Củng cố nội lực để bứt phá trong kỷ nguyên số

Bài 2: Đòn bẩy tạo đột phá về công nghệ số

Những mô hình tiên phong liên kết trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp đang phát huy vai trò đầu tàu, thúc đẩy nghiên cứu và phát triển (R&D), tạo dựng năng lực cạnh tranh cho kinh tế số Việt Nam. Kỳ vọng lớn đang đặt vào sự hợp lực này để vượt qua điểm nghẽn, hình thành hệ sinh thái công nghệ số bền vững, tự chủ

Cán bộ Trường đại học Điện lực tìm hiểu phòng thí nghiệm ảo về vi mạch bán dẫn trong chương trình hợp tác với Đại học Bách khoa Hàn Quốc V-cơ sở Gwangju.
Cán bộ Trường đại học Điện lực tìm hiểu phòng thí nghiệm ảo về vi mạch bán dẫn trong chương trình hợp tác với Đại học Bách khoa Hàn Quốc V-cơ sở Gwangju.

(Tiếp theo và hết)

Kỳ vọng từ những mô hình tiên phong

Giáo sư, Tiến sĩ Từ Minh Phương, Chủ tịch Hội đồng Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông bày tỏ: “Học viện sẽ dành nguồn lực đáng kể để đầu tư cho hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ và thương mại hóa sản phẩm, với mức hỗ trợ tài chính cho các đề tài tăng từ vài trăm triệu lên hàng tỷ đồng. Ngoài ra, Học viện có kế hoạch thành lập Trung tâm Đổi mới Sáng tạo để hỗ trợ tích cực và hiệu quả các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ”.

Mục tiêu đạt 12 nhân lực R&D trên mỗi 10.000 dân vào năm 2030, như nêu trong Nghị quyết số 57, cho thấy rõ vai trò trụ cột của khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo trong phát triển đất nước. Tập trung cho R&D, cho chuyển đổi số được xác định là đầu tư chiến lược cho tương lai. Nhiều viện nghiên cứu, trường đại học đã và đang chủ động điều chỉnh kế hoạch phát triển, đẩy mạnh hợp tác với doanh nghiệp, tập trung nghiên cứu công nghệ chiến lược, làm chủ công nghệ lõi, nỗ lực đóng vai trò tiên phong trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Hai năm trước, Trường đại học Điện lực chính thức tham gia đề án “Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025” (gọi tắt là Đề án 844). Đây là điểm khởi đầu thúc đẩy phong trào nghiên cứu khoa học, lấy đổi mới sáng tạo là chìa khóa then chốt cho sự phát triển của trường. Trường cũng nằm trong danh sách 18 cơ sở giáo dục đại học được ưu tiên xem xét đầu tư phòng thí nghiệm bán dẫn, nhằm hiện thực hóa mục tiêu đến 2030, Việt Nam đào tạo ít nhất 50.000 nhân lực đại học trở lên phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn. “Để đáp ứng được 32 ngành đào tạo hiện nay, trường có chủ trương bổ sung nâng cấp trang thiết bị dạy và học, mở rộng, hiện đại hóa các phòng thí nghiệm, thực hành. Những năm tới, trường dự kiến đầu tư khoảng 1.000 tỷ đồng để hiện đại hóa trang thiết bị giảng dạy và nâng cấp cơ sở vật chất”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Văn Châu, Hiệu trưởng Trường đại học Điện lực cho biết.

Nhân sự trẻ Viettel nghiên cứu và phát triển thiết bị 5G.

Nhân sự trẻ Viettel nghiên cứu và phát triển thiết bị 5G.

Một “sáng kiến” tập hợp nguồn lực đến từ Trường đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội là chính sách thu hút trao đổi giảng viên và sinh viên quốc tế đến làm việc, nghiên cứu từ một tới sáu tháng tại trường. Đặc biệt, năm 2025, các học viên cao học, nghiên cứu sinh sẽ học toàn thời gian chính quy tại trường, được cấp học bổng để miễn học phí và hỗ trợ sinh hoạt phí hằng tháng. Thông tin nêu trên được Giáo sư, Tiến sĩ Khoa học Nguyễn Đình Đức, nguyên Chủ tịch Hội đồng Trường đại học Công nghệ chia sẻ. Các chính sách mới của nhà trường tập trung vào các hướng nghiên cứu có tính ứng dụng cao, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ lõi như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, vật liệu tiên tiến, công nghệ robot, tự động hóa, nông nghiệp công nghệ cao, an toàn thông tin cũng như các lĩnh vực điện tử, năng lượng, thiết kế chip-vi mạch và bán dẫn…

Những mô hình tiên phong liên kết trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp đang phát huy vai trò đầu tàu, thúc đẩy nghiên cứu và phát triển (R&D), từng bước tạo dựng năng lực cạnh tranh nội sinh của nền kinh tế số Việt Nam. Kỳ vọng lớn đang đặt vào sự hợp lực này như một động lực để vượt qua điểm nghẽn hiện hữu, tiến tới hình thành hệ sinh thái công nghệ số bền vững và tự chủ.

