Tiềm năng tài nguyên dồi dào
Tỉnh Gia Lai sau sáp nhập có diện tích tự nhiên hơn 21.500km2, lớn thứ hai cả nước và nằm ở vị trí trung tâm các trục giao thông đông-tây, bắc-nam, liền kề vùng Duyên hải miền trung và có hành lang kết nối với Lào, Campuchia, Thái Lan. Với địa hình đa dạng, khí hậu đặc trung và hệ sinh thái phong phú, Gia Lai hội tụ đầy đủ các yếu tố thuận lợi để phát triển các loại hình năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời, thủy điện, điện sinh khối, điện rác và điện địa nhiệt.
Theo đánh giá của các chuyên gia, cường độ bức xạ mặt trời tại Gia Lai đạt trung bình từ 4,6 đến 5,2 kWh/m2/ngày, với tổng số giờ nắng lên tới 1.900-2.200 giờ mỗi năm. Đây là điều kiện lý tưởng để triển khai các dự án điện mặt trời mặt đất và điện mặt trời nổi trên các hồ thủy lợi lớn như Núi Một, Thuận Ninh, Hội Sơn, Đồng Mít, Ia Ly, Sê San…
Bên cạnh đó, tốc độ gió trung bình tại nhiều khu vực như Kông Chro, Chư Prông, Mang Yang, Vân Canh, Vĩnh Thạnh… đạt khoảng 6-7m/giây, phù hợp để phát triển điện gió quy mô lớn, cả trên bờ và ngoài khơi. Hệ thống sông Sê San, sông Ba cùng các hồ chứa tự nhiên và nhân tạo cũng tạo điều kiện thuận lợi để phát triển thủy điện và các mô hình năng lượng lai ghép. Dự tính, tổng tiềm năng năng lượng tái tạo toàn tỉnh hiện ước tính lên tới 23.000MW, đủ sức đưa Gia Lai trở thành trung tâm công nghiệp tái tạo của khu vực miền trung-Tây Nguyên.
Tính đến nay, toàn tỉnh có 61 dự án thủy điện với tổng công suất 2.736MW; 17 dự án điện gió với tổng công suất 916 MW; 7 dự án điện mặt trời với tổng công suất 590MWp và 2 dự án điện sinh khối với tổng công suất 130MW. Các dự án này đều đã đi vào vận hành thương mại, cho thấy năng lực triển khai và điều phối của địa phương trong lĩnh vực năng lượng khá khả quan.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn cho biết, thời gian qua, tỉnh đã triển khai và đưa vào vận hành thương mại nhiều dự án năng lượng tái tạo, góp phần cung cấp nguồn điện ổn định cho hệ thống điện quốc gia. Đồng thời tạo ra hàng chục nghìn việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, đóng góp ngân sách địa phương và thúc đẩy phát triển các ngành dịch vụ, thương mại, logistics.
Đặc biệt, tỉnh đã chủ động xây dựng cơ chế thu hút đầu tư, cải thiện môi trường kinh doanh, công khai danh mục dự án và thực hiện đấu thầu minh bạch trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Việc mời gọi đầu tư được gắn với các tiêu chí phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, bảo đảm an sinh xã hội và phát triển nguồn nhân lực tại chỗ.
Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tổng công suất các dự án năng lượng tái tạo trên địa bàn tỉnh được quy hoạch phát triển hơn 9.600MW, tạo nền tảng để Gia Lai vươn lên trở thành trung tâm năng lượng sạch và bền vững của khu vực.
Đặt mục tiêu phát triển bền vững
Xác định nhân lực là yếu tố then chốt trong phát triển năng lượng tái tạo, tỉnh Gia lai đã công bố triển khai dự án Trung tâm đào tạo và phát triển nguồn nhân lực năng lượng tái tạo, được thực hiện bởi liên danh Tập đoàn GEO (Cộng hòa liên bang Đức) và Công ty TNHH O-DOOR Việt Nam, với sự đồng hành của Trường Đại học Quy Nhơn, đơn vị đào tạo chủ lực.
Trung tâm sẽ hướng tới xây dựng chương trình đào tạo đạt chuẩn quốc tế, bao gồm thực hành vận hành tuabin gió (onshore/offshore), hệ thống điện mặt trời, công nghệ hydrogen xanh, chứng chỉ an toàn lao động (GWO) và ứng dụng các công nghệ hiện đại như AI, IoT, Big Data trong vận hành năng lượng. Ngoài ra, trung tâm còn tổ chức các triển lãm công nghệ, hội thảo chuyên đề, chương trình thực tập quốc tế và các khóa đào tạo ngắn hạn cho doanh nghiệp, cán bộ kỹ thuật và sinh viên.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Đức Tùng, Hiệu trưởng Trường Đại học Quy Nhơn cho biết, chúng tôi không chỉ đào tạo kỹ thuật viên mà còn hướng đến xây dựng một hệ sinh thái giáo dục, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực năng lượng tái tạo. Chúng tôi kỳ vọng sẽ đào tạo được một thế hệ kỹ sư năng lượng mới không chỉ giỏi chuyên môn, mà còn có tư duy toàn cầu, khả năng làm việc trong môi trường quốc tế. Đây là cơ hội để Trường Đại học Quy Nhơn phát huy thế mạnh, đồng thời đóng góp thiết thực vào chiến lược phát triển xanh của đất nước.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn thông tin, thời gian tới, tỉnh Gia Lai sẽ tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện hạ tầng truyền tải, xây dựng cơ chế giải tỏa công suất linh hoạt, đồng thời tăng cường công tác bảo vệ môi trường, bảo đảm an sinh xã hội và phát triển cộng đồng.
Tỉnh cũng sẽ triển khai các mô hình năng lượng lai ghép như điện mặt trời nổi kết hợp thủy điện, điện gió kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS), ứng dụng công nghệ số trong quản lý và vận hành hệ thống điện. Đây là những hướng đi phù hợp với xu thế phát triển năng lượng hiện đại, thông minh và bền vững theo tinh thần Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học-công nghệ, chuyển đổi số quốc gia.
Chia sẻ về vấn đề này, Phó Cục trưởng Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo (Bộ Công thương) đánh giá cao những nỗ lực của tỉnh Gia Lai trong việc triển khai các dự án năng lượng tái tạo. Đồng thời khẳng định, Cục Điện lực sẽ luôn đồng hành, ưu tiên, cam kết hỗ trợ và tạo điều kiện tối đa giải quyết những đề xuất của tỉnh Gia Lai liên quan đến năng lượng tái tạo để các ý tưởng, cam kết sớm trở thành dự án thực chất. Từ đó mang lại những kết quả cụ thể, mang lại lợi ích cho địa phương, đất nước và cộng đồng quốc tế.
Với quyết tâm cao, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận của nhân dân và sự đồng hành của doanh nghiệp, tỉnh Gia Lai đang từng bước hiện thự hóa mục tiêu trở thành trung tâm năng lượng sạch của khu vực, góp phần quan trọng vào sự nghiệp phát triển kinh tế-xã hội, bảo vệ môi trường và hội nhập quốc tế của đất nước.
