Hà Nội công bố 10 sự kiện, vấn đề nổi bật của năm 2024

Ngày 31/12, thành phố Hà Nội đã công bố 10 sự kiện, vấn đề nổi bật của Thủ đô năm 2024.
Diện mạo Thủ đô ngày càng khang trang, hiện đại.
Diện mạo Thủ đô ngày càng khang trang, hiện đại.

1. Đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương thức lãnh đạo của Đảng; nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của toàn hệ thống chính trị của thành phố

Với tinh thần "Kỷ cương - Trách nhiệm - Hành động - Sáng tạo - Phát triển", năm 2024, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố đã đổi mới mạnh mẽ tư duy, phong cách, phương thức lãnh đạo. Chủ động đề xuất Trung ương và tổ chức triển khai có hiệu quả các nhiệm vụ có tính chiến lược để phát triển Thủ đô. Chỉ đạo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua trên địa bàn Hà Nội.

Công tác xây dựng Đảng được chỉ đạo thực hiện quyết liệt, sáng tạo, tạo tiền đề quan trọng thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng an ninh. Năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, chất lượng đảng viên ngày càng được nâng cao.

Công tác tuyên giáo được quan tâm thực hiện tốt, tích cực tham mưu cấp ủy đảng các cấp xây dựng, ban hành các chủ trương, định hướng lớn về lĩnh vực tư tưởng, chính trị. Hà Nội gương mẫu, đi đầu trong thực hiện tư tưởng chỉ đạo, định hướng lớn của Đảng và Tổng Bí thư Tô Lâm về kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.

Tiếp tục là đơn vị gương mẫu, đi đầu trong đổi mới, sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy hệ thống chính trị Thành phố, bảo đảm tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; khẩn trương thực hiện các định hướng chỉ đạo mới của Trung ương.

Hoạt động của Hội đồng nhân dân các cấp của thành phố tiếp tục được đổi mới, nâng cao chất lượng, được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá là “điểm sáng”, “hình mẫu” tiêu biểu trong hoạt động của HĐND cấp tỉnh, thành phố.

2. Quốc hội thông qua Luật Thủ đô sửa đổi, tạo thể chế, hành lang pháp lý quan trọng, cơ hội để Hà Nội phát huy tiềm năng, nội lực bước vào kỷ nguyên mới

Ngày 28/6/2024, Quốc hội thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) với cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội. Luật tạo cơ sở pháp lý quan trọng để Thủ đô phát huy quyền tự chủ, tháo gỡ các nút thắt trong quản lý, huy động nguồn lực, thu hút nhân tài, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững... Đây là cơ sở pháp lý để thành phố Hà Nội thực hiện các nhiệm vụ chiến lược đã được xác định tại Nghị quyết 15-NQ/TW của Bộ Chính trị.

3. Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt - Định hình tương lai phát triển Thủ đô

Ngày 12/12/2024, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1569/QĐ-TTg về phê duyệt Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Ngày 27/12/2024, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1668/QĐ-TTg về phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065.

Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065 được xây dựng với “tầm nhìn mới - tư duy mới toàn cầu, tư duy Thủ đô và hành động Hà Nội”, tạo ra những “cơ hội mới - giá trị mới” để phát triển Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”, xanh - thông minh - thanh bình - thịnh vượng, kết nối toàn cầu; xứng tầm đại diện vị thế nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng; góp phần đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.

Đây là kim chỉ nam để xây dựng Hà Nội trở thành Thành phố toàn cầu, đô thị sáng tạo, trung tâm hàng đầu về kinh tế số, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.

4. Kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, 25 năm Thành phố vì hòa bình - Dấu ấn mạnh mẽ với nhân dân và bạn bè quốc tế

Chuỗi hoạt động kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô được chuẩn bị công phu, sáng tạo, linh hoạt; tổ chức trang trọng, quy mô, có điểm nhấn, lan tỏa sâu rộng từ thành phố đến cơ sở, thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia.

