Tạo dư địa phát triển từ cửa khẩu đến cảng biển
Nằm ở vị trí giao thoa giữa vùng Đông Nam Bộ và khu vực biên giới tây nam, Tây Ninh giữ vai trò cửa ngõ kết nối Việt Nam với Campuchia và các quốc gia ASEAN lục địa. Với hệ thống cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, Xa Mát cùng mạng lưới giao thông kết nối các trung tâm sản xuất, thương mại lớn, tỉnh có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển dịch vụ logistics đa phương thức.
Nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh, Tây Ninh đang hoàn thiện Đề án “Nghiên cứu thực trạng, cơ chế quản lý, giải pháp phát triển dịch vụ logistics trên địa bàn tỉnh Tây Ninh”. Trong chuỗi kết nối này, Cảng quốc tế Long An được xác định là một đầu mối quan trọng, hỗ trợ Tây Ninh đưa hàng hóa từ khu vực cửa khẩu, các khu công nghiệp, vùng nguyên liệu đến các tuyến vận tải biển quốc tế.
Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Cảng Long An Võ Quốc Huy cho rằng, việc Tây Ninh xây dựng Đề án phát triển logistics phù hợp với xu hướng liên kết vùng và yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Hệ thống logistics hiệu quả sẽ giúp kết nối nguồn hàng với mạng lưới vận tải đường thủy, đường biển; qua đó giảm chi phí, rút ngắn thời gian vận chuyển, tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng thị trường. Hiện Cảng quốc tế Long An có khả năng tiếp nhận, xếp dỡ, lưu kho, trung chuyển nhiều nhóm hàng như nông sản, nguyên liệu sản xuất, máy móc thiết bị, hàng tổng hợp và container. Các dịch vụ hỗ trợ gồm đóng rút container, kho bãi, kết nối vận tải đường thủy - đường biển, góp phần hoàn thiện chuỗi cung ứng hàng hóa.
Tuy nhiên, để logistics thật sự trở thành động lực tăng trưởng, Tây Ninh cần phát triển đồng bộ hạ tầng, nguồn hàng, doanh nghiệp dịch vụ và các tuyến vận tải. Trong quá trình hoàn thiện Đề án “Nghiên cứu thực trạng, cơ chế quản lý, giải pháp phát triển dịch vụ logistics trên địa bàn tỉnh Tây Ninh”, tỉnh tiếp tục đánh giá nhu cầu vận chuyển, sản lượng hàng hóa, thị trường xuất nhập khẩu và những điểm nghẽn trong kết nối hạ tầng. Địa phương từng bước xây dựng chuỗi logistics liên kết giữa các cửa khẩu Mộc Bài, Xa Mát, Bình Hiệp, các khu công nghiệp, vùng sản xuất với hệ thống cảng biển.
Xây dựng trung tâm logistics hiện đại
Cùng với kết nối cảng biển, Tây Ninh định hướng phát triển hệ thống cảng cạn, trung tâm logistics cửa khẩu nhằm nâng cao năng lực trung chuyển, lưu giữ và phân phối hàng hóa. Theo ông Nguyễn Tài Tại, Phó Giám đốc Công ty cổ phần Tân Cảng Tây Ninh, phát triển logistics cần chuyển từ tư duy đầu tư từng hạng mục sang xây dựng hệ sinh thái logistics cửa khẩu - cảng biển - đa phương thức - số hóa, đây là hướng đi quan trọng nhằm tạo động lực tăng trưởng mới cho địa phương.
Cảng cạn không chỉ là nơi tập kết, thông quan hàng hóa mà còn phải trở thành trung tâm logistics với các chức năng gom hàng, chia hàng, lưu giữ, kiểm tra chuyên ngành, vận tải đa phương thức và kết nối trực tiếp giữa nhà máy, khu công nghiệp với cảng biển. Với lợi thế gần cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, kết nối Quốc lộ 22 và tuyến cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Mộc Bài trong tương lai, cảng cạn Tân Cảng Mộc Bài có tiềm năng trở thành đầu mối logistics trong Vùng kinh tế trọng điểm phía nam. Thời gian tới, đơn vị tập trung hoàn thiện hệ thống kho bãi, kho ngoại quan, kho lạnh, trung tâm điều phối hàng hóa; đồng thời ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng nền tảng dữ liệu logistics dùng chung, kết nối doanh nghiệp, cơ quan quản lý, hải quan, biên phòng và các khu công nghiệp.
Mặc dù có nhiều lợi thế, logistics Tây Ninh hiện vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Hạ tầng giao thông kết nối còn thiếu đồng bộ; vận tải đường bộ vẫn giữ vai trò chủ lực, trong khi liên kết giữa cửa khẩu, khu công nghiệp, vùng sản xuất với cảng biển chưa phát huy hết hiệu quả. Địa phương còn thiếu các trung tâm logistics quy mô lớn, cảng cạn, kho ngoại quan, kho lạnh và điểm trung chuyển chuyên nghiệp; điều này làm tăng chi phí logistics, giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, năng lực của doanh nghiệp logistics trên địa bàn tỉnh còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp mới tập trung vào vận tải, kho bãi đơn lẻ, chưa tham gia sâu vào chuỗi cung ứng tích hợp theo mô hình logistics 3PL, 4PL. Nguồn nhân lực chất lượng cao và mức độ ứng dụng công nghệ số cũng cần tiếp tục được nâng cao.
Phó Giám đốc Sở Công thương Tây Ninh Châu Thị Lệ cho biết, tỉnh xác định đến năm 2030, phát triển chuỗi logistics cửa khẩu - cảng biển là nhiệm vụ trọng tâm nhằm khai thác lợi thế vị trí địa lý, thúc đẩy liên kết vùng và mở rộng không gian phát triển kinh tế. Theo đó, các cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, Xa Mát tiếp tục giữ vai trò đầu mối giao thương với Campuchia và ASEAN lục địa; Cảng quốc tế Long An trở thành điểm kết nối quan trọng với các tuyến vận tải biển quốc tế. Cùng với các dự án hạ tầng chiến lược như cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Mộc Bài, đường vành đai 4 Thành phố Hồ Chí Minh và nâng cấp các tuyến vận tải thủy trên sông Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây, không gian phát triển logistics của tỉnh sẽ được mở rộng.
Để logistics trở thành động lực tăng trưởng mới, Tây Ninh tập trung phát triển 17 trung tâm logistics với tổng diện tích hơn 1.200 ha tại các khu vực cửa khẩu, khu công nghiệp, vùng sản xuất và các đầu mối giao thông quan trọng. Cùng với phát triển hạ tầng, tỉnh xác định chuyển đổi số và logistics xanh là hướng đi chiến lược. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, internet vạn vật, blockchain trong quản lý hàng hóa, truy xuất nguồn gốc, điều hành vận tải và thông quan điện tử sẽ góp phần giảm chi phí, nâng cao hiệu quả hoạt động. Mô hình “cửa khẩu thông minh - cảng thông minh” cũng được định hướng triển khai nhằm hiện đại hóa quy trình kiểm tra, giám sát, bốc xếp và thông quan hàng hóa.
Phát triển logistics không chỉ là đầu tư vào vận tải và kho bãi, mà là xây dựng hệ sinh thái kết nối sản xuất, thương mại và xuất nhập khẩu. Với nhiều lợi thế, Tây Ninh có điều kiện trở thành trung tâm logistics quan trọng của vùng Đông Nam Bộ, góp phần mở rộng liên kết thương mại giữa Việt Nam với ASEAN và chuỗi cung ứng toàn cầu.
