Mở đường cho sinh kế bền vững
Quế Phong là địa phương miền núi, biên giới phía tây Nghệ An, từng thuộc diện huyện nghèo theo Chương trình 30a của Chính phủ. Địa hình bị chia cắt mạnh, dân cư phân tán, tỷ lệ hộ nghèo cao, đời sống của người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, còn nhiều khó khăn.
Trong bối cảnh đó, những năm qua, tín dụng chính sách xã hội đã trở thành một trong những nguồn lực quan trọng, góp phần làm thay đổi diện mạo kinh tế-xã hội, tạo nền tảng cho mục tiêu giảm nghèo bền vững và giữ vững ổn định vùng biên.
Những ngày giáp Tết Nguyên đán, vượt chặng đường dài từ trung tâm hành chính tỉnh theo Quốc lộ 48, rồi tiếp tục men theo Quốc lộ 16 quanh co giữa núi rừng mây phủ, chúng tôi có mặt tại xã Tri Lễ-một trong những xã vùng sâu, vùng xa của huyện Quế Phong. Trên những sườn núi cao, bản làng hiện ra thưa thớt, những mái nhà nép mình bên triền đồi, sắc đào rừng điểm xuyết báo hiệu mùa xuân đang về.
Tri Lễ là xã biên giới, có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Trước đây, sinh kế của người dân chủ yếu dựa vào nương rẫy truyền thống, sản xuất manh mún, phụ thuộc nhiều vào thời tiết nên hiệu quả kinh tế thấp. Thiếu vốn đầu tư khiến không ít hộ gia đình rơi vào vòng luẩn quẩn của đói nghèo.
Đón chúng tôi tại trụ sở Ủy ban nhân dân xã, đồng chí Xồng Bá Cha, Chủ tịch Hội Nông dân xã Tri Lễ cho biết: Những năm gần đây, diện mạo các bản làng đã có nhiều đổi thay rõ nét. Người dân mạnh dạn vay vốn, đầu tư phát triển sản xuất, chăn nuôi, tỷ lệ hộ nghèo giảm dần qua từng năm. Trong kết quả đó, nguồn vốn ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Hiện nay, toàn xã Tri Lễ có 13 tổ tiết kiệm và vay vốn, với hơn 400 hộ vay, tổng dư nợ đạt khoảng 26 tỷ đồng. Nguồn vốn được giải ngân kịp thời, đúng đối tượng, tạo điều kiện để người dân đầu tư phát triển kinh tế hộ gia đình, từng bước hình thành sinh kế ổn định ngay tại địa phương.
Đến từng bản của xã Tri Lễ mới thấy hiệu quả của đồng vốn ưu đãi của Chính phủ đã tác động đến những đổi thay trong từng nếp nhà. Tại bản Pà Khốm, ông Xồng Xia Lỳ, người dân tộc H’Mông, không giấu được niềm vui khi nhắc đến khoản vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội. Trước đây, gia đình ông chỉ trông vào vài sào ngô, thu nhập bấp bênh. Năm 2000, được vay 50 triệu đồng, ông mạnh dạn mua trâu sinh sản. Đến nay, đàn trâu phát triển lên 6 con; cùng với chăn nuôi bò và sản xuất nương rẫy, gia đình ông đã có nguồn thu nhập ổn định, từng bước thoát nghèo.
Theo ông Và Bá Dê, Tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn bản Pà Khốm, hiện tổ có 15 thành viên với dư nợ lớn. Nguồn vốn tín dụng chính sách không chỉ giúp bà con có điều kiện đầu tư sản xuất, mà còn tạo sự gắn kết cộng đồng, giúp các hộ chia sẻ kinh nghiệm làm ăn, nâng cao ý thức tiết kiệm và trả nợ, từng bước thay đổi tư duy sản xuất tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa.
Không chỉ ở Tri Lễ, tại nhiều xã vùng sâu của huyện Quế Phong, tín dụng chính sách đang thực sự trở thành “đòn bẩy” để người dân chủ động phát triển sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập, nâng cao chất lượng cuộc sống. Điển hình như gia đình anh Dương Văn Quỳnh, hộ cận nghèo ở bản Long Quang, xã Tiền Phong.
Năm 2020, anh Quỳnh vay 50 triệu đồng từ chương trình cho vay sản xuất, kinh doanh để đầu tư chuồng trại, mua bò sinh sản và nuôi gà đen. Sau đó, anh tiếp tục được vay 100 triệu đồng từ chương trình giải quyết việc làm để mở rộng đàn bò và chăn nuôi lợn. Từ nguồn vốn ưu đãi ban đầu, gia đình anh đã xây dựng được mô hình chăn nuôi tổng hợp với hàng chục con bò, lợn và đàn gà hàng trăm con, cho thu nhập ổn định hơn 100 triệu đồng/năm, trở thành hộ khá giả trong bản. Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, anh Quỳnh còn tích cực hỗ trợ các hộ khác về con giống, kỹ thuật chăn nuôi, góp phần lan tỏa tinh thần vươn lên thoát nghèo trong cộng đồng.
Nhận thấy tiềm năng về vườn đồi, cặp vợ chồng trẻ Vi Thị Hồng ở bản Cọ Muồng, xã Quế Phong lần lượt vay 100 triệu đồng tiền vốn từ Chương trình giải quyết việc làm cho đoàn viên thanh niên và 50 triệu đồng từ Chương trình hộ nghèo của Ngân hàng Chính sách xã hội để mua thêm bò sinh sản và phát triển rừng keo, quế. Gia đình còn kết hợp thêm chăn nuôi gà, ao cá và trồng thêm hàng nghìn cây chè hoa vàng dưới tán rừng... Nhờ đồng vốn ưu đãi đầu tư bài bản nên thu nhập ngày một khá, nên đã giúp gia đình ra khỏi danh sách hộ nghèo.
