Đối tượng nào có nguy cơ bị biến chứng nặng khi mắc cúm mùa?
Bệnh cúm mùa không chừa một ai, nhưng các biến chứng nghiêm trọng do cúm mùa gây ra dễ xảy ra hơn và nghiêm trọng hơn ở một số nhóm đối tượng như trẻ nhỏ, người già, phụ nữ có thai và người mắc bệnh mãn tính (có bệnh nền).
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 2 tuổi thường dễ gặp biến chứng do hệ miễn dịch chưa phát triển đầy đủ, cơ thể còn yếu ớt nên khó chống lại sự xâm nhập của virus. Người già trên 65 tuổi do quá trình lão hóa nên hệ miễn dịch suy giảm, đồng thời thường mắc các bệnh nền nên dễ bị biến chứng nặng.
Các đối tượng mắc bệnh mãn tính như tim mạch, tiểu đường, hen suyễn, bệnh thận mãn tính cũng có nguy cơ cao. Ngoài ra, người bị suy giảm miễn dịch như bệnh nhân dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc phụ nữ mang thai cũng là nhóm dễ bị biến chứng nặng do cúm.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Hoài, Viện trưởng Viện Tim mạch quốc gia, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, cúm mùa có thể làm nặng thêm các triệu chứng ở bệnh nhân suy tim và làm tăng nguy cơ các biến chứng tim mạch không chỉ ở người bệnh nền mà còn ở cả người khỏe mạnh.
Cúm có thể gây sốt, mất nước và tăng nhu cầu oxy khi nhiễm cúm, khiến tim phải làm việc nhiều hơn, dễ dẫn đến suy tim cấp mất bù ở bệnh nhân suy tim, tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim ở bệnh nhân tim mạch.
Thêm vào đó, bệnh nhân tăng huyết áp hoặc suy tim thường đang dùng thuốc giãn mạch và lợi tiểu. Khi bị cúm, bệnh nhân có thể bị mất nước và giãn mạch do sốt. Vì vậy khi mắc cúm, cần tham vấn ý kiến bác sĩ tim mạch ngay để điều chỉnh thuốc kịp thời.
Cúm mùa cũng có thể làm tăng nguy cơ các biến chứng tim mạch ở cả người khỏe mạnh và bệnh nhân có bệnh lý nền tim mạch.
Dù phần lớn các ca bệnh ở mức độ nhẹ, các bác sĩ vẫn cảnh báo những nhóm nguy cơ cao như trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh nền cần đặc biệt thận trọng.
Các triệu chứng của cúm thường xuất hiện đột ngột, bao gồm sốt, đau nhức cơ thể, mệt mỏi, ho khan, đau họng, nghẹt mũi, đau đầu. Đối với người khỏe mạnh, các triệu chứng này thường tự khỏi mà không cần điều trị.
Tuy nhiên, đối với những người có bệnh nền hoặc sức đề kháng suy giảm, cúm có thể gây các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, suy hô hấp, suy đa tạng, thậm chí tử vong nếu không được can thiệp kịp thời.
Một số trường hợp nặng cần áp dụng các phương pháp điều trị chuyên sâu như hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn bằng máy hoặc ECMO (hệ thống oxy hóa qua màng ngoài cơ thể). Đặc biệt, bệnh có thể tiến triển nhanh chóng ở người cao tuổi, bệnh nhân đái tháo đường, suy tim, suy thận hoặc ung thư, nguy cơ tử vong rất cao.
Phòng cúm bằng vaccine một cách hiệu quả
Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo, để phòng cúm mùa, mọi người cần tiêm vaccine cúm mùa hàng năm nhằm tạo lá chắn miễn dịch cho cơ thể.
Bác sĩ Nguyễn Thị An, Hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec, bệnh cúm mùa thường lành tính nhưng trong một số trường hợp có thể tiến triển nặng với các triệu chứng như sốt cao, khó thở, phù phổi do suy tim, thậm chí có thể gây tử vong.
Vì thế, với những đối tượng nguy cơ như: những người trên 50 tuổi, suy giảm miễn dịch, mắc bệnh nền, bệnh đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh COPD, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai…., cần lưu ý tiêm phòng cúm hàng năm.
Mọi người cần chú ý vệ sinh cá nhân đặc biệt, rửa tay và che chắn khi ho hoặc hắt xì hơi, chú ý kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm trong phòng phù hợp.
Bên cạnh đó, cần kiểm soát bệnh nền tốt. Người béo phì, tiểu đường, hen suyễn, phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), bệnh tim cần kiểm soát bệnh nền. Do nhóm này có nguy cơ diễn tiến viêm phổi sau khi mắc cúm cao hơn so với người bình thường.
Với câu hỏi vì sao cần tiêm vaccine cúm mùa mỗi lần trong năm, theo các bác sĩ, cúm mùa do virus cúm (thường là 4 chủng từ H1N1, H3N2 và 2 chủng nhóm B) gây ra và lan truyền trong cộng đồng với khả năng biến đổi kháng nguyên liên tục (chúng ta sẽ thường xuyên tiếp xúc với virus cúm mới) nhưng theo quy luật nhất định về di truyền. Vì mỗi năm, chủng virus cúm lưu hành khác nhau nên chúng ta cần tiêm nhắc vaccine cúm mùa hàng năm (1 lần trong năm).
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) từ lâu thiết lập các trạm quan trắc virus cúm mùa trên khắp thế giới (có cả ở Việt Nam) để phân lập, xác định virus cúm mùa lưu hành ở các khu vực (các vùng địa lý, khí hậu, bắc bán cầu và nam bán cầu…).
Từ đó dự đoán, xác định chủng virus cúm sẽ xuất hiện vào mùa Đông Xuân khu vực bắc bán cầu (từ tháng 10 đến hết tháng 4 năm sau) và vào mùa đông xuân khu vực nam bán cầu (từ tháng 5 đến tháng 10 hàng năm).
Từ việc xác lập được khả năng chủng virus cúm nào sẽ hoành hành ở đâu (bắc và nam bán cầu), WHO sẽ đưa ra các hướng dẫn về chủng virus cúm để sản xuất vaccine phòng cúm mùa cho các nhà sản xuất vaccine tuân theo và cung cấp cho thị trường theo thời gian tốt nhất (bắc bán cầu là vào tầm tháng 8-9, còn nam bán cầu là vào tháng 4-5 hàng năm).
Nguyễn Thị An cho hay, đó là lý do tại sao chúng ta sống ở Việt Nam lại cần tiêm vaccine cúm mùa mỗi năm 1 lần và vào thời điểm trước khi mùa bệnh cúm bắt đầu cũng như cần tiêm đúng vaccine theo mùa đã được khuyến cáo.
"Do Việt Nam nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa nên mùa cúm ở miền bắc và miền nam có thể lệch nhau chút về thời gian nhưng vì chúng ta nằm trọn vẹn ở Bắc bán cầu và theo khuyến cáo của WHO, chúng ta nên tiêm đúng chủng loại vaccine bắc bán cầu theo mùa, tức là bao trùm từ mùa đông năm nay tới hết mùa xuân năm sau", bác sĩ An chia sẻ.