Sự thành công của chuỗi hoạt động kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô đã tạo không khí sống động, lan tỏa mạnh mẽ niềm tự hào, kiêu hãnh về Thủ đô Hà Nội ngàn năm Văn hiến, Anh hùng, Thành phố vì hòa bình, Thành phố sáng tạo…, thể hiện tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, tạo niềm tin về tương lai tươi sáng của Thăng Long - Hà Nội trong kỷ nguyên phát triển mới.

5. Thu ngân sách nhà nước trên địa bàn vượt 500.000 tỷ đồng - Khẳng định vai trò “Đầu tàu kinh tế”

Các chỉ tiêu kinh tế - xã hội của Thủ đô tiếp tục phục hồi và tăng trưởng mạnh mẽ. Đến thời điểm hiện nay, GRDP của Thủ đô đạt 6,52%, tăng cao hơn cùng kỳ năm trước (6,27%). Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn vượt 500.000 tỷ đồng, trong đó thu nội địa ước đạt gần 470.000 tỷ đồng (chiếm gần 94%), đứng đầu cả nước. Thu hút vốn FDI đạt trên 2 tỷ USD, tiếp tục khẳng định Hà Nội là điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư.

Thành phố có 100% huyện, xã đạt chuẩn nông thôn mới; có 191 xã nông thôn mới nâng cao, vượt 35 xã so với mục tiêu của Chương trình số 04 của Thành ủy đến năm 2025; có 84 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu, vượt 4 xã so với mục tiêu.

Những kết quả ấn tượng trên đã khẳng định vai trò “đầu tàu” kinh tế của Hà Nội, thể hiện bản lĩnh và quyết tâm vượt khó của Thủ đô trong mọi hoàn cảnh.

6. Hà Nội tiên phong trong việc thực hiện Chuyển đổi số và Đề án 06 của Chính phủ, dẫn đầu về đổi mới sáng tạo năm 2024

Thành phố tiên phong thí điểm thành công nhiều tiện ích số cho người dân, như: hồ sơ sức khỏe điện tử, cấp lý lịch tư pháp trên VNeID, phổ cập ứng dụng tìm kiếm và thanh toán bãi đỗ xe không tiền mặt, ứng dụng cảnh báo cháy, Phở số Hà Thành,… Đặc biệt, ứng dụng “Công dân Thủ đô số - iHanoi” đã tạo ra cầu nối, gắn kết chính quyền và người dân Thủ đô; thể hiện tinh thần chủ động tương tác của chính quyền Thành phố với người dân, lắng nghe người dân “mọi lúc, mọi nơi”.

Thành phố khai trương 2 Trung tâm: Trung tâm phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội với phương châm "Phi địa giới, Phi trung gian, Phi vật chất", tạo ra bước tiến mới trong giải quyết thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp; Trung tâm dữ liệu chính của Thành phố với nền tảng công nghệ hiện đại, bảo đảm an ninh, an toàn phục vụ phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số của Thủ đô.

Kết quả chuyển đổi số của Hà Nội tiếp tục cải thiện: vị trí xếp hạng chuyển đổi số cấp tỉnh (DTI) do Bộ Thông tin và Truyền thông công bố (tăng 3 năm liên tiếp từ 2021 đến nay - tăng 19 bậc); xếp thứ nhất Bảng xếp hạng chung về chỉ số công nghiệp CNTT; đứng thứ 2 trong 7 năm liên tiếp về Chỉ số thương mại điện tử Việt Nam. Đáng chú ý, theo Báo cáo Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh ở Việt Nam năm 2023, Hà Nội đứng thứ nhất về chỉ số Quản trị điện tử và tiếp tục dẫn đầu về chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2024 do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.

7. Phát triển công nghiệp văn hóa - Thúc đẩy mạnh mẽ du lịch, tạo động lực phát triển mới của Thủ đô

Sau hơn 2 năm ban hành Nghị quyết chuyên đề về Phát triển công nghiệp văn hóa và 5 năm chính thức là thành viên Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO đã đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ về tư duy đổi mới sáng tạo, nhận thức và hành động của cấp ủy, chính quyền các cấp, tạo động lực thúc đẩy niềm tin, khát vọng sáng tạo và sự tham gia tích cực của các nghệ nhân, văn nghệ sỹ, trí thức, doanh nhân, cộng đồng sáng tạo Thủ đô.