Các chuyên gia cho rằng, nghiên cứu khoa học phải gắn với thực tiễn, đồng thời lấy doanh nghiệp làm trung tâm đổi mới sáng tạo. Quan điểm này phù hợp Nghị quyết số 57 đặt mục tiêu Việt Nam tự chủ và cạnh tranh về công nghệ, đồng thời định hướng giao các doanh nghiệp nòng cốt, làm đầu tàu triển khai các dự án lớn, trọng điểm quốc gia về chuyển đổi số và làm chủ các công nghệ chiến lược. Trên cơ sở đó, Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội Viettel xác định phải làm chủ công nghệ chip, nền tảng của mọi sản phẩm công nghệ cao và đặt mục tiêu sản xuất 100% số chip cơ bản tại Việt Nam vào năm 2035. Để thúc đẩy đào tạo nguồn nhân lực, chương trình Viettel Digital Talent, sau bốn mùa, đã thu hút hơn 6.000 sinh viên ứng tuyển, với hơn 700 sinh viên tham gia đào tạo. Các thực tập sinh được đào tạo bởi các chuyên gia hàng đầu và tham gia vào các dự án trọng điểm của Viettel. Kết thúc chương trình, nhiều sinh viên đã được tuyển dụng chính thức, nhiều sáng kiến đã đi vào sản xuất, kinh doanh thực tiễn.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, để kịp thời ứng phó các thách thức về công nghệ và nhân lực, mới đây, kế hoạch của Ủy ban nhân dân thành phố đã cụ thể hóa các nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm. Trong năm 2025, thành phố xác định tập trung vào hai nhóm chính: Nhóm nhân lực quản lý trong khu vực công; nhóm nhân lực cho các lĩnh vực then chốt từ doanh nghiệp, thị trường lao động và người Việt Nam ở nước ngoài. Thành phố xây dựng cơ chế linh hoạt cho sự dịch chuyển lao động/chuyên gia giữa khu vực công-tư, trong nước-quốc tế, không câu nệ xuất xứ, miễn là có sản phẩm và đóng góp giá trị.

Đại học Bách khoa Hà Nội giới thiệu các sản phẩm từ nhiều đề tài nghiên cứu khoa học công nghệ về sức khỏe.

Đại học Bách khoa Hà Nội giới thiệu các sản phẩm từ nhiều đề tài nghiên cứu khoa học công nghệ về sức khỏe.

Tiến sĩ Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: “Về vốn đầu tư cho công nghệ, Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu năm 2025 chi 2% GRDP cho R&D, trong đó 60% huy động từ xã hội. Ngoài ra, thành phố sẽ bố trí ít nhất 3% ngân sách cho khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tăng dần theo yêu cầu phát triển”.

Cùng nhau liên kết, cùng nhau bứt phá

Đại học Quốc gia Hà Nội đã hiện thực hóa chu trình khép kín “từ phòng thí nghiệm đến thị trường” bằng cách thành lập Công viên Công nghệ cao và Đổi mới sáng tạo. Đây không chỉ là không gian ươm tạo các nhà khoa học, nhóm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế, mà còn thúc đẩy hợp tác trong nước và nước ngoài, thu hút đầu tư vào R&D, chuyển giao và thương mại hóa tài sản trí tuệ, phát triển doanh nghiệp spin-off, start-up. Công viên cũng sẽ là nền tảng quan trọng để Đại học Quốc gia Hà Nội cùng các trường đại học, doanh nghiệp triển khai các chương trình hợp tác nghiên cứu công nghệ mang tính thực tiễn.

Tiến sĩ Trương Minh Huy Vũ cho biết: “Thành phố Hồ Chí Minh đang tìm hiểu áp dụng mô hình liên kết trong quá trình phát triển Trung tâm Công nghệ cao đa mục tiêu, nghiên cứu tập trung vào hai trụ cột là: Hợp tác với các trường đại học hàng đầu trong khu vực để thúc đẩy nghiên cứu và đào tạo nhân lực; xây dựng cơ chế quản lý linh hoạt, tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp nhằm đẩy nhanh quá trình chuyển giao và ứng dụng công nghệ. Thành phố Hồ Chí Minh cần cụ thể hóa các chính sách, cơ chế khuyến khích đầu tư và đổi mới, cũng như thúc đẩy liên kết chặt chẽ giữa các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Với định hướng này, thành phố kỳ vọng tạo đột phá trong phát triển công nghệ số”.

Ông Phạm Đức Nghiệm, Phó Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh, bên cạnh hợp tác, cần thiết thành lập trung tâm nghiên cứu thử nghiệm có sự tham gia hỗ trợ đầu tư của doanh nghiệp. Doanh nghiệp được ưu tiên khuyến khích là những đơn vị sản xuất những lĩnh vực có lợi thế quốc gia.

