Hà Nội đề xuất chính sách vay vốn hỗ trợ người nghèo và đối tượng chính sách

Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã xây dựng dự thảo Nghị quyết quy định mức cho vay, lãi suất cho vay đối với người nghèo, các đối tượng chính sách khác và đối tượng đặc thù của thành phố từ nguồn vốn ngân sách địa phương ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội trên địa bàn (sau đây gọi tắt là dự thảo Nghị quyết). Văn bản đang được lấy ý kiến nhân dân.

Thu hút, tạo việc làm cho hơn 55 nghìn lao động

Hiện nay, việc triển khai cho vay đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác từ nguồn vốn ngân sách địa phương ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội trên địa bàn Hà Nội đang được thực hiện theo Quyết định số 60/2024/QĐ-UBND ngày 24/9/2024 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội (Quyết định số 60/2024).

Văn bản này ban hành Quy chế quản lý và sử dụng nguồn vốn ngân sách địa phương ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội cho vay đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác trên địa bàn Hà Nội.

Tính từ tháng 10/2024 - thời điểm Quyết định số 60/2024 có hiệu lực thi hành - đến nay, cơ quan lao động-thương binh và xã hội (trước đây) và cơ quan nội vụ (hiện nay) đã tham mưu Ủy ban nhân dân các cấp bổ sung và phân bổ 1.698 tỷ đồng để triển khai giải ngân đến các đối tượng thụ hưởng trên địa bàn theo quy định.

Nguồn vốn ngân sách địa phương ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội trong giai đoạn từ tháng 10/2024 đến nay đã thực hiện giải ngân 5.028 tỷ đồng cho 61.668 lượt khách hàng vay vốn thông qua các chương trình tín dụng. Trong đó bao gồm: cho vay hỗ trợ tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm, cho vay đối với người chấp hành xong án phạt tù, cho vay nhà ở xã hội, cho vay nước sạch và vệ sinh môi trường, cho vay học sinh sinh viên, góp phần hỗ trợ vốn đáp ứng nhu cầu cho các đối tượng thụ hưởng trên địa bàn về sinh kế và việc làm, học tập, nâng cao chất lượng cuộc sống.

Nguồn vốn cho vay đã góp phần thu hút, tạo việc làm cho 55.745 lao động; hỗ trợ vốn để xây mới/cải tạo 15.534 công trình nước sạch, công trình vệ sinh hộ gia đình; hỗ trợ vốn cho 61 lượt người thuộc đối tượng thụ hưởng chính sách về nhà ở theo Nghị định số 100/2024/NĐ-CP ngày 26/7/2024 của Chính phủ để xây mới/cải tạo hoặc mua nhà ở xã hội; hỗ trợ vốn sản xuất kinh doanh cho 69 người chấp hành xong án phạt tù và hỗ trợ vốn cho 69 học sinh sinh viên trang trải chi phí sinh hoạt, học tập cho con theo học tại các trường đại học (hoặc tương đương đại học), cao đẳng, trung học chuyên nghiệp.

Nguồn vốn cho vay đã góp phần thu hút, tạo việc làm ổn định, hạn chế tình trạng cho vay nặng lãi, tín dụng đen ở khu vực nông thôn, cải thiện, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân trên địa bàn.

Tín dụng chính sách xã hội được triển khai gắn với các chương trình khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư, chuyển giao khoa học công nghệ, trao đổi kinh nghiệm sản xuất, phát triển chuỗi liên kết, tiêu thụ sản phẩm đã thực sự phát huy hiệu quả, giúp người nghèo và các đối tượng chính sách khác sử dụng vốn vay hiệu quả, tạo việc làm và thu nhập ổn định, góp phần thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững trên địa bàn Hà Nội.

Đồng thời, chính sách cũng góp phần thực hiện hiệu quả Chương trình 04-CTr/TU ngày 17/3/2021 của Thành ủy Hà Nội về “Đẩy mạnh thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia Xây dựng nông thôn mới gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nông dân giai đoạn 2021-2025” và Chương trình 08-CTr/TU ngày 17/3/2021 của Thành ủy Hà Nội về “Phát triển hệ thống an sinh xã hội, nâng cao phúc lợi xã hội và chất lượng cuộc sống của nhân dân Thủ đô giai đoạn 2021-2025”.

