Mới đây, tại hội thảo “Cập nhật quy định về tiêu chuẩn kiểm soát PFAS, Mineral Oil đối với các sản phẩm xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ và EU” do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức, chuyên gia cho rằng, việc kiểm soát PFAS và Mineral Oil trở nên cực kỳ quan trọng, vì các chất này liên quan trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng và nguy cơ ô nhiễm môi trường.
Cả Hoa Kỳ và EU đang tích cực ban hành các lệnh cấm và giới hạn nghiêm ngặt đối với PFAS trong nhiều sản phẩm (đặc biệt là bao bì, dệt may) do khả năng tích lũy sinh học và độc tính tiềm ẩn.
Liên minh châu Âu cũng đang siết chặt kiểm soát Mineral Oil (nhất là MOAH - các hydrocarbon thơm trong dầu khoáng) trong bao bì tiếp xúc thực phẩm do lo ngại về ảnh hưởng sức khỏe. Do đó, tuân thủ các tiêu chuẩn mới này không chỉ là yêu cầu bắt buộc về mặt pháp lý nhằm tránh bị từ chối nhập khẩu, thu hồi sản phẩm, mà còn là lợi thế cạnh tranh then chốt để xây dựng uy tín thương hiệu và mở rộng thị phần thành công tại các thị trường khó tính trên thế giới.
Ông Nguyễn Quốc Dũng, Giám đốc Kỹ thuật Công ty Trách nhiệm hữu hạn Eurofins CPT Việt Nam cho rằng, PFAS là nhóm các hóa chất hữu cơ flo hoá chứa ít nhất một nguyên tử carbon đã flo hoá hoàn toàn, được ứng dụng rộng rãi trong nhiều ngành công nghiệp nhờ các đặc tính như khả năng kháng nước, dầu, nhiệt, chống dính và hoạt động bề mặt. Các sản phẩm tiêu dùng phổ biến như quần áo ngoài trời, sơn, keo, sản phẩm nhà bếp, bao bì tiếp xúc thực phẩm và mỹ phẩm đều có thể chứa PFAS.
Tuy nhiên, việc sử dụng rộng rãi có nguy cơ dẫn đến sự hiện diện của PFAS ở khắp mọi nơi trong môi trường, gây ô nhiễm nguồn nước, đất và không khí. Các hóa chất này rất khó phân hủy, dễ dàng di chuyển và tích tụ trong cơ thể người và động vật, gây ra những nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn như gián đoạn hệ thống nội tiết, ảnh hưởng đến hệ miễn dịch...
Trước những tác động tiêu cực này, các cơ quan quản lý trên toàn cầu, đặc biệt tại Hoa Kỳ và EU, đã ban hành nhiều luật định nghiêm ngặt để kiểm soát và cấm sử dụng PFAS, bao gồm Công ước Stockholm, Luật REACH và các quy định cấp tiểu bang tại Hoa Kỳ.
Trước những tác động tiêu cực này, các cơ quan quản lý trên toàn cầu, đặc biệt tại Hoa Kỳ và EU, đã ban hành nhiều luật định nghiêm ngặt để kiểm soát và cấm sử dụng PFAS, bao gồm Công ước Stockholm (về các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy), Luật REACH (Quy định về đăng ký, đánh giá, cấp phép và hạn chế hóa chất) và các quy định cấp tiểu bang tại Hoa Kỳ.
Điều này đặt ra một thách thức lớn, đòi hỏi các doanh nghiệp phải bảo đảm sản phẩm của mình tuân thủ quy định để tránh các khoản phạt tốn kém, ảnh hưởng pháp lý và tổn hại đến thương hiệu.
Một điểm đáng lưu ý là các doanh nghiệp trong nước hiện đang gặp khó khăn với sự phức tạp của việc thử nghiệm PFAS, hiểu phương pháp thử nghiệm nào là tốt nhất và đạt được sự tuân thủ một cách hiệu quả về mặt chi phí.
Cũng theo ông Nguyễn Quốc Dũng, việc thử nghiệm PFAS phức tạp vì đây là một nhóm gồm hơn 12.000 chất khác nhau, khiến việc kiểm tra toàn bộ trở nên tốn kém, chậm chạp và đầy thách thức.
Để giải quyết vấn đề này, một cách tiếp cận là phát triển các giải pháp thử nghiệm tiên tiến, tập trung vào việc xác định Flo, thành phần hóa học chung duy nhất của tất cả các chất PFAS làm chỉ số nhận diện, phân biệt giữa các nguồn flo bị hạn chế (PFAS) và không bị hạn chế, từ đó xác định chính xác sự hiện diện của PFAS trong sản phẩm.
Cùng với đó, để bảo đảm tuân thủ các quy định xuất khẩu nghiêm ngặt (Hoa Kỳ và EU), các doanh nghiệp cần áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ. Giải pháp lý tưởng nhất là chuyên dụng hóa thiết bị và dây chuyền sản xuất.
Ngoài ra, việc áp dụng quy trình vệ sinh thiết bị nghiêm ngặt là bắt buộc. Sau mỗi lần sản xuất có sử dụng PFAS, tất cả các bộ phận của máy móc cần được làm sạch toàn diện…
Về việc thông tin các rủi ro liên quan đến dầu khoáng trong chuỗi cung ứng thực phẩm và vật liệu bao bì, ông Trần Phương Huy, Trưởng phòng Thí Nghiệm Công ty TNHH Eurofins Sắc Ký Hải Đăng cho biết: Dầu khoáng, một hỗn hợp phức tạp của hydrocarbons có nguồn gốc từ dầu mỏ, được phân loại thành hai nhóm chính: MOSH (Hydrocarbon bão hòa dầu khoáng) và MOAH.
Do tính chất đa dụng, dầu khoáng được ứng dụng rộng rãi trong nhiều ngành công nghiệp, từ nhiên liệu, dầu bôi trơn, mực in, dược phẩm, thuốc bảo vệ thực vật đến bao bì và cả trong quá trình chế biến thực phẩm. Chính sự phổ biến này đã tạo ra nhiều con đường khiến dầu khoáng có thể nhiễm vào thực phẩm.
Hiện tại, quy định của EU về MOAH trong thực phẩm đang trong quá trình hoàn thiện và dự kiến sẽ được áp dụng chính thức vào đầu năm 2027. Dự thảo mới nhất đã phân chia giới hạn cho phép theo từng nhóm sản phẩm cụ thể, thay vì chỉ dựa vào hàm lượng chất béo như trước.
Trong khi đó, các quốc gia thành viên như Đức, Hà Lan và Pháp đã chủ động áp dụng các ngưỡng giới hạn riêng cho cả thực phẩm và vật liệu bao bì. Đặc biệt, Pháp đã cấm sử dụng dầu khoáng trên bao bì từ năm 2022 và sẽ siết chặt hơn nữa các quy định đối với mực in vào năm 2025.
Tại Hoa Kỳ, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) cũng có những quy định cụ thể về giới hạn sử dụng dầu khoáng trong một số sản phẩm như thịt đông lạnh và bánh kẹo.
