Cúm mùa không chỉ gây ảnh hưởng đến sức khỏe học sinh mà còn có thể lan rộng trong cộng đồng nếu không được kiểm soát kịp thời. Virus cúm có khả năng lây lan rất nhanh, đặc biệt trong không gian kín và nơi tập trung đông người như lớp học.
Thống kê của Bộ Y tế cho thấy, Việt Nam ghi nhận bệnh cúm quanh năm, nhưng thường tăng cao vào thời điểm giao mùa, đặc biệt từ tháng 9 đến tháng 4 năm sau, trùng với thời gian học sinh trở lại trường học sau kỳ nghỉ hè.
Hệ lụy của cúm với sức khỏe trẻ em
Trẻ em là nhóm dễ mắc cúm nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, thói quen vệ sinh cá nhân chưa tốt và thường xuyên tiếp xúc gần gũi với bạn bè trong lớp học.
Các triệu chứng phổ biến của cúm mùa bao gồm sốt cao đột ngột, ho, đau họng, đau cơ, mệt mỏi, nhức đầu, đôi khi kèm theo buồn nôn hoặc tiêu chảy ở trẻ nhỏ.
Đa phần các trường hợp cúm có thể tự hồi phục sau vài ngày, tuy nhiên nếu không được chăm sóc đúng cách, bệnh có thể gây ra biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, viêm phế quản, viêm tai giữa, thậm chí là suy hô hấp hoặc tử vong, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người già và người có bệnh lý nền.
Theo các chuyên gia, trẻ em thường dễ bị tác động bởi các yếu tố môi trường như thời tiết thay đổi, chế độ dinh dưỡng không đầy đủ, hoặc chưa được tiêm phòng đầy đủ, làm tăng nguy cơ mắc cúm và các biến chứng kèm theo.
Viêm phổi là một trong những biến chứng nguy hiểm nhất khi trẻ mắc cúm. Khi virus cúm tấn công vào hệ hô hấp của trẻ, nó có thể gây viêm phổi, dẫn đến tình trạng khó thở, thở rít, ho nặng, và sốt cao không hạ. Viêm phổi do cúm có thể khiến trẻ phải nhập viện và điều trị trong môi trường chăm sóc y tế đặc biệt.
Biến chứng của cúm có thể dẫn đến đến tình trạng viêm tai giữa. Điều này có thể gây đau tai, sốt, và nếu không được điều trị kịp thời, có thể dẫn đến viêm nhiễm kéo dài và ảnh hưởng đến thính lực của trẻ.
Theo bác sĩ Nguyễn Thị An, Hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec, trẻ sơ sinh dưới 6 tháng tuổi chưa được tiêm vaccine cúm nên có nguy cơ nhiễm cúm rất cao. Đối với những em bé sinh non (dưới 32 tuần tuổi) kèm theo những nguy cơ về sức khỏe có khả năng mắc cúm cao hơn và diễn biến nặng nề hơn.
Trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện là đối tượng có nguy cơ cao mắc các bệnh truyền nhiễm, trong đó có cúm mùa.
Với những trẻ mắc bệnh lý nền như suyễn, rối loạn chuyển hóa, bệnh tim bẩm sinh, bệnh gan, thận… thì nguy cơ mắc cúm và biến chứng đặc biệt cao, do đó trẻ em luôn là đối tượng được khuyến cáo tiêm vaccine cúm đầy đủ và tiêm nhắc lại mỗi năm một lần.
Trẻ bị cúm thường có triệu chứng sốt cao, ho nhiều, nôn mửa, tiêu chảy, dẫn đến tình trạng mất nước nghiêm trọng. Mất nước sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng sức khỏe của trẻ, khiến việc điều trị càng trở nên khó khăn hơn.
Đây là một biến chứng hiếm nhưng rất nguy hiểm khi trẻ mắc cúm, đặc biệt khi trẻ dùng thuốc hạ sốt không đúng cách. Hội chứng Reye sau khi dùng thuốc hạ sốt có thể gây tổn thương gan và não, dẫn đến hôn mê, co giật và thậm chí tử vong nếu không được điều trị kịp thời.
Một số ít trẻ em bị cúm có thể gặp phải viêm cơ tim, tình trạng viêm nhiễm ở cơ tim do sự tấn công của virus. Viêm cơ tim có thể gây đau ngực, khó thở và nhịp tim không đều, đe dọa tính mạng của trẻ.
Cúm cũng có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh của trẻ, gây ra các vấn đề như viêm não, gây sốt cao, co giật, mê sảng. Đây là một trong những biến chứng hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm, có thể để lại di chứng lâu dài nếu không điều trị kịp thời.
Một điểm đáng lo ngại là cúm mùa có khả năng lây lan từ trẻ em sang người thân trong gia đình, nhất là ông bà và phụ nữ mang thai, những đối tượng dễ bị biến chứng nặng nếu nhiễm virus. Điều này không chỉ gây ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng mà còn tạo thêm áp lực cho hệ thống y tế.
Tiêm vaccine phòng cúm hằng năm để tạo hàng rào miễn dịch cho trẻ
Biện pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh cúm hiện nay là tiêm vaccine cúm mùa. Vaccine có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh, giảm triệu chứng nếu nhiễm cúm, hạn chế biến chứng và tử vong.
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới và Bộ Y tế Việt Nam, trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên nên được tiêm phòng cúm định kỳ hằng năm, đặc biệt vào trước mùa dịch từ 2-4 tuần để cơ thể có thời gian tạo kháng thể. Vaccine cúm mùa được cập nhật thường xuyên theo biến chủng virus đang lưu hành, đảm bảo hiệu quả bảo vệ cao nhất.
Ngoài việc tiêm chủng, phụ huynh cần hướng dẫn trẻ thực hiện các biện pháp phòng bệnh cơ bản như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, đeo khẩu trang nếu có biểu hiện ho sốt, hạn chế tiếp xúc gần với người nghi mắc cúm.
Nhà trường cần tăng cường vệ sinh lớp học, đồ dùng học tập, khử khuẩn bề mặt, bảo đảm lớp học thông thoáng. Đặc biệt, khi trẻ có biểu hiện sốt, ho, sổ mũi, phụ huynh nên cho trẻ nghỉ học và đưa đi khám để được chẩn đoán và điều trị sớm, tránh lây lan cho bạn bè cùng lớp.
Phụ huynh nên chủ động đưa con em đi tiêm ngừa càng sớm càng tốt để kịp thời tạo kháng thể trước thời điểm cao trào của mùa dịch. Đồng thời, cần thường xuyên theo dõi thông tin y tế chính thống để cập nhật các khuyến cáo phòng bệnh từ ngành y tế.
"Mọi người cần lưu ý tiêm phòng vaccine cúm hằng năm cho các đối tượng: những người trên 50 tuổi, suy giảm miễn dịch, mắc bệnh nền, bệnh đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai…. để phòng những biến chứng nặng nề do cúm gây ra", bác sĩ An khuyến cáo.
