Trước bối cảnh đó, ngành lâm nghiệp địa phương từng bước chuyển từ “giữ rừng bằng sức người” sang quản trị dựa trên dữ liệu số và công nghệ, hướng tới quản lý rừng chủ động, chính xác, bền vững.
Đồng bộ dữ liệu để quản lý rừng
Những cánh rừng trải dài từ vùng núi cao đến ven biển đang tạo nên “lá phổi xanh” của Khánh Hòa với khoảng 410.750 ha rừng, tỷ lệ che phủ đạt 47,19%. Tuy nhiên, công tác quản lý hiện vẫn gặp nhiều khó khăn do hệ thống dữ liệu lâm nghiệp chưa đồng bộ sau quá trình sáp nhập.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, nhiều diện tích rừng sản xuất đã bị người dân xâm canh từ nhiều năm trước nhưng chưa được rà soát, cập nhật đầy đủ. Tiến độ đo đạc địa chính, cắm mốc ranh giới, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp và xử lý các khu vực chồng lấn còn chậm.
Bên cạnh đó, cơ sở dữ liệu lâm nghiệp và cơ sở dữ liệu đất đai vẫn chưa được tích hợp hoàn chỉnh, khiến việc quản lý, quy hoạch và đầu tư phát triển rừng chưa phản ánh đúng thực trạng.
Ông Trần Ngọc Hiếu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, thời gian qua, ngành đã từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, hoàn thiện công tác điều tra, kiểm kê và theo dõi diễn biến rừng.
Tuy nhiên, nhiều nhiệm vụ chưa được triển khai đồng bộ trên phạm vi toàn tỉnh; một số phương án quản lý rừng bền vững, phương án sử dụng đất và đề án của các chủ rừng vẫn đang trong quá trình hoàn thiện...
Không chỉ hạn chế về dữ liệu, hạ tầng kỹ thuật và trang thiết bị phục vụ quản lý, công tác bảo vệ rừng cũng chưa đáp ứng yêu cầu trong điều kiện diện tích quản lý ngày càng rộng. Vì vậy, ngành lâm nghiệp đề xuất tỉnh ưu tiên nguồn lực để xây dựng hệ thống quản lý lâm nghiệp thống nhất, đồng bộ từ quy hoạch, quản lý đất lâm nghiệp đến cơ sở dữ liệu số.
Chung tay bảo vệ những đại ngàn xanh...
Trước đây, việc tuần tra, phát hiện vi phạm hay chữa cháy rừng chủ yếu dựa vào sức người, nhưng nay công nghệ đang trở thành “trợ thủ” đắc lực của lực lượng kiểm lâm.
Theo ông Nguyễn Duy Quang, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, xây dựng cơ sở dữ liệu số đồng bộ là nền tảng để ngành lâm nghiệp chuyển đổi sang mô hình quản trị thông minh. Các đơn vị đang khẩn trương hoàn thiện phương án sử dụng đất lâm nghiệp, đồng thời rà soát, chuẩn hóa dữ liệu để bảo đảm thống nhất trên toàn tỉnh.
Một trong những hướng đi được ngành đặc biệt quan tâm là việc ứng dụng thiết bị bay không người lái (drone) trong phòng cháy, chữa cháy rừng. Những thiết bị này có thể mang từ 50 đến 100 lít nước, hoạt động liên tục khoảng hai giờ; nhanh chóng tiếp cận hiện trường ngay khi phát hiện điểm cháy.
Kết hợp với hệ thống giám sát từ xa, lực lượng chức năng dễ dàng triển khai các phương án chữa cháy, hạn chế tối đa nguy cơ cháy lan và thiệt hại tài nguyên rừng.
Đại diện Ban Quản lý Vườn quốc gia Núi Chúa-Phước Bình cho biết, việc đầu tư lắp đặt hệ thống bẫy ảnh giúp ghi nhận hiệu quả hoạt động của các loài động vật sinh sống trong rừng, tạo cơ sở triển khai các giải pháp bảo vệ động vật hoang dã, nhất là các loài quý hiếm.
Xa hơn, ngành lâm nghiệp hướng tới xây dựng trung tâm điều hành thông minh, nơi mọi biến động của tài nguyên rừng đều được theo dõi trên nền tảng số. Từ diễn biến diện tích rừng, nguy cơ cháy rừng đến các điểm có dấu hiệu vi phạm đều có thể được giám sát theo thời gian thực, giúp cơ quan quản lý chủ động đưa ra quyết định thay vì chỉ xử lý khi sự việc đã xảy ra...
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng, việc số hóa, đồng bộ dữ liệu lâm nghiệp, ứng dụng công nghệ hiện đại để giảm áp lực nhân lực trong quản lý, bảo vệ rừng là yêu cầu cấp thiết, tạo nền tảng cho công tác quản trị tài nguyên rừng trong giai đoạn mới.
Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương rà soát, tham mưu hoàn thiện cơ sở dữ liệu lâm nghiệp thống nhất trên phạm vi toàn tỉnh; hoàn chỉnh hồ sơ quản lý đất lâm nghiệp; đầu tư hạ tầng, trang thiết bị, phương tiện phục vụ công tác bảo vệ rừng, làm cơ sở để tỉnh báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, bố trí nguồn lực triển khai.
Việc chuyển đổi từ phương thức quản lý truyền thống sang quản trị số là minh chứng cho bước tiến về công nghệ và sự thay đổi tư duy trong bảo vệ tài nguyên rừng.
Khi dữ liệu được chuẩn hóa, hệ thống giám sát được tự động hóa và trí tuệ nhân tạo từng bước được đưa vào quản lý, ngành lâm nghiệp Khánh Hòa sẽ nâng cao năng lực dự báo, phát hiện sớm nguy cơ, giảm áp lực cho lực lượng kiểm lâm, đồng thời tạo nền tảng vững chắc để phát triển lâm nghiệp hiện đại, bền vững.
