Giám sát và thiết lập tiêu chuẩn tiếp cận AI an toàn

Hiện nay, tình trạng “nội dung giả mạo” ngày càng lan rộng và khó kiểm soát. Trí tuệ nhân tạo (AI) đã giúp thay đổi trên mọi lĩnh vực kinh tế, xã hội nhưng những thông tin không có thật được tạo ra thông qua  AI đang gây nên những hệ lụy xã hội nghiêm trọng.

Giám sát hành vi AI ác ý là một yêu cầu cấp thiết trong năm 2026.
Giám sát hành vi AI ác ý là một yêu cầu cấp thiết trong năm 2026.

Thách thức của xã hội số

Ngày 21/1, một cụ bà 80 tuổi tại phường Yên Hòa (Hà Nội) đã chuyển 20 triệu đồng cho đối tượng lừa đảo mạo danh cháu nội đang du học tại Mỹ. Dù được người thân can ngăn, bà vẫn khẳng định “không thể nhầm được” vì vừa trò chuyện qua Zalo video với cháu. Kẻ gian đã lợi dụng công nghệ deepfake để tạo hình ảnh và giọng nói giả mạo với mức độ chân thực cao. Sau khi phát hiện bị lừa, cụ bà suy sụp tinh thần, gia đình phải nỗ lực động viên để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe của cụ.

anh-1-bai-moi.jpg

Đây chỉ là một trong nhiều vụ việc được dự báo sẽ gia tăng trong năm 2026 - giai đoạn mà các chuyên gia cảnh báo về làn sóng lừa đảo ứng dụng deepfake và AI tạo sinh. Điểm đáng lo ngại là AI cho phép tự động hóa hành vi phạm tội, mở rộng quy mô tiếp cận nạn nhân và tạo ra các nội dung giả mạo có độ thuyết phục ngày càng cao. Nói cách khác, xã hội số đã bước sang giai đoạn trưởng thành hơn, các hành vi sử dụng AI một cách ác ý cũng bộc lộ rõ ràng hơn và trở thành biểu hiện điển hình của giai đoạn này.

Khác với các hình thức tội phạm công nghệ cao trước đây vốn phụ thuộc nhiều vào kỹ năng cá nhân, ngày nay khi “mắt thấy, tai nghe” không còn là căn cứ xác thực đáng tin cậy, nền tảng niềm tin - vốn giữ vai trò cốt lõi trong các quan hệ xã hội - đang đứng trước nguy cơ bị xói mòn.

Ngày 8/1, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an TP Hà Nội) đã xử lý trường hợp công dân N.H.A. sử dụng công nghệ AI để tạo và đăng tải video sai sự thật, gây ảnh hưởng đến hình ảnh các di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh của Thủ đô.

anh-1.jpg
N.H.A. thừa nhận đã sử dụng điện thoại để tạo video bằng AI, ghép hình ảnh cá nhân ngồi trên trăn khổng lồ tại hồ Hoàn Kiếm với mục đích “câu like”, “câu view” trên mạng xã hội.

Những vụ việc sử dụng deepfake, giả giọng nói, giả hình ảnh để lừa đảo, tống tiền, thao túng thông tin cho thấy vấn đề không nằm ở bản thân công nghệ, mà ở cách con người kiểm soát và định hướng công nghệ. Ở bình diện rộng hơn, AI bị lạm dụng không chỉ đe dọa tài sản cá nhân mà còn ảnh hưởng đến trật tự xã hội, an ninh thông tin và uy tín của các thiết chế công quyền. Vì vậy, quản lý rủi ro AI cần được đặt ngang hàng với các thách thức an ninh phi truyền thống khác.

Yêu cầu tăng cường giám sát hành vi AI ác ý, đồng thời thiết lập tiêu chuẩn tiếp cận AI an toàn, không còn chỉ là vấn đề kỹ thuật hay pháp lý đơn thuần, mà là câu chuyện về năng lực quản trị quốc gia trong kỷ nguyên số.