Hà Nội hiện nay đang có sự phát triển đa dạng của các sản phẩm công nghiệp văn hóa ở các lĩnh vực tạo nên bản sắc riêng có của Hà Nội trong cách thành phố lưu giữ truyền thống, định hình hiện tại và hướng tới tương lai. Nhiều không gian sáng tạo ở các địa phương đã trở thành thương hiệu, điểm nhấn của Hà Nội.

Năm 2024, Lễ hội Thiết kế sáng tạo với chủ đề “Giao lộ” đã được tổ chức tại 7 công trình di sản lịch sử tiêu biểu của Hà Nội với hơn 100 hoạt động sáng tạo thuộc 12 lĩnh vực công nghiệp văn hoá... thu hút sự tham gia tích cực của hơn 500 cơ quan, đơn vị, trường đại học, doanh nghiệp, hơn 1.000 nhà sáng tạo, trong đó có nhiều nghệ sĩ trẻ tài năng thành danh trong và ngoài nước. Trở thành sự kiện văn hóa tiêu biểu nhận được sự đánh giá cao từ cộng đồng, các tổ chức trong nước và quốc tế.

Các sự kiện, hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch trên địa bàn toàn Thành phố đã góp phần tăng trưởng tốt cho sự phát triển ngành công nghiệp văn hóa trên lĩnh vực du lịch văn hóa Thủ đô năm 2024. Số lượng khách du lịch đến Hà Nội đạt 27,86 triệu lượt khách, tăng 12,7% so với năm 2023; trong đó có 6,35 triệu lượt khách quốc tế, tăng 34,4% so với năm 2023, chiếm tỉ trọng tương đương mức 36,3% của cả nước. Tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 110,52 nghìn tỷ đồng, tăng 18,3% so với năm 2023.

8. Giáo dục Thủ đô tiếp tục phát triển; an sinh và phúc lợi xã hội được bảo đảm toàn diện

Năm 2024, Giáo dục và đào tạo Thủ đô đạt được nhiều kết quả toàn diện, đều khắp ở các cấp học, nhà trường, các loại hình giáo dục. Quy mô giáo dục tiếp tục mở rộng và phát triển, đứng đầu cả nước. Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông chung toàn Thành phố đạt 99,81%, tăng 0,25% và 05 bậc so với năm 2023, là kết quả cao nhất trong 10 năm qua; nhiều thủ khoa là thí sinh Hà Nội.

Học sinh Thủ đô đứng đầu cả nước trong các kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia với 184 học sinh đoạt giải. Hà Nội là đơn vị dẫn đầu cả nước về kết quả triển khai Học bạ số cấp Tiểu học với 97,6% học sinh khối 1 đến khối 4 được tạo thành công Học bạ số (bằng hơn 2 lần mức trung bình của cả nước đạt 41%)...

Thành phố bảo đảm an sinh xã hội và khôi phục sản xuất nhanh chóng sau khi bão số 3-Yagi đi qua và hỗ trợ kịp thời các tỉnh bị ảnh hưởng do bão. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội đã ra lời kêu gọi nhân dân Thủ đô ủng hộ quỹ Cứu trợ hỗ trợ đồng bào bị thiệt hại do cơn bão số 3. Tổng số tiền đã tiếp nhận là 331,053 tỷ đồng. Đã kịp thời hỗ trợ nhân dân Thủ đô và các tỉnh bị thiệt hại do bão, lũ gây ra.

9. Khánh thành và đưa vào sử dụng nhiều công trình trọng điểm, đáp ứng nhu cầu phát triển mạnh mẽ của Thủ đô

Hà Nội đã hoàn thành các tuyến đường gắn với phát triển đô thị; Dự án đường sắt đô thị số 3, đoạn Nhổn - ga Hà Nội bắt đầu vận hành thương mại từ ngày 8/8/2024.