Bài 1: Cần đột phá từ nhân lực và đầu tư cho R&D

Có thể bạn quan tâm

[Infographic] Xu hướng vi phạm và các phương thức, thủ đoạn mới trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ

[Infographic] Xu hướng vi phạm và các phương thức, thủ đoạn mới trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, các hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đang có xu hướng gia tăng với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, gây nhiều khó khăn cho công tác phát hiện, xử lý và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng như môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng các nhà khoa học Liên bang Nga khảo sát, thu thập dữ liệu nghiên cứu về Biển Đông. (Ảnh: HIẾU LIÊN)

Tạo dữ liệu DNA, thúc đẩy công nghệ sinh học biển

Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang đầu tư mạnh mẽ vào các cơ sở dữ liệu sinh học biển và nguồn gene bản địa, việc hình thành cơ sở dữ liệu DNA cho sinh vật biển Việt Nam là bước đi quan trọng nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học cơ bản, đồng thời tạo nền tảng cho hướng nghiên cứu liên ngành.

[Video] Còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ

[Video] Còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc triển khai Thông tư 08/2026 hướng dẫn việc xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất trong tháng 4 vừa qua đã phát hiện có gần 900.000 thuê bao không chính chủ, 60 triệu thuê bao đã xác nhận sử dụng chính chủ và còn khoảng 34 triệu thuê bao vẫn chưa xác nhận.

Lựa chọn ngành nghề ban đầu với học sinh trung học phổ thông có thể đúng, nhưng không còn đủ để định hình một hành trình nghề nghiệp dài hạn.

Chọn nghề giữa làn sóng AI

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang tạo nên những đổi thay mạnh mẽ ở các ngành nghề, trong khi hệ thống giáo dục, đào tạo nghề ở nước ta cũng đang bước vào một giai đoạn cấu trúc lại. Hai “làn sóng” ấy ảnh hưởng không nhỏ đến cách vận hành của thị trường lao động, đặt người học trước nhiều lựa chọn mới và không ngừng biến đổi.

Công tác dự báo và cảnh báo sớm chính là “tuyến phòng thủ” đầu tiên, giữ vai trò quyết định trong bảo vệ tính mạng người dân và tài sản. (Ảnh: TRỌNG TÙNG)

Rút ngắn thời gian phản ứng với thiên tai

Việc cảnh báo thiên tai sẽ chỉ thật sự hiệu quả khi thông tin nguy hiểm đến đúng người, đúng nơi và đúng thời điểm. Các mô hình tháp báo lũ thông minh và mạng quan trắc tự động đang giúp việc đưa dữ liệu về ngập lụt tới cộng đồng nhanh hơn, rút ngắn thời gian phản ứng của người dân khi thiên tai xảy ra.

Tiến sĩ Lê Xuân Huy, Phó Tổng Giám đốc VNSC và ông Yasuo Ishii, Phó Chủ tịch cấp cao JAXA trao thỏa thuận hợp tác. (Ảnh: VNSC)

Trung tâm Vũ trụ Việt Nam ký thỏa thuận hợp tác với Cơ quan Hàng không Vũ trụ Nhật Bản

Ngày 2/5, tại Hà Nội, lãnh đạo Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (VNSC) và lãnh đạo Cơ quan Hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA) đã ký kết, trao đổi “Văn bản Sửa đổi thỏa thuận giữa Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam với Cơ quan Hàng không vũ trụ Nhật Bản về trao đổi dữ liệu vệ tinh”.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Đào tạo an ninh mạng tại CyRadar giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng thủ.

Tăng năng lực phòng vệ của doanh nghiệp

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam nhưng cũng kéo theo những rủi ro an ninh mạng phức tạp. Khi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, khả năng bảo vệ hệ thống và thông tin không còn là vấn đề kỹ thuật mà trở thành năng lực phòng vệ quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp.

Hoạt động nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam).

Đầu tư hạ tầng nghiên cứu cho công nghệ chiến lược

Phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia là một trong những giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Thực trạng lạc hậu về công nghệ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hạ tầng nghiên cứu theo hướng tập trung, đồng bộ và hiệu quả.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Đà Nẵng đấu tranh tội phạm trên không gian mạng. (Ảnh: Công Vinh)

Nâng cao ý thức làm chủ, bảo vệ không gian mạng

Tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục khẳng định chủ trương của Đảng về bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, khi nhấn mạnh yêu cầu: Tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng...

UAV được thử nghiệm phun thuốc cho cây cà-phê tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Cơ chế sandbox đã sang giai đoạn triển khai thực tế

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, bên cạnh chuẩn bị cấp phép mô hình thử nghiệm có kiểm soát đầu tiên về phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên, một số địa phương, doanh nghiệp cũng bày tỏ quan tâm đến việc triển khai thử nghiệm mô hình sandbox.