Giám sát AI ác ý: Từ phản ứng sang phòng ngừa

Tại hội thảo “Phòng, chống tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng” do Bộ Công an tổ chức cuối tháng 12/2025, nhiều giải pháp trọng tâm đã được đề xuất, như nâng cao năng lực phòng, chống tội phạm công nghệ cao; ứng dụng công nghệ xác thực sinh trắc học; xây dựng cơ chế cảnh báo sớm và mô hình trung tâm phản ứng nhanh đối với lừa đảo trực tuyến từ năm 2026.

Một vấn đề đáng lưu ý là dữ liệu cá nhân hiện bị sao chép, lưu trữ phân tán tại nhiều hệ thống khác nhau, làm gia tăng nguy cơ rò rỉ, mua bán và lạm dụng thông tin - yếu tố trực tiếp tiếp tay cho các hành vi sử dụng AI ác ý.

Thực tiễn cho thấy, nếu chỉ xử lý khi hậu quả đã xảy ra, công tác bảo đảm an ninh xã hội sẽ luôn đi sau tội phạm sử dụng công nghệ cao. Với tốc độ phát triển của AI, khoảng cách này có nguy cơ ngày càng gia tăng.

Do đó, giám sát AI ác ý không nên chỉ dừng ở việc tăng nặng chế tài, mà cần được tiếp cận theo hướng phòng ngừa, quản lý rủi ro và giám sát chủ động. Điều này đòi hỏi các giải pháp công nghệ đồng bộ: nâng cao năng lực phát hiện sớm hành vi sử dụng AI có dấu hiệu xâm hại an ninh mạng; thiết lập cơ chế phối hợp hiệu quả giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ và các chủ thể liên quan; chuyển trọng tâm từ “xử lý vi phạm” sang “ngăn chặn nguy cơ vi phạm”.

Trong cách tiếp cận này, giám sát không nhằm kiểm soát sáng tạo, mà nhằm bảo đảm công nghệ được sử dụng phù hợp với lợi ích chung và các chuẩn mực xã hội.

Có thể nhận diện một phần hành vi AI ác ý như deepfake, giả giọng nói, bot lừa đảo… thông qua công nghệ phát hiện AI, phân tích hành vi, đánh dấu số và chia sẻ thông tin về mối đe dọa. Tuy nhiên, chưa có giải pháp nào tuyệt đối, bởi công nghệ tấn công cũng tiến hóa rất nhanh. Do đó cần kết hợp đồng bộ giữa kỹ thuật, con người và pháp lý”.

Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu.

z7524289383133-001-d9cf382b1892ff84e80d37cc481dd948.jpg
Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu trong một buổi hội thảo về sách và tài liệu, cách tiếp cận hiện đại với AI

Tiếp cận AI an toàn - thước đo năng lực quản trị

Nếu giám sát là điều kiện cần, thì thiết lập tiêu chuẩn tiếp cận AI an toàn chính là điều kiện đủ để quản trị hiệu quả rủi ro từ công nghệ mới. Trong bối cảnh AI ngày càng phổ biến và dễ tiếp cận, việc xác lập các chuẩn mực sử dụng không còn là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu.

Tiêu chuẩn AI an toàn không đồng nghĩa với việc dựng rào cản phát triển công nghệ, mà là xác lập những nguyên tắc cơ bản: ai được tiếp cận, tiếp cận đến mức độ nào và phải chịu trách nhiệm ra sao. Đối với các công cụ AI có khả năng tạo nội dung giả mạo con người, yêu cầu về trách nhiệm pháp lý và đạo đức cần được đặt ra nghiêm ngặt hơn.

Ở góc độ quản trị, tiêu chuẩn tiếp cận AI an toàn là thước đo mức độ trưởng thành của xã hội số. Một xã hội trưởng thành không phải là xã hội ứng dụng nhiều công nghệ nhất, mà là xã hội biết sử dụng công nghệ một cách an toàn, có trách nhiệm và bền vững.

anh-2.jpg
Dữ liệu cá nhân đang bị sao chép và lưu rải rác ở quá nhiều hệ thống, khiến rủi ro rò rỉ, mua bán, lạm dụng thông tin ngày càng lớn.