Tương tự, gia đình chị Lương Thị Hương ở xóm Tam Tiến (xã Mường Quàng) nhờ vay 100 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội đã đầu tư chăn nuôi lợn theo hướng bài bản, xây dựng chuồng trại kiên cố, áp dụng các biện pháp phòng, chống dịch bệnh. Nhờ đó, đàn lợn phát triển ổn định, mang lại nguồn thu thường xuyên, giúp gia đình cải thiện rõ rệt đời sống.
Đây là 3 trong số hơn 383 hộ gia đình khó khăn có nguồn vốn để sản xuất kinh doanh. Nhờ lãi suất ưu đãi mà họ tự tin phát huy tiềm năng đất rừng để phát triển kinh tế trang trại, chăn nuôi, vươn lên thoát nghèo, làm giàu, góp phần làm đổi mới bộ mặt bản làng ở huyện vùng cao Quế Phong. Các mô hình vượt khó làm kinh tế giỏi này đã trở thành tấm gương sáng để bà con học tập, làm theo.
Tiếp sức người dân vươn lên
Miền tây Nghệ An nói chung, huyện Quế Phong (cũ) nói riêng có diện tích rộng, dân cư phân tán, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn cao. Trong điều kiện đó, việc đưa nguồn vốn tín dụng chính sách đến tận bản làng được xem là giải pháp căn cơ, phù hợp thực tiễn, góp phần thực hiện hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Tại Quế Phong, tín dụng chính sách không chỉ tập trung cho vay hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo mà còn mở rộng đến nhiều đối tượng chính sách khác như: học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn; hộ vay vốn nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn; giải quyết việc làm; xuất khẩu lao động… qua đó, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo đảm an sinh xã hội trên địa bàn.
Đồng chí Lê Minh Điệp, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tri Lễ khẳng định: Tín dụng chính sách xã hội là một trong những trụ cột quan trọng trong thực hiện mục tiêu giảm nghèo, phát triển kinh tế-xã hội và giữ vững ổn định địa bàn. Với đặc thù miền núi, nếu không có nguồn vốn ưu đãi, người dân rất khó đầu tư phát triển sinh kế lâu dài, càng khó giữ chân lao động trẻ ở lại quê hương.
Theo Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Quế Phong, năm 2025, đơn vị đã tích cực phối hợp các tổ chức chính trị-xã hội nhận ủy thác triển khai hiệu quả các chương trình tín dụng chính sách. Tuy là huyện biên giới còn nhiều khó khăn, nhưng đến nay, tổng dư nợ trên địa bàn đạt hơn 632 tỷ đồng, tăng hơn 61 tỷ đồng so đầu năm, với 15 chương trình tín dụng ưu đãi, hơn 9.000 khách hàng còn dư nợ.
Trong năm, đã có 3.648 lượt hộ được vay vốn để sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế; trong đó có gần 1.900 lượt hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo. Nguồn vốn còn giúp hơn 1350 hộ gia đình có công trình nước sạch vệ sinh môi trường; hỗ trợ vay vốn 18 lao động đi làm việc có thời gian ở nước ngoài; tạo việc làm ổn định cho 246 lao động; giúp 10 sinh viên vay vốn học tập, trong đó cho vay 2 học sinh theo chương trình STEM; đồng thời tạo điều kiện cho người chấp hành xong án phạt tù có vốn làm ăn, tái hòa nhập cộng đồng.
Sự phối hợp chặt chẽ giữa Ngân hàng Chính sách xã hội huyện với các tổ chức chính trị-xã hội trong việc lồng ghép tín dụng chính sách với các mô hình phát triển kinh tế đã phát huy hiệu quả rõ nét. Trên địa bàn huyện xuất hiện ngày càng nhiều mô hình chăn nuôi gia súc, gia cầm kết hợp trồng rừng keo, quế… cho thu nhập ổn định, góp phần xóa đói giảm nghèo theo hướng bền vững.
Giám đốc Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Quế Phong Nguyễn Khoa Văn, cho biết: Sau sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính, mặc dù số xã giảm, nhưng các điểm giao dịch xã vẫn được duy trì, bảo đảm hoạt động tín dụng không bị gián đoạn, tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân tiếp cận vốn vay.
Trước tác động của thiên tai, bão lũ trong năm 2025, đơn vị đã chủ động rà soát thiệt hại, kịp thời gia hạn nợ, khoanh nợ và giải ngân bổ sung, giúp người dân khôi phục sản xuất, ổn định đời sống, không để hộ vay nào vì thiên tai mà rơi trở lại diện nghèo.
Trong thời gian tới, Ngân hàng Chính sách xã hội Quế Phong tiếp tục bám sát các chương trình mục tiêu quốc gia, chủ động đưa nguồn vốn tín dụng chính sách đến đúng đối tượng, đúng nhu cầu, phù hợp điều kiện sản xuất của từng vùng, từng bản.
Với tinh thần “Thấu hiểu lòng dân, tận tâm phục vụ”, mỗi đồng vốn tín dụng chính sách không chỉ là nguồn lực kinh tế, mà còn là niềm tin của Đảng, Nhà nước gửi gắm tới đồng bào vùng cao, vùng biên giới Nghệ An, góp phần xây dựng cuộc sống ấm no, bền vững và giữ vững phên dậu Tổ quốc từ cơ sở.
