Giải “nút thắt” hạ tầng giao thông để tăng sức hút đầu tư

Là vùng trọng điểm về nông nghiệp và xuất khẩu của cả nước, Đồng bằng sông Cửu Long đang được đầu tư mạnh mẽ. Những dự án chiến lược đang giúp nơi đây hình thành mạng lưới kết nối liên vùng, mở ra cơ hội bứt phá về phát triển kinh tế và thu hút đầu tư.

Kết cấu hạ tầng vùng ĐBSCL nhất là hạ tầng về giao thông còn chưa hoàn thiện, chưa đáp ứng nhu cầu lưu thông, vận chuyển hàng hóa trong khu vực. Ảnh: Khiếu Minh
Kết cấu hạ tầng vùng ĐBSCL nhất là hạ tầng về giao thông còn chưa hoàn thiện, chưa đáp ứng nhu cầu lưu thông, vận chuyển hàng hóa trong khu vực. Ảnh: Khiếu Minh

“Vùng trũng” về hạ tầng giao thông

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) có diện tích tự nhiên 39.734 km2 chiếm 12,2% diện tích tự nhiên cả nước. Nơi đây luôn đứng đầu cả nước về sản lượng gạo, tôm nước lợ, cá tra và trái cây. Tuy nhiên, đến nay ĐBSCL vẫn bị đánh giá là “vùng trũng” về hệ thống giao thông hiện đại. Tính đến trước năm 2020, toàn vùng chỉ sở hữu 39 km đường cao tốc. Đến nay, dù vùng đã có 120 km đường bộ cao tốc được đưa vào khai thác, 428 km đường bộ cao tốc đang triển khai thi công nhưng nhiều chuyên gia kinh tế đánh giá, con số trên vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của vùng.

GS Dương Như Hùng, Giảng viên Trường đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, chiều dài các loại đường của một quốc gia được tính phụ thuộc vào diện tích, mật độ dân số, GDP bình quân đầu người... Thông thường, khi GDP/đầu người tăng 2% tương ứng đường cao tốc tăng thêm 1%. Nếu tính theo GDP, khu vực ĐBSCL cần khoảng 1.263 km mới đáp ứng nhu cầu tăng trưởng và kết nối.

Trong khi đó, dù có mạng lưới sông ngòi chằng chịt với tổng độ dài trên 28 nghìn km, nhưng hệ thống giao thông đường thủy chưa được khai thác hiệu quả do thiếu cảng biển nước sâu và trung tâm logistics chuyên dụng. Điều này dẫn đến phần lớn hàng hóa tại ĐBSCL vẫn phải trung chuyển qua Thành phố Hồ Chí Minh khiến chi phí logistics tăng cao. Điển hình như việc vận chuyển nông sản từ các tỉnh ĐBSCL ra Cảng Cát Lái mất 3-5 ngày, giá thành bị đội lên 1,5-2 lần. Năng lực cạnh tranh suy giảm, ảnh hưởng đến khả năng mở rộng sản xuất của doanh nghiệp.

Nỗ lực nâng cấp hạ tầng

Trước những tồn tại này, Chính phủ đang đẩy mạnh đầu tư vào loạt dự án giao thông chiến lược. Quyết định số 287/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch vùng ĐBSCL thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, nêu rõ: Hệ thống đường cao tốc đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 có tổng chiều dài khoảng 1.166 km, bao gồm 3 trục dọc kết nối vùng ĐBSCL - vùng Đông Nam Bộ và 3 trục ngang gắn kết hệ thống cảng biển với các cửa khẩu quốc tế.

Một điểm đáng chú ý nữa trong nỗ lực nâng cấp hạ tầng vùng ĐBSCL là quy hoạch cảng biển nước sâu Trần Đề. Với khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn đến 100.000 DWT, dự án này được xem là cửa ngõ chiến lược giúp hàng hóa từ vùng có thể xuất khẩu trực tiếp ra quốc tế, không còn phụ thuộc vào trung chuyển qua Thành phố Hồ Chí Minh hay các khu vực lân cận.