Hai công trình tiêu biểu trong nhiều công trình trọng điểm của Thành phố được gắn biển nhân dịp kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô. Cung Thiếu nhi Hà Nội hiện đại nhất cả nước với nhà hát, rạp phim và các câu lạc bộ nghệ thuật có tổng diện tích gần 40.000 m2 khánh thành ngày 21/9/2024. Bệnh viện nhi Hà Nội với quy mô giai đoạn 1 là 200 giường bệnh, chính thức đi vào hoạt động từ ngày 9/10/2024, đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe trẻ em, nhân dân Thủ đô, các tỉnh lân cận.

10. An ninh, trật tự được đảm bảo; diễn tập khu vực phòng thủ được đổi mới cả về nội dung, hình thức, quy mô và tuyệt đối an toàn

Chất lượng, trình độ và năng lực sẵn sàng chiến đấu của lực lượng vũ trang Thủ đô ngày càng được nâng lên, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ Thủ đô trong tình hình mới. Tổ chức thành công diễn tập khu vực phòng thủ HN - 24 với nhiều đổi mới cả về nội dung, hình thức, quy mô, thành phần (quy mô lớn nhất từ trước tới nay). Khẳng định năng lực quốc phòng, an ninh, năng lực sẵn sàng chiến đấu trong mọi tình huống của Thủ đô.

Trật tự an toàn xã hội của Thủ đô có nhiều chuyển biến tích cực, tội phạm được kiềm chế, kéo giảm. An ninh quốc gia tiếp tục được giữ vững; bảo vệ tuyệt đối an ninh, an toàn các mục tiêu trọng điểm, các sự kiện chính trị, kinh tế, văn hóa, đối ngoại trên địa bàn Thủ đô (trên 2.000 kỳ cuộc).

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu trang nghiêm trong lễ chào cờ trước giờ bỏ phiếu.

Xã đảo Minh Châu rộn ràng trong ngày hội lớn

Minh Châu là xã đảo duy nhất của Hà Nội. Xã nằm trên bãi bồi giữa sông Hồng, gần ngã ba Bạch Hạc, nơi hợp lưu của sông Hồng, sông Đà và sông Lô. Từ sáng sớm 15/3, người dân xã đảo đã khẩn trương đến các điểm bỏ phiếu thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân.

Đường phố Hà Nội được trang hoàng rực rỡ chào đón ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIV và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Thủ đô Hà Nội trước ngày hội lớn

Ngày 14/3, các tuyến phố, khu dân cư của thành phố Hà Nội rực rỡ cờ hoa, pa-nô, khẩu hiệu chào mừng cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Tại 126 phường, xã của Thủ đô, công tác chuẩn bị được triển khai đúng tiến độ, bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật.

Tổng vệ sinh, chỉnh trang hạ tầng giao thông, tạo diện mạo sáng-xanh-sạch-đẹp cho Thủ đô trong thời gian diễn ra bầu cử.

Hà Nội ra quân tổng vệ sinh hạ tầng giao thông, chỉnh trang đô thị phục vụ bầu cử

Nhằm bảo đảm điều kiện hạ tầng giao thông, cảnh quan đô thị phục vụ bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp, các đơn vị chức năng tại Hà Nội đang đồng loạt triển khai tổng vệ sinh, kiểm tra và sửa chữa hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông trên toàn địa bàn, đặc biệt tại các khu vực và tuyến đường dẫn tới điểm bầu cử.

Các khu vực bầu cử trên địa bàn phường Khương Đình đã hoàn tất công tác chuẩn bị, sẵn sàng cho ngày 15/3 - Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. (Ảnh: KHÁNH LAN)

Hà Nội: Phường Khương Đình ứng dụng bản đồ số, mã QR phục vụ cử tri ngày bầu cử

Phường Khương Đình đã tích hợp thông tin địa điểm bầu cử trên bản đồ số, cung cấp mã QR tiểu sử các ứng cử viên để cử tri thuận tiện tra cứu trước khi bỏ phiếu. Cùng với việc hoàn tất rà soát hơn 61.680 cử tri và chuẩn bị 28 khu vực bỏ phiếu, phường đã sẵn sàng cho "Ngày hội non sông" - sự kiện chính trị trọng đại của đất nước.

