Luật Thủ đô năm 2026 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Luật đã trao cho Hà Nội những cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để phát triển.
Trong đó, ở lĩnh vực văn hóa, Luật Thủ đô năm 2026 trao cho thành phố nhiều thẩm quyền quan trọng trong xây dựng, ban hành chính sách nhằm bảo tồn, phát huy giá trị Thăng Long-Hà Nội, bảo đảm vị thế trung tâm văn hóa của cả nước, tiến tới trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa tầm cỡ châu lục.
Để Luật Thủ đô năm 2026 nhanh chóng đi vào đời sống, Hội đồng nhân dân thành phố đã khẩn trương xây dựng những nghị quyết cụ thể hóa vai trò, chức năng, nhiệm vụ của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, tạo ra động lực từ thể chế để phát triển văn hóa, xã hội nói chung, bảo tồn, phát huy giá trị di sản, xây dựng đời sống văn hóa, công nghiệp văn hóa nói chung.
Trong đó, Nghị quyết số 31/2026/NQ-HĐND quy định một số chính sách khuyến khích, huy động nguồn lực xã hội hóa và sử dụng ngân sách nhà nước để bảo vệ, phát triển văn hóa, thể thao; chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển các thiết chế văn hóa, thể thao trên địa bàn thành phố Hà Nội (thực hiện điểm a, điểm c, khoản 1, Điều 15 của Luật Thủ đô năm 2026) đã tạo ra một xung lực mới trong xây dựng đời sống văn hóa, nhất là đối với những di sản văn hóa trên địa bàn.
Điều 7 của Nghị quyết số 31/2026/NQ-HĐND quy định rõ về Chính sách khuyến khích, hỗ trợ bảo vệ và phát triển hoạt động biểu diễn nghệ thuật truyền thống. Những loại hình nghệ thuật được bảo tồn, phát huy, biểu diễn được hỗ trợ gồm: Ca trù, hát xẩm, múa rối nước, chèo, tuồng, cải lương.
Thành phố cũng ưu tiên những chương trình, vở diễn có các nghệ nhân, nghệ sĩ được Nhà nước phong tặng danh hiệu. Đặc biệt hơn, những đơn vị có tần suất tổ chức biểu diễn định kỳ phục vụ khán giả cao, tối thiểu đạt 48 buổi diễn/năm cũng sẽ là đơn vị nhận được hỗ trợ.
Mức hỗ trợ được quy định cụ thể tại Điều 7 là: Hỗ trợ kinh phí tổ chức biểu diễn 15 buổi diễn/năm với mức kinh phí là 100 triệu đồng/buổi diễn đối với các loại hình múa rối nước, chèo, tuồng, cải lương; 50 triệu đồng/buổi diễn đối với các loại hình ca trù, hát xẩm.
Như vậy, có thể thấy, càng những đơn vị tổ chức hoạt động hiệu quả thì càng có khả năng nhận được hỗ trợ từ thành phố.
Nghệ nhân Nguyễn Thế Nghị, đại diện phường rối nước Đào Thục cho biết: “Khi nghiên cứu Nghị quyết số 31/2026/NQ-HĐND, chúng tôi nhận thấy chính sách này sẽ thúc đẩy các đơn vị biểu diễn nghệ thuật truyền thống tham gia phát triển công nghiệp văn hóa. Vì nếu hoạt động hiệu quả thì các đơn vị mới có đủ điều kiện để nhận hỗ trợ. Phường rối nước Đào Thục đã hội tụ đủ nhiều điều kiện, trong đó có điều kiện tương đối khó là tần suất biểu diễn. Tần suất biểu diễn của chúng tôi hiện vượt xa yêu cầu. Sau khi Nghị quyết được ban hành, chúng tôi đã đề xuất với chính quyền xã Thư Lâm rà soát, xem xét các điều kiện, các thủ tục để phường rối có thể được nhận hỗ trợ. Nếu được triển khai trên thực tế, đây sẽ là động lực để nghệ thuật truyền thống phát triển, đóng góp thực tế vào phát triển công nghiệp văn hóa”.
Một điểm đột phá tiếp theo của Nghị quyết số 31/2026/NQ-HĐND là chính sách hỗ trợ với các thiết chế văn hóa, thể thao gồm cả nhóm công lập và ngoài công lập hoạt động trên địa bàn (các nhóm xã loại II, III).
Đây là lần đầu tiên, các thiết chế ngoài công lập được nhìn từ góc độ mới và có cơ hội nhận được hỗ trợ cụ thể.
Điều 8 của Nghị quyết quy định rõ mức: “Hỗ trợ kinh phí tổ chức hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao phục vụ cộng đồng tại thiết chế. Mức hỗ trợ tối đa 100 triệu đồng/thiết chế/năm từ ngân sách thành phố”, với “thời gian hỗ trợ tối đa 3 năm kể từ năm đầu tiên thiết chế đủ điều kiện được hưởng chính sách hỗ trợ”.
Hà Nội có hệ thống thiết chế văn hóa công lập “phủ sóng” rộng, từ trung tâm đến cơ sở. Song, bên cạnh thiết chế văn hóa, thể thao công lập, hoạt động của các thiết chế văn hóa ngoài công lập sẽ góp phần bổ sung cho hoạt động của các thiết chế công lập, góp phần thúc đẩy đời sống văn hóa ở cơ sở. Những chính sách này sẽ góp phần thúc đẩy việc thành lập, hoạt động của các thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở, nhất là khu vực ngoại thành.
Với tinh thần khẩn trương, nhiều điều khoản của Luật Thủ đô năm 2026 đã được cụ thể hóa thành các Nghị quyết và triển khai trong cuộc sống.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, giá trị thật sự của thiết chế văn hóa nằm ở số người tìm đến, số hoạt động được tạo ra, số mối quan hệ cộng đồng được kết nối và những giá trị văn hóa mới được hình thành từ chính không gian ấy.
Luật Thủ đô năm 2026 và các chính sách mới cho phát triển văn hóa của Hà Nội không chỉ mở ra hành lang pháp lý quan trọng, mà sẽ là “lực đẩy” để Hà Nội có thể tìm ra những giải pháp để huy động mọi nguồn lực, vận hành các thiết chế văn hóa hiệu quả, mở ra những không gian sáng tạo hấp dẫn và đa dạng cho nhân dân.
