Đưa dược liệu Việt Nam tham gia thị trường toàn cầu

Việt Nam đã và đang xuất khẩu một số dược liệu có thế mạnh như: quế, hồi, thảo quả, nghệ, hòe... nhưng vẫn còn manh mún, quy mô nhỏ, mạnh ai nấy làm. Để tham gia, cạnh tranh với thị trường dược liệu toàn cầu, cần sự đầu tư đồng bộ từ việc mở rộng quy mô, phát triển các vùng trồng dược liệu đến việc ứng dụng khoa học-công nghệ bảo đảm các tiêu chuẩn chất lượng cũng như đa dạng hóa sản phẩm…
Vườn trồng đan sâm theo tiêu chuẩn GACP-WHO tại xã Chư Pơng, Chư Sê (Gia Lai).
Vườn trồng đan sâm theo tiêu chuẩn GACP-WHO tại xã Chư Pơng, Chư Sê (Gia Lai).

Với khoảng 5.117 loài cây dược liệu, Việt Nam có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển dược liệu trở thành một ngành kinh tế kỹ thuật. Dược liệu được sử dụng với nhiều mục đích khác nhau cho con người, như: sản xuất thuốc điều trị bệnh, thực phẩm thực dưỡng, đồ uống, hóa mỹ phẩm…

Ngoài ra, cây dược liệu còn được sử dụng làm nguyên liệu sản xuất thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y, thuốc cho thủy, hải sản. Theo Fortune Business Insights, tổng giá trị thị trường sản phẩm từ thảo dược toàn cầu năm 2021 ước tính khoảng 230 tỷ USD, dự kiến có thể đạt 430 tỷ USD vào năm 2028.

Theo Phó Cục trưởng Quản lý Y dược cổ truyền (Bộ Y tế) Trần Minh Ngọc, xu hướng dùng thuốc từ thảo dược thay thế cho thuốc hóa dược đang được cả thế giới đón nhận. Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng chung đó. Trên bản đồ dược liệu thế giới, Việt Nam được đánh giá có nguồn dược liệu đa dạng; tỷ lệ dược liệu tự nhiên quý hiếm vẫn còn khá phong phú.

Đến thời điểm hiện nay, một số doanh nghiệp Việt Nam đã tham gia xuất khẩu nhiều loại dược liệu như: Quế, hồi, thảo quả, nghệ, hòe, kê huyết đằng... nhưng riêng lẻ và với tỷ lệ không đáng kể. Mặc dù tổng giá trị xuất khẩu quế, hồi liên tục tăng, năm 2022 đạt 276 triệu USD, nhưng con số này còn nhỏ so với thị phần dược liệu trên toàn thế giới.

Một trong những lý do dược liệu Việt Nam mới chiếm thị phần rất nhỏ trên tổng doanh thu thị trường dược liệu toàn cầu là phần lớn dược liệu Việt Nam được xuất khẩu ở dạng nguyên liệu thô. Bên cạnh đó, vẫn còn một số tỷ lệ cây dược liệu không đạt tiêu chuẩn chất lượng theo quy định. Năm 2022, tổng số mẫu dược liệu được lấy kiểm tra chất lượng là 2.224 mẫu, trong đó có 85 mẫu dược liệu không đạt tiêu chuẩn chất lượng, chiếm tỷ lệ 3,82%; tỷ lệ mẫu dược liệu không đạt tiêu chuẩn chất lượng là 11,08% (năm 2017) và 5,7% (năm 2018).

Chia sẻ những khó khăn, cũng như mong muốn dược liệu Việt Nam vươn tầm, tạo thương hiệu quốc tế, ông Nguyễn Việt Hùng, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần dược liệu Chư Sê (tỉnh Gia Lai) cho biết: Đối với những doanh nghiệp trồng dược liệu, điều quan tâm đầu tiên là quy hoạch vùng trồng cho từng nhóm đối tượng cây phải phù hợp với thổ nhưỡng, khí hậu... Đối với giống cây dược liệu phải được lựa chọn thật kỹ lưỡng, nếu giống đạt yêu cầu thì cây dược liệu đó mới có chất lượng tốt được.

Thực tế hiện nay doanh nghiệp trồng dược liệu đang gặp nhiều khó khăn và chịu sự cạnh tranh gay gắt. Các doanh nghiệp trồng dược liệu sạch hiện nay phải cạnh tranh ngay trên sân nhà khi giá bán của dược liệu sạch do doanh nghiệp trong nước trồng ra thành phẩm không cạnh tranh nổi với dược liệu nhập khẩu (chủ yếu nhập khẩu từ Trung Quốc). Phần lớn các doanh nghiệp sản xuất của Việt Nam hiện nay nhập khẩu dược liệu từ Trung Quốc để sản xuất ra sản phẩm của doanh nghiệp mình.

