Cụ thể, tại cửa khẩu quốc tế Kim Thành (Lào Cai) có khoảng 300 xe chở nông sản tươi sống như rau, củ, quả và hàng bánh kẹo chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm.
Tại cửa khẩu Hoa Lư (Đồng Nai) tồn đọng 251 xe chở các mặt hàng như sắn lát, chuối chưa được cấp kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm.
Ngoài ra, tình trạng ùn ứ hàng hóa là thực phẩm còn diễn ra tại nhiều cửa khẩu khác, gồm: Lao Bảo (Quảng Trị) khoảng 50 xe; Dinh Bà (Đồng Tháp) khoảng 100 xe; Vĩnh Xương (An Giang) khoảng 200 ghe, thuyền; Thường Phước (Đồng Tháp) khoảng 200 ghe, thuyền; Tịnh Biên khoảng 200 xe, cùng một số cửa khẩu khác.
Cục Hải quan cho biết, nguyên nhân của tình trạng trên được xác định là do các cơ quan thực hiện kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm theo quy định tại Nghị định số 46/2026/NĐ-CP đã tạm ngưng cấp giấy chứng nhận kiểm dịch và kiểm tra an toàn thực phẩm đối với các lô hàng thực phẩm nhập khẩu có nguồn gốc từ thực vật và động vật.
Mặc dù Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP đã có quy định chuyển tiếp đối với việc tự công bố, đăng ký bản công bố sản phẩm và xác định cơ quan kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu, tuy nhiên hiện chưa có điều khoản chuyển tiếp về trình tự, thủ tục kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm làm cơ sở để ban hành Thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu nhập khẩu.
Thực tế cho thấy, hàng hóa là thực phẩm nhập khẩu qua các cửa khẩu, đặc biệt tại khu vực biên giới, chủ yếu là nông sản, hoa quả tươi sống dễ hư hỏng hoặc bánh kẹo, thực phẩm có hạn sử dụng ngắn. Việc không được thông quan kịp thời trong ngày có thể gây thiệt hại rất lớn cho doanh nghiệp, phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi, lưu phương tiện, chi phí nhân công, thậm chí bị phạt do chậm giao hàng.
Bên cạnh đó, tình trạng ùn ứ kéo dài còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, an ninh trật tự khu vực cửa khẩu, nhất là trong đợt cao điểm Tết Nguyên đán sắp đến.
Trước tình hình trên, để kịp thời tháo gỡ vướng mắc, ngày 31/1/2026, Cục Hải quan đã ban hành Công văn hỏa tốc số 8012/CHQ-GSQL, kiến nghị Bộ Y tế, Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường – với vai trò là các cơ quan quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo lĩnh vực được phân công – sớm có hướng dẫn, biện pháp tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thông quan hàng hóa, hạn chế tối đa thiệt hại cho doanh nghiệp.
Đồng thời, Cục Hải quan cũng chỉ đạo các Chi cục Hải quan khu vực tăng cường ứng trực, sẵn sàng phối hợp và thực hiện ngay thủ tục thông quan đối với các lô hàng khi các bộ quản lý chuyên ngành ban hành hướng dẫn tháo gỡ các vướng mắc nêu trên, góp phần giải phóng hàng hóa, phương tiện và bảo đảm an toàn, an ninh tại khu vực cửa khẩu.
