả quan hệ với những địa phương Nhật Bản đã có nền tảng hợp tác lâu dài, nổi bật là Kyoto và Nara.
Với Phủ Kyoto, sự tương đồng giữa hai vùng đất cố đô, giàu lịch sử, văn hóa và di sản được UNESCO ghi danh là lợi thế đặc biệt. Quan hệ hữu nghị, hợp tác Huế-Kyoto được thiết lập từ năm 2013 và tiếp tục củng cố bằng thỏa thuận năm 2014.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Lê Trí Thanh đề nghị hai bên tăng cường giao lưu văn hóa, trao đổi các đoàn nghệ thuật, chia sẻ kinh nghiệm bảo tồn di sản; đồng thời khởi động lại các chương trình hợp tác du lịch, xúc tiến quảng bá điểm đến tại hai địa phương.
Trong phát triển nguồn nhân lực, Huế đề xuất thúc đẩy trao đổi sinh viên, thực tập sinh; nghiên cứu phái cử nhân lực sang Kyoto trong các lĩnh vực du lịch, công nghệ thông tin, chăm sóc người cao tuổi. Hai bên cũng có thể tăng cường kết nối doanh nghiệp, hỗ trợ quảng bá sản phẩm đặc trưng, thủ công mỹ nghệ của mỗi địa phương.
Với tỉnh Nara, quan hệ giao lưu, hợp tác với Huế cũng được duy trì từ năm 2011 và chính thức được nâng lên bằng Bản ghi nhớ thiết lập quan hệ hữu nghị, hợp tác vào tháng 6/2025. Sau những hoạt động giao lưu văn hóa gần đây, Huế đề nghị nghiên cứu tổ chức giao lưu giữa sinh viên Đại học Huế và các cơ sở giáo dục đại học tỉnh Nara từ năm 2027.
Đáng chú ý, hai bên có thể mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực mới như giáo dục di sản, nền tảng học tập số, thư viện số song ngữ Việt-Nhật; trao đổi kinh nghiệm ứng dụng trí tuệ nhân tạo và internet vạn vật trong giảng dạy, học tập và quản lý giáo dục.
Một hướng kết nối khác đang được đặt nền móng là đào tạo tiếng Nhật trong giáo dục phổ thông. Tại buổi làm việc với Trung tâm Xúc tiến Hợp tác Văn hóa và Giáo dục Việt Nam-Nhật Bản (VJCE), Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Huế Trần Hữu Thùy Giang thống nhất nghiên cứu các chương trình đào tạo tiếng Nhật tại những cơ sở giáo dục có nhu cầu, giao lưu học sinh-giáo viên, trải nghiệm tiếng Nhật và kết nối trường học Việt Nam-Nhật Bản. Sở Giáo dục và Đào tạo được xác định là đầu mối phối hợp nghiên cứu khả năng triển khai và ký kết MOU.
Từ những cuộc gặp song phương đến Hội nghị Kết nối Huế-Nhật Bản, một định hướng xuyên suốt đang được xác lập đó là chuyển hợp tác từ chiều rộng sang chiều sâu, từ giao lưu sang những chương trình cụ thể, từ tiềm năng thành kết quả.
Sau hội nghị, Huế sẽ tiếp tục rà soát các nội dung đã trao đổi, chủ động kết nối đối tác và cụ thể hóa những đề xuất khả thi; cam kết cải thiện môi trường đầu tư, đẩy mạnh cải cách hành chính, đồng hành và hỗ trợ doanh nghiệp, nhà đầu tư chính là nền tảng để những kết nối mới với Nhật Bản không dừng ở các cuộc gặp, mà từng bước trở thành những dự án, chương trình hợp tác có giá trị lâu dài.
Qua đó, quan hệ hợp tác giữa Huế-Nhật Bản được kỳ vọng tiếp tục trở thành một kênh quan trọng để thành phố huy động nguồn lực, tiếp nhận tri thức, công nghệ và kinh nghiệm; đồng thời quảng bá mạnh hơn hình ảnh một Huế di sản, xanh, sáng tạo và hội nhập trong giai đoạn phát triển mới.