Trong bối cảnh khó khăn, cạnh tranh nhiều như hiện nay, để tham gia vào thị trường thảo dược toàn cầu, theo ông Trần Minh Ngọc thì các doanh nghiệp Việt Nam cần phải đầu tư mạnh về khoa học-công nghệ, giống, phát triển vùng trồng dược liệu trên quy mô lớn, tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn của nước nhập khẩu.

Đáng chú ý, cần phải hình thành các vùng sản xuất dược liệu chuyên canh, tập trung, quy mô đủ lớn và phải được quản lý truy xuất nguồn gốc và chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế thế giới về thực hành tốt nuôi trồng và thu hái (GACP-WHO) và sản xuất dược liệu hữu cơ theo tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn Dược điển Việt Nam và của các nước nhập khẩu.

Bên cạnh đó, cần tuyên truyền nâng cao ý thức cho cộng đồng, người tham gia nuôi trồng dược liệu... Từng bước hình thành vùng sản xuất dược liệu tập trung có quy mô đủ lớn đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng theo yêu cầu của các nước nhập khẩu.

Nhằm chủ động tham gia vào sân chơi toàn cầu, Bộ Y tế đã tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phát triển công nghiệp dược, dược liệu sản xuất trong nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Trong đó có nhiều chính sách đặc thù hỗ trợ doanh nghiệp dược như: ưu tiên đầu tư cho nghiên cứu khoa học, sản xuất thuốc dược liệu chất lượng cao, phát triển sản xuất thuốc dược liệu mang thương hiệu quốc gia.

Đồng thời đưa ra nhiều nhóm giải pháp đồng bộ về thể chế, pháp luật; đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh; khoa học-công nghệ, nhân lực và đào tạo; kiểm soát thị trường thuốc, dược liệu; hợp tác và hội nhập quốc tế; thông tin và truyền thông… Để phát triển dược liệu trở thành một ngành kinh tế kỹ thuật không chỉ phục vụ cho công tác chăm sóc bảo vệ sức khỏe nhân dân mà còn góp phần xóa đói, giảm nghèo, nhiều ý kiến cho rằng cần tập trung đầu tư hỗ trợ, ứng dụng khoa học-công nghệ trong chọn tạo giống mới, quy trình kỹ thuật canh tác nuôi trồng dược liệu cho năng suất, chất lượng cao, ổn định đối với cây dược liệu quý, đặc hữu và có lợi thế cạnh tranh.

Có giải pháp hỗ trợ, đầu tư hình thành vùng trồng dược liệu tập trung, quy mô lớn, tuân thủ theo các tiêu chuẩn, quy chuẩn của quốc tế, gắn với truy xuất nguồn gốc, chất lượng và mã số vùng trồng; đầu tư nghiên cứu chế biến, đa dạng hóa sản phẩm từ dược liệu gia tăng chuỗi giá trị sản phẩm cho thảo dược. Đồng thời đầu tư nghiên cứu, phân tích thị trường, xúc tiến thương mại quốc tế và xây dựng thương hiệu dược liệu Việt trên trường quốc tế.

Để hỗ trợ phát triển ngành dược liệu trong nước, Thủ tướng Chính phủ cũng đã phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030. Trong đó, tiểu dự án 2 của giai đoạn I (từ năm 2021-2025) phát triển vùng trồng dược liệu với nhiều cơ chế ưu đãi đầu tư hỗ trợ trực tiếp nhất là vốn. Cơ chế này thu hút được doanh nghiệp đầu tư trồng dược liệu, xóa đói, giảm nghèo, giải quyết được nguồn lao động cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Có thể bạn quan tâm

Đánh bắt cá trên sông Vàm Nao. (Ảnh: THANH DŨNG)

Kỳ lạ loài cá ngựa sông

Tháng 8, mùa nước nổi tràn về vùng châu thổ, các ngư dân vùng đầu nguồn sông Tiền, sông Hậu, tỉnh An Giang lại nhớ về loài cá ngựa sông. Khi trước, nước nổi vào đồng là cá ngựa theo bờ kênh, rạch, bờ sông phóng vào đồng sinh sản.

Chế biến trứng gà ăn liền tại Dabaco Group.