Việc tiếp tục hoàn thiện các quy định phục vụ thi hành Luật An ninh mạng, dự kiến áp dụng từ tháng 7/2026, cho thấy nỗ lực chủ động cập nhật khung pháp lý trước sự biến đổi nhanh chóng của công nghệ. Các quy định này hướng tới làm rõ trách nhiệm của các chủ thể trên không gian mạng, tăng cường cơ chế giám sát, truy vết và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đây không chỉ là công cụ xử lý vi phạm, mà còn là nền tảng pháp lý để định hình hành vi sử dụng AI một cách chuẩn mực ngay từ đầu.

Quan trọng hơn, việc hoàn thiện pháp luật về an ninh mạng trong bối cảnh AI phát triển gửi đi một thông điệp rõ ràng: phát triển công nghệ không thể tách rời yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn và lợi ích quốc gia.

AI sẽ tiếp tục phát triển với tốc độ ngày càng nhanh và phạm vi ảnh hưởng ngày càng rộng. Câu hỏi đặt ra không phải là có nên sử dụng AI hay không, mà là quản trị AI như thế nào. Tăng cường giám sát hành vi AI ác ý và thiết lập tiêu chuẩn tiếp cận AI an toàn chính là hai trụ cột quan trọng để trả lời câu hỏi đó. Đây không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý, mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội, nhằm bảo đảm công nghệ phục vụ con người, chứ không làm tổn hại đến con người.

Trong kỷ nguyên số, năng lực quản trị công nghệ cũng chính là năng lực bảo vệ các giá trị xã hội. Việc chủ động định hình chuẩn mực cho AI hôm nay sẽ quyết định mức độ an toàn và bền vững của xã hội ngày mai.

Có thể bạn quan tâm

Ngăn chặn từ sớm nguy cơ hình thành "đại bản doanh lừa đảo"

Ngăn chặn từ sớm nguy cơ hình thành "đại bản doanh lừa đảo"

Nếu trước đây, tội phạm công nghệ cao chủ yếu ẩn mình sau màn hình máy tính, thì nay chúng đang bước thêm một bước nguy hiểm hơn: mang cả con người, thiết bị, dữ liệu và mô hình vận hành vào tận lãnh thổ của các quốc gia để xây dựng những “công xưởng lừa đảo”.

Nhận diện sớm các chiêu trò lừa đảo bằng trí tuệ nhân tạo

Nhận diện sớm các chiêu trò lừa đảo bằng trí tuệ nhân tạo

Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại nhiều tiện ích cho đời sống và công việc. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích tích cực, công nghệ này cũng đang bị các đối tượng xấu lợi dụng để thực hiện các hành vi lừa đảo ngày càng tinh vi.

Người dân cần cảnh giác với các cuộc gọi giả mạo người thân, cơ quan chức năng.

Cuộc gọi hiện đúng tên người thân vẫn có thể là lừa đảo

Nhờ công nghệ giả mạo số điện thoại kết hợp trí tuệ nhân tạo mô phỏng giọng nói, các đối tượng lừa đảo có thể khiến cuộc gọi hiển thị đúng tên người thân, bạn bè hoặc cơ quan, tổ chức uy tín. Thủ đoạn này đã khiến không ít người mất cảnh giác, cung cấp thông tin cá nhân hoặc chuyển tiền theo yêu cầu của kẻ lừa đảo.

Các đối tượng trong đường dây cá độ bị công an thành phố Đà Nẵng triệu tập, làm việc và tạm giữ hình sự. (Nguồn: Bộ Công an)

Xử lý nghiêm hành vi cá độ bóng đá trên không gian mạng

Giải Vô địch bóng đá thế giới (World Cup 2026) đang đầy kịch tính bởi những chiến thắng của các đội tuyển vốn được đánh giá thấp hơn. Lợi dụng sự hấp dẫn của môn thể thao "vua" này, nhiều trang web, đường dây cá độ bóng đá trái phép đã nở rộ trên không gian mạng khiến nhiều người mê "đỏ đen" rơi vào cảnh "tan cửa, nát nhà"...