Theo đánh giá của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, điểm thuận lợi là nguồn vốn ủy thác qua Chi nhánh Ngân hàng chính sách xã hội được thành phố bố trí bổ sung hằng năm góp phần giải quyết việc làm được triển khai hiệu quả. Người sử dụng lao động, người lao động được tiếp cận với nguồn vốn vay một cách nhanh chóng, thuận tiện, tạo đà phát triển sản xuất kinh doanh, ổn định kinh tế, nâng cao chất lượng cuộc sống và giải quyết công ăn việc làm cho người lao động, góp phần bảo đảm an sinh xã hội trên địa bàn Thủ đô.

Quyết định số 60/2024/QĐ-UBND có hiệu lực thi hành từ ngày 4/10/2024, là cơ sở pháp lý quan trọng để tổ chức triển khai thực hiện các chương trình tín dụng chính sách xã hội từ nguồn vốn ngân sách địa phương ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội.

Tại thời điểm ban hành, văn bản đã cập nhật kịp thời theo văn bản hướng dẫn hiện hành của Bộ Tài chính và tình hình thực tế triển khai thực hiện trên địa bàn thành phố, có sự điều chỉnh về mức cho vay, lãi suất cho vay phù hợp với nhu cầu và nguyện vọng của nhân dân trên địa bàn và giúp cho việc quản lý và sử dụng nguồn vốn ủy thác từ ngân sách địa phương bảo đảm thống nhất, hiệu quả, triển khai kịp thời nguồn vốn tín dụng chính sách đến các đối tượng thụ hưởng trên địa bàn; góp phần thực hiện tốt các chương trình, kế hoạch, mục tiêu, nhiệm vụ của thành phố về giảm nghèo nhanh và bền vững, giải quyết việc làm, xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân Thủ đô và bảo đảm an sinh xã hội.

Tuy nhiên, trong bối cảnh mặt bằng chi phí, giá cả ngày càng tăng, đặc biệt tại địa bàn Hà Nội cao hơn so với mặt bằng chung của các tỉnh, thành phố khác trên cả nước hiện nay, cho thấy có một số bất cập liên quan đến mức cho vay, lãi suất cho vay.

Do vậy, với mục tiêu triển khai Luật Thủ đô và các quy định hiện hành về cho vay vốn từ nguồn vốn ngân sách địa phương ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội, hỗ trợ hộ nghèo, các đối tượng chính sách và đối tượng đặc thù của thành phố Hà Nội để ổn định cuộc sống, yên tâm tham gia sản xuất, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội, an sinh xã hội Thủ đô, việc đề xuất xây dựng Nghị quyết của Hội đồng nhân dân thành phố quy định mức cho vay, lãi suất cho vay đối với người nghèo, các đối tượng chính sách khác và đối tượng đặc thù của thành phố từ nguồn vốn ngân sách địa phương ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội trên địa bàn thành phố Hà Nội là có cơ sở pháp lý, phù hợp với tình hình thực tế hiện nay.

Khẳng định sự quan tâm với hộ nghèo, các đối tượng chính sách và đối tượng đặc thù

Một trong những mục đích ban hành dự thảo Nghị quyết là khẳng định sự quan tâm của thành phố đối với hộ nghèo, các đối tượng chính sách và đối tượng đặc thù của thành phố cũng như những ưu việt riêng có của nguồn vốn ngân sách thành phố ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội góp phần nâng cao đời sống nhân dân Thủ đô, giúp người dân ổn định cuộc sống, yên tâm tham gia sản xuất, thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội, an sinh xã hội Thủ đô cũng như thực hiện thắng lợi các chương trình mục tiêu quốc gia, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Dự thảo Nghị quyết có 4 điều với một số nội dung cơ bản sau đây.

Trước hết là về mức cho vay.