Bài 2: Mở rộng mô hình sản xuất theo chuỗi khép kín

Với hơn 48.000 trang trại và gần 7 triệu hộ chăn nuôi, ngành chăn nuôi gia cầm ở nước ta vẫn cơ bản phân tán. Các mô hình chăn nuôi theo chuỗi giá trị, từ con giống đến chế biến chủ yếu mới có ở các tập đoàn lớn. Để ngành chăn nuôi gia cầm phát triển bền vững, cần nhân rộng mô hình theo chuỗi, xây dựng vùng nuôi tập trung…

Phần đầu tiên của CEO Bootcamp chính thức diễn ra ngày 10-11/8 (Ảnh: VPbank)

VPBank SME CEO Bootcamp: Từ chiến lược hay đến tăng trưởng thực chất

Trong hai ngày của học phần đầu tiên CEO Bootcamp do VPBank SME tổ chức, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp liên tục đặt chiến lược của mình dưới ba phép thử: Có tạo ra lợi thế đủ khác biệt, có khiến khách hàng sẵn sàng trả tiền và tổ chức có đủ năng lực biến lời hứa đó thành kết quả hay không.

Tổng Lãnh sự Đoàn Phương Lan phát biểu tại tọa đàm. (Ảnh: Lãnh sự quán Việt Nam tại Busan cung cấp)

Thúc đẩy hợp tác đầu tư và chuyển giao công nghệ giữa Việt Nam với các doanh nghiệp Busan (Hàn Quốc)

Dựa trên những định hướng chiến lược mới của kinh tế Việt Nam, các doanh nghiệp Busan (Hàn Quốc) quan tâm đến việc thúc đẩy, hợp tác đầu tư với Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực chuyển giao công nghệ khi Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025 của Việt Nam lần đầu tiên thừa nhận công nghệ là tài sản có thể góp vốn.

Anh Nguyễn Văn Huy trong trại gà của mình tại xóm Liên Hòa, xã Liên Sơn, tỉnh Phú Thọ.

Phát triển bền vững ngành chăn nuôi gia cầm: Bài 1 - Tăng trưởng trong thử thách

Khoảng đầu các năm 2025, 2026, giá gia cầm và trứng sụt giảm mạnh, khiến nhiều hộ chăn nuôi lao đao. Trong thử thách đó, ngành chăn nuôi gia cầm đã thể hiện năng lực nội tại để phục hồi mạnh mẽ trong cuối năm 2025. Tuy nhiên, dịch bệnh, chi phí chăn nuôi tăng cao khiến những hộ chăn nuôi nhỏ lẻ tiếp tục gặp khó khăn.

Sản phẩm tảo xoắn Nghệ An của Công ty Vastcom đạt top 10 thương hiệu uy tín hàng đầu Việt Nam năm 2024. (Nguồn: VASTCOM)

Toàn tỉnh Nghệ An đang có 588 sản phẩm OCOP

Từ những sản phẩm ít ỏi ban đầu, đến nay tỉnh Nghệ An đã có hàng trăm sản phẩm OCOP (mỗi xã một sản phẩm). Việc phát triển, hoàn thiện và tập trung nâng cao chất lượng các sản phẩm OCOP trở thành giải pháp được Ủy ban nhân dân tỉnh ưu tiên trong phát triển kinh tế nông thôn.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: PHÚC THẮNG)

Quyết tâm gỡ “thẻ vàng”, xây dựng nghề cá Việt Nam minh bạch, bền vững

Ngày 14/8, tại Gia Lai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai tổ chức Hội nghị triển khai Quyết định số 1516/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, thực hiện các biện pháp khắc phục khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

(Ảnh minh họa: Viện Bạc)

Ngày 14/8, giá bạc đồng loạt giảm nhẹ

Ngày 14/8, giá bạc thế giới và trong nước đồng loạt giảm, chịu áp lực điều chỉnh sau động lực tăng ngắn hạn có dấu hiệu suy yếu khi giá bạc giao dịch dưới đường EMA 50, trong khi vùng hỗ trợ 64,16 USD/ounce đang trở thành ngưỡng quan trọng đối với diễn biến giá.

Các đại biểu thực hiện nghi thức khai trương.

Hà Nội: Đặt chuyến liên thông kết nối metro với xe công nghệ

Ngày 14/8, Hà Nội Metro phối hợp Be Group tổ chức lễ ra mắt Giải pháp giao thông liên hoàn trên ứng dụng Hà Nội Metro, góp phần giải quyết bài toán kết nối “chặng đầu-chặng cuối”, nâng cao chất lượng dịch vụ vận tải hành khách công cộng và từng bước hiện thực hóa mô hình Mobility as a Service (MaaS) tại Thủ đô.