Một “thế trận lòng dân” vững chắc sẽ là “lá chắn” tư tưởng trên mặt trận không gian mạng.

“Lá chắn” tư tưởng trên mặt trận không gian mạng

Trong dòng chảy của lịch sử và đời sống xã hội, “sự thật” luôn là nền tảng tối cao quyết định nhận thức, dẫn dắt niềm tin và định hình hành động của quần chúng nhân dân. Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà sự bùng nổ thông tin đang bị các thế lực đen tối lợi dụng để làm mờ ranh giới giữa cái thật và cái giả.

Nhận diện thủ đoạn lừa đảo “sở hữu kỳ nghỉ”

Nhận diện thủ đoạn lừa đảo “sở hữu kỳ nghỉ”

Nhiều người dân đã trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo liên quan đến “sở hữu kỳ nghỉ” (timeshare) với số tiền thiệt hại từ vài chục triệu đến hàng tỷ đồng. Núp bóng các sản phẩm nghỉ dưỡng cao cấp hoặc cơ hội đầu tư sinh lời, nhiều đối tượng đã dựng nên các kịch bản tinh vi để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của khách hàng.

Khi trại hè trở thành “cái bẫy”.

[Video] Khi trại hè trở thành “cái bẫy”

Mùa hè là thời điểm nhiều phụ huynh tìm kiếm các khóa học kỹ năng, trại hè hay chương trình trải nghiệm thực tế để giúp con em có thêm môi trường rèn luyện và phát triển.

Các em nhỏ tại điểm trường Hát Khoang, xã Mường Mùn, tỉnh Điện Biên. (Ảnh: Thuỷ Nguyên)

Lừa đảo công nghệ cao nhắm vào trẻ em dịp hè

Mùa hè đến là khoảng thời gian học sinh có nhiều thời gian tiếp xúc với điện thoại, mạng xã hội, trò chơi trực tuyến. Đây cũng là thời điểm các đối tượng xấu gia tăng hoạt động trên không gian mạng với nhiều thủ đoạn tinh vi nhằm chiếm đoạt tài sản, đánh cắp thông tin hoặc xâm hại trẻ em.

Tội phạm "ôm" tiền tỷ, nạn nhân "ôm" nợ xấu suốt đời

Tội phạm "ôm" tiền tỷ, nạn nhân "ôm" nợ xấu suốt đời

Không đánh cắp mật khẩu. Không chiếm đoạt mã OTP. Không cần trực tiếp hack tài khoản ngân hàng. Một hình thức lừa đảo mới đang bùng phát với mức độ nguy hiểm đặc biệt: Nạn nhân chính là người tự tay thực hiện toàn bộ quy trình vay vốn để... dâng tiền cho kẻ xấu.

Từ ngày 1/7/2026, tăng mức xử phạt với hành vi giả mạo trên mạng xã hội.

Tăng mức xử phạt với hành vi giả mạo trên mạng xã hội

Các hình thức lợi dụng mạng xã hội để giả mạo tài khoản, fanpage, hội nhóm nhằm phát tán thông tin giả, sai sự thật hoặc lừa đảo người dùng ngày càng phổ biến. Từ ngày 1/7/2026, quy định xử phạt đối với các hành vi này tiếp tục được siết chặt với mức phạt tăng cao hơn trước.

Cuộc gọi rác. (Ảnh minh họa)

Siết xử phạt tin nhắn rác, cuộc gọi rác

Tin nhắn chứa đường dẫn giả mạo, cuộc gọi rác hay phần mềm độc hại vẫn là những thủ đoạn phổ biến được các đối tượng sử dụng để tiếp cận người dùng trên môi trường mạng. Pháp luật hiện hành quy định nhiều chế tài xử lý đối với các hành vi này nhằm bảo đảm an toàn thông tin và quyền lợi của người sử dụng dịch vụ viễn thông.

