Theo các chuyên gia, sản xuất thông minh và tự động hóa công nghiệp đang trở thành xu hướng tất yếu trên toàn cầu. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật công nghiệp (IIoT), dữ liệu lớn, robot và các hệ thống sản xuất thông minh góp phần thay đổi căn bản phương thức vận hành của các nhà máy, tối ưu hóa chuỗi cung ứng và nâng cao hiệu quả sản xuất. Cùng với đó, các ngành công nghiệp nền tảng như chuỗi cung ứng thông minh, công cụ dụng cụ và thiết bị phụ trợ đóng vai trò quan trọng xây dựng hệ sinh thái sản xuất hiện đại, hỗ trợ các ngành công nghiệp chủ lực phát triển.
Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội lớn, doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung vẫn đối mặt nhiều thách thức. Chi phí chuyển đổi công nghệ cao, thiếu nguồn nhân lực số chất lượng cao, sự phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu và sự kết nối chưa chặt chẽ giữa doanh nghiệp sản xuất với các nhà cung cấp phụ trợ. Ông Trần Văn Hòa, Trung tâm Phát triển công nghiệp-công nghiệp hỗ trợ, Sở Công thương Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Vai trò của ngành công nghiệp hỗ trợ ngày càng trở nên quan trọng, là nền tảng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước và là yếu tố then chốt để thu hút đầu tư, chuyển giao công nghệ và phát triển các ngành công nghiệp mũi nhọn.
Thị trường sản xuất thông minh toàn cầu dự kiến đạt khoảng 790 tỷ USD vào năm 2030 với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) 14%. Trước bối cảnh này, Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển nhà máy thông minh, thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ, các giải pháp tăng trưởng xanh... để nâng cao sức cạnh tranh cho doanh nghiệp. Ông Đinh Thanh Minh, Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA) cho rằng: Chi phí năng lượng ngày càng trở thành một bài toán sống còn với doanh nghiệp sản xuất. Trong khi đó, áp lực xanh hóa từ các chuỗi cung ứng quốc tế, từ ESG (môi trường-xã hội-quản trị), từ CBAM (cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của châu Âu), từ yêu cầu của các nhà mua hàng toàn cầu đang đến gần hơn, nhanh hơn mà nhiều doanh nghiệp Việt còn bỡ ngỡ. Câu hỏi đặt ra lúc này là “chuyển đổi như thế nào, bắt đầu từ đâu?”.
Theo bà Katie Nguyễn, Trưởng đại diện Tập đoàn Sunwah tại Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Sunwah Việt Nam, đối với ngành sản xuất hiện nay, nhà máy thông minh đang trở thành một định hướng phát triển rất quan trọng để doanh nghiệp nâng cao năng suất, kiểm soát chất lượng tốt hơn, tối ưu chi phí, sử dụng hiệu quả nguồn lực và tăng khả năng cạnh tranh trong dài hạn. Cùng với đó, công nghiệp hỗ trợ đóng vai trò là nền tảng quan trọng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và quốc tế. “Khi các doanh nghiệp trong nước có thể từng bước nâng cao năng lực sản xuất, làm chủ công nghệ, cải thiện chất lượng sản phẩm và kết nối tốt hơn với các đối tác quốc tế, chúng ta sẽ có thêm nhiều cơ hội để phát triển một nền công nghiệp có chiều sâu, bền vững và có giá trị gia tăng cao hơn”, bà Katie Nguyễn nói.
Các chuyên gia cho rằng, Việt Nam đã xác lập mô hình tăng trưởng mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia là động lực chính. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia cũng xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực then chốt nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia. Các cơ quan liên quan cần nỗ lực kết nối các nguồn lực trong nước và nước ngoài nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp tiếp cận và ứng dụng các công nghệ tiên tiến, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong sản xuất và kinh doanh; tích cực phối hợp các đối tác, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và viện nghiên cứu xây dựng môi trường thuận lợi cho phát triển công nghệ, chuyển giao tri thức và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành công nghiệp mũi nhọn trong tương lai.