Các ngõ, xóm tại xã Tam Hưng đều được trang hoàng cờ hoa tưng bừng, khí thế. (Ảnh ÁNH NGỌC)

Khí thế mới cho ngày hội lớn

Với sự chuẩn bị chu đáo của cấp ủy, chính quyền địa phương cùng sự hưởng ứng tích cực của nhân dân, xã Tam Hưng (thành phố Hà Nội) đã sẵn sàng cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031...

Sông Hồng đoạn đi qua phường Hồng Hà, Hà Nội.

Tăng phân quyền, tạo “không gian” chủ động cho Hà Nội

Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) đang được hoàn thiện nhằm xây dựng hành lang pháp lý phù hợp, vượt trội, tạo điều kiện cho Hà Nội phát triển; trong đó bổ sung cơ chế phân quyền mạnh mẽ hơn cho chính quyền thành phố trong lĩnh vực tổ chức bộ máy và công vụ...

Các hội nghị tập huấn công tác bầu cử được phường Cửa Nam triển khai nghiêm túc, nhằm sẵn sàng cho một kỳ bầu cử thành công.

Hoàn thành công tác chuẩn bị bầu cử

Nằm ở trung tâm thành phố, trên địa bàn có nhiều trụ sở cơ quan quan trọng, công tác bầu cử tại phường Cửa Nam (Hà Nội) được chuẩn bị với phương châm bám sát địa bàn, nắm vững đối tượng, chủ động các phương án từ sớm, từ xa. Phường Cửa Nam đã sớm hoàn thành công tác chuẩn bị để sẵn sàng đón ngày hội lớn.

Lực lượng tham gia tuyên truyền lưu động Bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và Đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 xã Sơn Đồng.

Thủ đô rộn rã cờ hoa

Những ngày đầu tháng 3, trên các tuyến đường, ngõ xóm ở ngoại thành Hà Nội, không khí hướng về ngày bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đang lan tỏa mạnh mẽ. Cờ Tổ quốc, băng- rôn, khẩu hiệu, pa-nô cổ động được trang trí rực rỡ...

Các dãy nhà tập thể cũ đã xuống cấp, không bảo đảm an toàn.

Hà Đông xây dựng lại khu tập thể cũ

Với quyết tâm chỉnh trang, tái thiết đô thị, cải thiện chỗ ở cho người dân, Ủy ban nhân dân phường Hà Đông (Hà Nội) đang gấp rút triển khai kế hoạch cải tạo, xây dựng lại khu tập thể ba tầng xuống cấp, xuất hiện nguy hiểm cục bộ về kết cấu chịu lực, nguy cơ đe dọa an toàn tính mạng, tài sản của cư dân.

Người dân đổ xăng tại cây xăng trên đường Lê Quang Đạo (Hà Nội). (Ảnh THẾ ĐẠI)

Ổn định hoạt động kinh doanh nhiên liệu lỏng

Trước những biến động mạnh của thị trường xăng dầu thế giới, thành phố Hà Nội đã nhanh chóng triển khai các giải pháp nhằm ổn định tình hình, tuyên truyền để người dân không hoang mang, lo lắng, gây mất cân đối cung-cầu xăng dầu.

Thắp lên niềm hy vọng

Tháng Giêng, tiết xuân như ấm hơn bởi sắc đỏ của những lá cờ và không khí náo nức trong lòng mỗi cử tri trước ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.

Xây dựng cụm công nghiệp xanh, hiện đại

Trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện có 75 cụm công nghiệp đang hoạt động với tổng diện tích khoảng 1.469 ha. Trong đó, 70 cụm được thành lập trước năm 2018, nhằm đáp ứng nhu cầu mặt bằng sản xuất của các cơ sở tiểu thủ công nghiệp và làng nghề truyền thống.

Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch tiếp nhận ảnh tư liệu do gia đình bà Lê Phương trao tặng.

Khu Di tích Phủ Chủ tịch tiếp nhận ảnh tư liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh

Chiều 12/3, Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch tổ chức Lễ tiếp nhận ảnh tư liệu do gia đình bà Lê Phương và gia đình ông Trịnh Hải trao tặng. Đây là tư liệu quý về Chủ tịch Hồ Chí Minh trong các hoạt động chính trị, ngoại giao của Người và hoạt động đối ngoại của các lãnh đạo Đảng, Nhà nước Việt Nam.