Vì sao website giả mạo dịch vụ công vẫn còn “đất sống”?

Vì sao website giả mạo dịch vụ công vẫn còn “đất sống”?

Hàng trăm nghìn website giả mạo dịch vụ công đã được phát hiện trong nhiều năm gần đây. Nhưng số lượng website giả mạo này vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại và còn có xu hướng tăng lên cả về mức độ tinh vi và số lượng nạn nhân. Vậy vì sao website giả mạo dịch vụ công vẫn còn “đất sống”?

Ảnh minh hoạ.

Cảnh báo gia tăng tình trạng cá độ bóng đá trên mạng trước World Cup 2026

Giải vô địch bóng đá World Cup 2026 sắp diễn ra, thu hút sự quan tâm của nhiều người hâm mộ trên thế giới. Lợi dụng sức “nóng” của sự kiện này, các đối tượng tổ chức đánh bạc đã dùng nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi lôi kéo người dân tham gia cá độ trái phép trên mạng, gây ảnh hưởng đến tình hình an ninh - trật tự địa phương.

Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân chỉ đăng nhập tại địa chỉ chính thức của Cổng Dịch vụ công Quốc gia.

Cẩn trọng với tin nhắn giả mạo cổng dịch vụ công

Thời gian gần đây, người dân liên tục nhận được tin nhắn thông báo “phạt nguội”, “xác minh thông tin cư trú” kèm đường link yêu cầu đăng nhập Cổng dịch vụ công. Đây là thủ đoạn lừa đảo  không còn mới nhưng vẫn tiếp tục được tội phạm sử dụng ở nhiều thời điểm khác nhau nhằm vào sự lơ là, mất cảnh giác của người dân dân...

Điểm tin an ninh mạng tháng 5/2026.

[Video] Điểm tin an ninh mạng tháng 5/2026

Từ ngày 15/4 đến 15/5/2026, hàng loạt vụ án công nghệ cao tiếp tục bị bóc gỡ trong cả nước. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, đây không còn là những vụ lừa đảo riêng lẻ mà là dấu hiệu cho thấy: tội phạm công nghệ cao đang thay đổi.

Tiến sĩ Phạm Ngọc Minh, Phó trưởng phòng Kỹ thuật điều khiển và Tự động hóa cùng nhóm tác giả triển khai nhiệm vụ nghiên cứu ứng dụng AI đa phương thức trong phát hiện thông tin sai lệch và phân tích mạng xã hội. (Ảnh: TL)

Ứng dụng AI phát hiện tin giả trên không gian mạng

Trong bối cảnh tin giả lan truyền chóng mặt trên không gian mạng, việc ứng dụng AI đa phương thức trong phát hiện thông tin sai lệch và phân tích mạng xã hội đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm kiểm chứng và cảnh báo sớm rủi ro thông tin trên môi trường số.

Cơ quan chức năng khuyến cáo người tiêu dùng không nên giao dịch chỉ dựa vào video quảng cáo, livestream.

Cảnh báo lừa đảo công nghệ cao khi mua hàng online

Ủy ban Cạnh tranh quốc gia vừa phát đi cảnh báo về việc các đối tượng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), nội dung giả mạo bằng trí tuệ nhân tạo (deepfake) để giả mạo người nổi tiếng, chuyên gia, cơ quan chức năng nhằm quảng cáo sai sự thật, lừa đảo người tiêu dùng trên môi trường mạng.

Các đội tham Cuộc thi “Hành trình truy vết tội phạm mạng” do Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an tổ chức. Ảnh: Cổng thông tin điện tử Bộ Công an

Nhân lực cho mặt trận phòng chống tội phạm công nghệ cao

Trong bối cảnh tội phạm sử dụng công nghệ cao ngày càng tinh vi, có yếu tố xuyên quốc gia và liên tục đổi mới phương thức, thủ đoạn, nguồn nhân lực chuyên sâu về an ninh mạng được xác định là yếu tố then chốt. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy công tác đào tạo, bồi dưỡng và giữ chân lực lượng này đang đối mặt với nhiều khó khăn.