Những mô hình tiêu biểu
Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế nông thôn, tỉnh Quảng Trị chú trọng xây dựng các mô hình điểm làm đòn bẩy. Điển hình là cơ sở “Bánh lọc Huệ” của anh Hồ Minh Thạnh tại xã Nam Hải Lăng. Với 45 triệu đồng hỗ trợ từ nguồn vốn khuyến công, anh Thạnh đã đầu tư máy hút chân không và nồi hấp công nghiệp, nâng công suất lên 1.500-3.000 chiếc bánh/ngày, đạt doanh thu hơn 1,5 tỷ đồng/năm.
Không dừng lại ở sản xuất truyền thống, anh Thạnh đã chủ động chuẩn hóa hồ sơ, đăng ký nhãn hiệu và đạt nhiều chứng nhận như: Sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh (2021), sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh (2022). Đặc biệt, cơ sở đã xây dựng điểm bán hàng giới thiệu 10 sản phẩm OCOP tại Mỹ Chánh và đưa bánh lọc vào hệ thống siêu thị Co.opmart Đông Hà.
Chia sẻ về việc ứng dụng công nghệ vào kinh doanh, anh Hồ Minh Thạnh cho biết: “Cơ sở đã đăng ký vị trí bán hàng qua Google Maps, du khách dễ dàng tìm kiếm, đồng thời đẩy mạnh quảng bá trên các nền tảng số. Việc chuẩn hóa bao bì và hút chân không không chỉ giúp bảo quản tốt mà còn giúp sản phẩm đủ điều kiện hiện diện trên các sàn thương mại điện tử và siêu thị”. Sự chủ động này đã góp phần nâng tầm đặc sản địa phương, tạo tiền đề để sản phẩm vươn xa hơn trên thị trường.
Cùng với bánh lọc, nghề bánh kẹo truyền thống cũng ghi nhận những chuyển biến tích cực về quy mô và chất lượng. Tại xã Triệu Cơ, chị Lê Thị Thùy Nhung, chủ cơ sở sản xuất bánh kẹo Ngọc Thắng đã có 22 năm giữ nghề. Từ năm 2004, chị đầu tư hơn 400 triệu đồng để cơ giới hóa sản xuất kẹo mè xửng. Hiện cơ sở tạo việc làm cho 10 lao động với thu nhập 6-7 triệu đồng/người/tháng, lãi ròng hơn 300 triệu đồng/năm. Chị Nhung khẳng định, yếu tố sống còn của nghề truyền thống là chất lượng và an toàn thực phẩm, tuyệt đối không dùng chất bảo quản độc hại để bảo vệ uy tín đặc sản địa phương.
Tháo gỡ khó khăn, phát triển bền vững
Đến cuối năm 2025, tỉnh Quảng Trị có 44 đơn vị nghề, làng nghề được công nhận, thu hút hơn 9.200 hộ và gần 17.700 lao động. Các nghề tập trung chủ yếu vào nhóm chế biến nông, lâm, thủy sản và sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ, đồ gỗ, mây tre đan. Nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, tỉnh đã hỗ trợ máy móc cho 17 cơ sở, giúp hoàn thiện quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP.
Tuy nhiên, quy mô sản xuất nhìn chung vẫn nhỏ lẻ, sức cạnh tranh thấp. Nhiều làng nghề có tỷ lệ hộ tham gia chưa đạt 20% theo quy định và thiếu vắng đội ngũ nghệ nhân được công nhận chính thức. Nguyên nhân do nguồn vốn đầu tư hạ tầng hạn chế, vùng nguyên liệu bị thu hẹp bởi đô thị hóa và sự liên kết du lịch còn lỏng lẻo.
Để tháo gỡ khó khăn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Quản lý chất lượng Nguyễn Quốc Tuấn cho biết, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp đột phá. Trước hết, tập trung rà soát, lựa chọn những nghề có lợi thế để đầu tư chiều sâu, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định gắn với truy xuất nguồn gốc.
Khoa học-công nghệ và chuyển đổi số được xác định là động lực mới để hỗ trợ các cơ sở số hóa dữ liệu, ứng dụng thương mại điện tử và xây dựng gian hàng số. Bên cạnh đó, địa phương chú trọng tạo đột phá về thương hiệu, phấn đấu mỗi làng nghề có sản phẩm chủ lực gắn với Chương trình OCOP và kết nối mạnh mẽ vào hệ thống siêu thị. Đi đôi với việc ưu tiên phát triển kinh tế tập thể theo Luật Hợp tác xã 2023 nhằm liên kết chuỗi giá trị, tỉnh đặc biệt quan tâm đào tạo nguồn nhân lực, tôn vinh đội ngũ nghệ nhân để giải quyết bài toán thiếu hụt lao động kế cận.
Định hướng xuyên suốt của tỉnh là phát triển làng nghề gắn với du lịch nông thôn và du lịch trải nghiệm. Việc bảo tồn bản sắc gắn liền với tổ chức lại sản xuất và đẩy mạnh chuyển đổi số sẽ giúp nghề truyền thống tỉnh Quảng Trị thoát khỏi tình trạng manh mún, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế nông thôn bền vững.