Dự tính, tổng vốn đầu tư giai đoạn 2021-2030 khoảng 106 nghìn tỷ đồng, triển khai theo nhiều nguồn: ngân sách, PPP, ODA và tư nhân. Mới đây nhất, ngày 10/7, Bộ trưởng Xây dựng đã ký Quyết định số 1052/QĐ-BXD về việc giao Cục Đường bộ Việt Nam làm chủ đầu tư Dự án cải tạo, nâng cấp 3 tuyến Quốc lộ (53, 62, 91B) tại khu vực ĐBSCL. Khi hoàn thành, dự án sẽ góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông đường bộ liên vùng tại ĐBSCL, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường năng lực bảo đảm quốc phòng - an ninh và nâng cao khả năng thích ứng trước những tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng quyết liệt, một mạng lưới giao thông hoàn chỉnh sẽ giúp vùng ĐBSCL nâng cao hiệu quả sản xuất, rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics và mở rộng cơ hội xuất khẩu trực tiếp ra thế giới. Việc sớm hoàn thiện hạ tầng giao thông không chỉ là yêu cầu cấp bách, mà còn là chìa khóa để vùng khơi thông tiềm năng, tăng cường năng lực cạnh tranh để phát triển bền vững.

Có thể bạn quan tâm

Tạo dựng cơ hội sinh kế và nâng cao thu nhập là chìa khóa duy nhất để tháo gỡ bẫy già hóa dân số tại miền tây. Ảnh trong bài: Hải Nam

Chìa khóa để mở ra cơ hội

Đồng bằng sông Cửu Long đang già hóa với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất cả nước. Hơn một triệu người rời quê trong một thập kỷ khiến vùng đất chín rồng không chỉ thiếu lao động mà còn đối mặt nguy cơ đánh mất lợi thế dân số vàng sớm hơn dự báo.

Cơ hội phát triển nghề nghiệp là yếu tố có ý nghĩa lớn trong lựa chọn của lao động trẻ. Ảnh: Nam Hải

Những khoảng trống tạo nên lực đẩy

Khoảng cách thu nhập là nguyên nhân dễ thấy, song điều người trẻ tìm kiếm còn là việc làm có triển vọng, môi trường đô thị và một hệ sinh thái đủ rộng cho tương lai.

Anh Võ Quốc Khởi (bên trái) trong vườn dừa của gia đình. Ảnh: Kiều Nương

Cây dừa cùng mô hình “đa cây, đa con”

Linh hoạt sáng tạo những mô hình sinh kế mới thuận tự nhiên, ngày càng nhiều người dân Cà Mau hôm nay đang chủ động điều chỉnh tư duy sản xuất, vừa tạo nên thu nhập, vừa bảo vệ môi trường.

Cơ hội giữ chân người trẻ có thể được tạo nên từ chính việc gia tăng giá trị cho những sản phẩm đặc trưng của vùng đất trù phú này. Ảnh: Nam Anh

Câu hỏi cần lời giải

Ở nhiều làng quê miền tây, dòng chảy di cư kéo dài nhiều năm đang để lại một khoảng trống ít được nhìn thấy: Chăm sóc trong gia đình, nhân lực trong cộng đồng và cho nền nông nghiệp tương lai.

Chuyển đổi số thúc đẩy xu hướng tiêu dùng xanh. Ảnh: Thế Đại

Thay đổi lớn từ một cú chạm nhỏ

Việc đầu tư ứng dụng bán hàng đang ngày càng được nhiều đơn vị kinh doanh ưu tiên nguồn lực. Đây là biểu hiện tích cực của tiến trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, góp phần tiết kiệm thời gian và tối ưu hóa trải nghiệm cá nhân của khách hàng.

Cao tốc Cần Thơ - Cà Mau tạo trục kết nối từ vùng Đất Mũi đến trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: Tạ Quang

Tạo vị thế mới cho vùng đất cực nam

Ở điểm cực nam Tổ quốc, khoảng cách với các trung tâm kinh tế từng là một trong những trở ngại phát triển của Cà Mau. Nhưng với hệ thống cao tốc, sân bay và đặc biệt là cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai đang dần hình thành, vị thế địa kinh tế của vùng đất ba mặt giáp biển đang đứng trước cơ hội thay đổi lớn.

