Chuyển đổi cây trồng năng suất cao
Những luống chanh dây xanh mướt đang phát triển tốt sau hơn hai tháng chăm sóc ở xã Ya Ly, tỉnh Quảng Ngãi. Mỗi nhánh cây có hàng chục quả to bên cạnh những bông hoa màu trắng tím chuẩn bị kết trái.
Vườn chanh dây hơn hai mươi giàn cây của gia đình ông Phạm Hồng Việt ở làng Tum, xã Ya Ly hứa hẹn mùa bội thu. Những năm trước, trên 3 ha đất, gia đình ông Việt trồng sắn và một số loại cây tạp không mang lại thu nhập như mong muốn.
Sau khi tham quan, học hỏi nhiều nơi với sự hỗ trợ của địa phương, năm 2025 ông Việt mạnh dạn đầu tư trồng thử nghiệm 1 ha chanh dây. Ngay vụ đầu, cây trồng mới giúp ông thu gần 200 triệu đồng.
Nhận thấy cây chanh dây phù hợp và hiệu quả, ông Việt tiếp tục mở rộng thêm 7 ha, đồng thời đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt và áp dụng quy trình chăm sóc đồng bộ.
Ông Việt chia sẻ: “Cây chanh dây nếu được chăm sóc kỹ thì mỗi năm có thể đạt lợi nhuận khoảng 200 triệu đồng/ha. Hiện, trên địa bàn xã có 15 hộ tham gia trồng chanh dây với tổng diện tích gần 20 ha. Người dân trong vùng thấy hiệu quả, cho nên chủ động nhân rộng diện tích”.
Tỉnh Quảng Ngãi hiện có khoảng 1.000 ha chanh dây, được trồng trên đất sản xuất kém hiệu quả hoặc xen canh trong các vườn cây lâu năm. Với mục tiêu năng suất bình quân đạt từ 45-50 tấn/ha, tỉnh đẩy mạnh quy hoạch vùng trồng lớn để cung cấp nguyên liệu cho chế biến, xuất khẩu.
Cùng với đó, các hợp tác xã, tổ hợp tác liên kết cung cấp giống, hướng dẫn kỹ thuật và thu mua sản phẩm cho nông dân.
Hình thành vùng nguyên liệu phục vụ công nghiệp chế biến
Vùng núi cao các xã phía tây tỉnh Quảng Ngãi, khí hậu, thổ nhưỡng khá phù hợp với cây chanh dây. Loại cây này đã được địa phương phát triển theo định hướng trở thành vùng nguyên liệu chính cho chế biến thực phẩm và xuất khẩu.
Tại xã Ia Chim, hơn hai năm qua hình thành những cánh đồng chanh dây quy mô lớn giữa núi rừng Tây Nguyên. Đây là vùng nguyên liệu do Công ty cổ phần Chế biến Nông sản Sao Mai đầu tư để chế biến và xuất khẩu.
Sau thời gian khảo sát, thử nghiệm, doanh nghiệp đã triển khai vùng trồng chanh dây từ đầu năm 2026. Đến nay, vùng trồng cho thu hoạch những lứa quả đầu với năng suất khoảng 35 tấn/ha. Doanh nghiệp hợp tác đầu tư với người dân ở nhiều thôn trong xã, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Bình quân mỗi ngày có khoảng 50 lao động tham gia chăm sóc và thu hoạch chanh dây. Ngoài sản lượng từ vùng nguyên liệu, đơn vị thu mua chanh dây của nông dân trong khu vực.
Chị Y Miên, người dân ở xã Ia Chim cho biết: “Chúng tôi trồng chanh dây theo hướng dẫn của công ty, vừa có thu nhập từ chăm sóc vườn vừa bán sản phẩm cho công ty sau mỗi vụ”.
Theo ông Lê Ngọc Huy, Quản lý vườn chanh dây của Công ty cổ phần Chế biến Nông sản Sao Mai, đơn vị chuyển đổi diện tích vườn tạp và các cây trồng kém hiệu quả sang trồng chanh dây, hình thành vùng nguyên liệu phục vụ phát triển công nghiệp chế biến nông sản.
“Với quy mô đầu tư lớn cùng hệ thống đồng bộ, năng suất cây chanh dây đạt mức cao hơn so với nhiều nơi khác. Hiện nay, nhà máy thu mua chanh dây với giá khoảng 11.000 đồng/kg. Sau thời gian xuống giống, chăm sóc khoảng ba tháng cây bắt đầu ra trái bói và cho thu hoạch, mang lại thu nhập ổn định hơn so với một số cây trồng khác”.
Nhờ các vùng trồng tập trung, nhiều lao động nông thôn và đồng bào dân tộc thiểu số ở các xã, phường miền núi tỉnh Quảng Ngãi có thêm việc làm ngay tại địa phương.
Chị Y Du, ở thôn Plei Sar, xã Ia Chim chia sẻ: “Công việc chăm sóc và thu hoạch chanh dây mang lại thu nhập, giúp ổn định. Hằng ngày tôi cắt cành, hái quả cho công ty. Nếu đi làm thường xuyên thì mỗi tháng được 6 triệu đồng. Vườn chanh dây ở đây rất lớn, giúp tôi và người dân có thêm việc làm...”.
Theo Phó Chi cục trưởng Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Quản lý chất lượng tỉnh Quảng Ngãi Bùi Đức Trung, nhiều doanh nghiệp liên kết người dân mở rộng vùng trồng, đồng thời tổ chức thu mua, sơ chế và chế biến chanh dây phục vụ xuất khẩu. Hiện, đơn vị phối hợp doanh nghiệp rà soát quỹ đất, xây dựng các vùng nguyên liệu tập trung gắn với nhu cầu chế biến.
Ông Bùi Đức Trung cho biết: “Chúng tôi đã tổ chức nhiều lớp tập huấn về quy trình sản xuất các loại cây trồng trên địa bàn, nhất là những cây trồng chủ lực. Trong đó chanh dây được đánh giá là cây trồng quan trọng vì mang lại hiệu quả kinh tế cao. Ngoài việc hướng dẫn kỹ thuật trồng và chăm sóc, sau khi người dân triển khai sản xuất, Chi cục sẽ phối hợp chính quyền địa phương xây dựng mã số vùng trồng, đồng thời liên kết với doanh nghiệp để bao tiêu sản phẩm”.