Đối với chương trình tín dụng hỗ trợ tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm, dự thảo đề xuất mức cho vay tối đa đối với người lao động là 300 triệu đồng, người vay vốn không cần phải có tài sản bảo đảm tiền vay; đối với đối tượng vay vốn là cơ sở sản xuất kinh doanh bảo đảm không quá 500 triệu đồng cho 1 người lao động được tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm.

Đối với chương trình tín dụng nước sạch và vệ sinh môi trường, mức cho vay tối đa là 30 triệu đồng/công trình nước sạch và 50 triệu đồng/công trình vệ sinh.

Trong trường hợp mức cho vay tối đa theo quy định đối với các chương trình tín dụng chính sách cho vay từ nguồn vốn Trung ương được điều chỉnh cao hơn mức cho vay theo quy định của Thành phố, áp dụng mức cho vay tối đa theo quy định của Trung ương.

Thứ hai là về lãi suất cho vay.

Đối với đối tượng là hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn Trung ương và thành phố vay vốn tất cả các chương trình tín dụng chính sách tại Ngân hàng Chính sách xã hội; các đối tượng vay vốn chương trình tín dụng để mua, thuê mua nhà ở xã hội, nhà ở lực lượng vũ trang nhân dân, xây dựng hoặc cải tạo, sửa chữa nhà ở, chương trình tín dụng học sinh sinh viên phục vụ học tập, chương trình tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù, chương trình tín dụng đối với người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng theo quy định; các đối tượng vay vốn chương trình tín dụng khác (nếu có) tại Ngân hàng Chính sách xã hội được Chính phủ quy định mức lãi suất cho vay bằng lãi suất cho vay hộ nghèo theo từng thời kỳ, dự thảo Nghị quyết đề xuất áp dụng lãi suất cho vay là 4,8%/năm.

Đối với đối tượng hộ mới thoát nghèo vay vốn tất cả các chương trình tín dụng chính sách tại Ngân hàng Chính sách xã hội; đối tượng vay vốn chương trình tín dụng hỗ trợ tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm, chương trình tín dụng nước sạch và vệ sinh môi trường theo quy định; các đối tượng vay vốn chương trình tín dụng khác (nếu có) tại Ngân hàng Chính sách xã hội được Chính phủ quy định mức lãi suất cho vay cao hơn lãi suất cho vay hộ nghèo theo từng thời kỳ, dự thảo đề xuất áp dụng mức lãi suất cho vay là 6,6%/năm. Riêng đối với cơ sở sản xuất kinh doanh vay vốn chương trình hỗ trợ tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm, áp dụng mức lãi suất cho vay là 6%/năm.

Trường hợp lãi suất cho vay tối đa theo quy định của Chính phủ đối với các chương trình tín dụng chính sách cho vay từ nguồn vốn Trung ương được điều chỉnh thấp hơn lãi suất cho vay theo quy định của Thành phố, áp dụng lãi suất cho vay theo quy định của Trung ương.

Nghị quyết dự kiến áp dụng thực hiện trên địa bàn Hà Nội từ tháng 1/2026.

Trước đó, trong năm 2024, Hà Nội đã ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội cho đối tượng nghèo và các đối tượng chính sách khác trên địa bàn thành phố vay với số tiền là 3.990 tỷ đồng, giúp tạo việc làm cho 53,8 nghìn lao động.

Các chính sách và giải pháp giảm nghèo bền vững tiếp tục được đẩy mạnh thực hiện toàn diện. Kết quả rà soát hộ nghèo, cận nghèo cuối năm 2024 của Hà Nội cho thấy, thành phố có 690 hộ thoát nghèo, vượt 81,6% kế hoạch. Tỷ lệ hộ nghèo cuối năm 2024 còn 0% theo chuẩn nghèo của thành phố. Chỉ tiêu về giảm nghèo của Hà Nội đã về đích trước một năm kế hoạch đề ra giai đoạn 2021-2025. Số hộ cận nghèo là 9.928 hộ, tỷ lệ hộ cận nghèo còn 0,43%; còn nếu so với chuẩn nghèo Trung ương thì số hộ cận nghèo của Hà Nội còn 890 hộ, tỷ lệ 0,04%.