Những món ăn mang đậm dấu ấn riêng của miền tây sông nước góp phần tạo thêm sức hút cho hành trình trải nghiệm của du khách. Ảnh: Nam Hải

Ẩm thực Tây Đô tăng sức hút cho du lịch

Với hệ thống sản vật phong phú cùng những món ăn mang đậm dấu ấn sông nước, thành phố Cần Thơ đang hướng tới xây dựng thương hiệu “Ẩm thực Tây Đô” như một sản phẩm du lịch đặc trưng.

Nuôi trồng thủy sản tại Cà Mau. Ảnh: Nam Anh

Khai thác hiệu quả không gian biển

Muốn biến lợi thế biển thành động lực tăng trưởng, Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) cần giải quyết sức ép từ sạt lở, sụt lún và suy giảm không gian ven biển, những vấn đề đang tác động trực tiếp đến hạ tầng, sản xuất và sinh kế của người dân.

Chợ hải sản bên dòng sông Hậu Cần Thơ. Ảnh: Nam Nguyễn

Gợi mở mô hình đô thị vùng châu thổ

Hạ tầng liên vùng và việc mở rộng không gian phát triển đang tạo điều kiện để Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) hình thành những cực đô thị mới. Tuy nhiên, giá trị của quá trình này không nằm ở số lượng khu đô thị hay diện tích đất xây dựng, mà ở khả năng tạo việc làm, cung cấp dịch vụ, kết nối các khu vực sản xuất và kiến tạo một mô hình đô thị thích ứng với đặc trưng sông nước.

Khu sơ chế dừa của BEINCO.

Đầu tư nghiên cứu, đổi mới công nghệ

Nhiều năm qua, khi nói đến ngành dừa Việt Nam, người ta thường nhắc đến những con số tăng trưởng xuất khẩu hay những thời điểm giá dừa lập kỷ lục. Nhưng với ông Trần Văn Đức, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Đầu tư Dừa Bến Tre (BEINCO), điều đáng quan tâm hơn là làm thế nào để cây dừa thật sự trở thành sinh kế bền vững cho người nông dân.

Mặt bằng giá ổn định là nền tảng để ngành dừa xây chuỗi giá trị bền vững.

Cần cơ chế chia sẻ cả lợi ích lẫn rủi ro

Chỉ trong hơn một năm, thị trường dừa Việt Nam đã đi qua hai thái cực trái ngược. Năm 2025, giá dừa liên tục lập kỷ lục, trở thành một trong những ngành hàng nông sản tăng trưởng ấn tượng nhất. Thế nhưng hiện nay, giá dừa lao dốc, nhiều nhà vườn bán không đủ bù chi phí, thậm chí để dừa nảy mầm dưới gốc vì không có người mua.

Tỉnh Vĩnh Long đang tập trung xây dựng vùng nguyên liệu dừa hữu cơ.

Hoàn thiện chuỗi giá trị

Vượt mốc xuất khẩu 1 tỷ USD, ngành dừa Việt Nam đang đứng trước cơ hội bứt phá nhưng cũng đối mặt không ít thách thức về biến động giá, liên kết chuỗi và chất lượng vùng nguyên liệu. Làm gì để phát triển bền vững? Lời giải không chỉ nằm ở tăng trưởng xuất khẩu, mà ở việc xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, đẩy mạnh chế biến sâu, phát triển thương hiệu và hoàn thiện chuỗi giá trị đủ sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Cánh đồng điện gió - một trong những điểm thu hút khách du lịch của tỉnh Vĩnh Long.

Kỳ vọng bứt phá từ kinh tế biển

Từ cửa ngõ hướng ra Biển Đông, Khu kinh tế Định An (Vĩnh Long) đang từng bước định hình vai trò cực tăng trưởng mới của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Quy hoạch chung đến năm 2040 vừa được điều chỉnh mở rộng không gian phát triển hơn 39.000 ha tiếp tục tạo dư địa để hình thành trung tâm kinh tế biển, logistics và công nghiệp quy mô lớn của khu vực.

Công trình kè chắn sóng chống sạt lở ở Hòn Đá Bạc, tỉnh Cà Mau.

Bảo vệ “lá chắn sinh thái” nơi cực nam Tổ quốc

Với khoảng 310 km bờ biển, có ba mặt giáp biển, Cà Mau giữ vị trí đặc biệt quan trọng về phát triển kinh tế biển, bảo đảm an ninh, quốc phòng và chủ quyền quốc gia. Tuy nhiên, vùng đất cực nam của Tổ quốc cũng đang chịu tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, sụt lún, xâm nhập mặn và sạt lở bờ biển, bờ sông.

Các học viên luyện tiếng Hàn Quốc, chuẩn bị xuất ngoại. Ảnh: VĂN HỌC

Từng bước lành mạnh hóa thị trường xuất khẩu lao động

Theo Báo cáo “Ở lại hay di cư” của Ngân hàng Thế giới, 10 năm qua, có gần 1,7 triệu người đã rời Đồng bằng sông Cửu Long tìm kế sinh nhai, trong đó, 14% số hộ gia đình có ít nhất một người di cư, nhưng ít người trong số này lựa chọn con đường đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Đường ven Gò Công - Đồng Tháp là một trong các dự án giao thông trọng điểm được tỉnh Đồng Tháp tập trung triển khai. Ảnh: Việt Tiến

Thu nội địa đạt nhiều kết quả tích cực

2026 là năm đầu thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030. Tại tỉnh Đồng Tháp, nhờ thống nhất triển khai đồng bộ các giải pháp về cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và người dân, nhất là trong hoạt động xuất nhập khẩu, nhiều khoản thu trong cơ cấu thu ngân sách của tỉnh đã ghi nhận những kết quả rất đáng chú ý.

CLB Biển xanh Vũng Tàu lan tỏa hoạt động bảo vệ môi trường.

Gửi tình yêu với biển

Rác thải đã và đang gây ảnh hưởng lớn đến môi trường biển. Sự nỗ lực của các câu lạc bộ thiện nguyện, với những việc làm cụ thể, đang góp phần hình thành ý thức bảo vệ sự trong lành của đại dương.

Hướng dẫn nông hộ sử dụng rơm rạ để trồng nấm. Ảnh: Rikolto

Nông dân tham gia giảm phát thải khí nhà kính

Trong năm 2025, dự án “Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững cho nông hộ sản xuất quy mô nhỏ tại Đồng Tháp” do tổ chức Rikolto có trụ sở tại Bỉ đã triển khai tại 10 hợp tác xã (HTX) với 1.182 nông dân tham gia trên diện tích hơn 2.600 ha, góp phần mang lại sự chuyển đổi mới cho ngành lúa gạo Đồng Tháp theo hướng nông nghiệp xanh, có trách nhiệm với môi trường.

Thanh niên TP Cần Thơ hưởng ứng phong trào làm sạch môi trường, thu hút khách du lịch đến địa phương.

Mùa tình nguyện

Với 108 đội hình, hơn 12.500 tình nguyện viên, Cần Thơ là địa phương xếp thứ ba cả nước về triển khai Chiến dịch “Mùa hè xanh” năm 2026. Đằng sau những con số ấy là hàng trăm công trình, phần việc thiết thực, góp phần lan tỏa tinh thần tình nguyện và trách nhiệm của tuổi trẻ đối với cộng đồng.

Tập huấn, tuyên truyền phổ biến chính sách, pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở An Giang. Ảnh: STPAG

Chủ động, sáng tạo thực hiện vai trò “gác cửa pháp lý”

Một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Sở Tư pháp An Giang phát huy vai trò “gác cửa pháp lý” thông qua việc chủ động rà soát, tham mưu, thẩm định các văn bản quy phạm pháp luật, tạo hành lang pháp lý cho bộ máy vận hành thông suốt.