Đổi mới mạnh mẽ công tác hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật

Dự kiến sửa đổi nội dung 8/20 điều của Pháp lệnh hiện hành

Trình bày Tờ trình tóm tắt của Chính phủ, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật là cần thiết nhằm thể chế hóa kịp thời các quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, trong đó, đổi mới mạnh mẽ công tác hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật, đặc biệt là yêu cầu về hệ thống pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Bộ trưởng Tư pháp cho biết, dự thảo Pháp lệnh gồm 2 điều, bao gồm: Điều 1. Sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật; Điều 2. Điều khoản thi hành. Dự thảo Pháp lệnh sửa đổi nội dung của 8/20 điều, bổ sung 1 điều (Điều 17a) và bãi bỏ Phụ lục kèm theo.

Về nội dung sửa đổi, hoàn thiện, dự thảo sửa đổi Điều 1 để quy định việc hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước ở địa phương; sửa đổi Điều 4 để quy định văn bản hợp nhất được viện dẫn, sử dụng chính thức trong quá trình áp dụng và thi hành pháp luật; sửa đổi Điều 5, Điều 6, Điều 7 Pháp lệnh để quy định thẩm quyền hợp nhất đối với văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương. Cùng với đó, bổ sung quy định cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản sửa đổi, bổ sung có trách nhiệm trình dự thảo văn bản hợp nhất cùng với dự thảo văn bản sửa đổi, bổ sung khi trình thông qua, ban hành văn bản sửa đổi, bổ sung.

Đồng thời, sửa đổi thời hạn ký xác thực văn bản hợp nhất đối với văn bản ở Trung ương là 15 ngày kể từ ngày văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi, bổ sung được công bố, ban hành; bổ sung thời hạn hợp nhất văn bản của chính quyền địa phương là trước ngày có hiệu lực của văn bản sửa đổi, bổ sung 3 ngày. Đối với trường hợp văn bản sửa đổi, bổ sung có hiệu lực kể từ ngày thông qua, ban hành, văn bản hợp nhất phải được ký xác thực chậm nhất là cùng ngày với ngày có hiệu lực của văn bản sửa đổi, bổ sung.

Ngoài ra, dự thảo cũng sửa đổi Điều 8 để quy định về việc đăng tải và thời hạn gửi, đăng tải văn bản hợp nhất trên Công báo điện tử, Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật; quy định văn bản hợp nhất được đăng tải đồng thời với văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi, bổ sung. Sửa đổi, bổ sung Điều 10 để tăng cường trách nhiệm của các cơ quan trong công tác hợp nhất văn bản; thể chế hóa chủ trương ứng dụng khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong hoạt động hợp nhất văn bản…

Về thời điểm có hiệu lực thi hành, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nêu rõ, dự kiến Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/7/2026.

Tán thành với phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của dự thảo Pháp lệnh

Nêu quan điểm thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật với cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn như được nêu trong Tờ trình của Chính phủ.

Về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhất trí như dự thảo Pháp lệnh đã xác định, trong đó tập trung sửa đổi, bổ sung các nội dung về thẩm quyền, trách nhiệm, trình tự, kỹ thuật hợp nhất văn bản, theo đó sửa đổi, bổ sung 8/20 Điều của Pháp lệnh hiện hành, bổ sung mới 1 điều, đồng thời bãi bỏ Phụ lục hướng dẫn kỹ thuật trình bày văn bản hợp nhất để giao điều chỉnh trong văn bản quy định chi tiết của Chính phủ.

Về nội dung của dự thảo Pháp lệnh và những vấn đề còn có ý kiến khác nhau, Chủ nhiệm Phan Chí Hiếu nêu rõ, về thời điểm trình văn bản hợp nhất, đa số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các cơ quan tán thành quy định về việc trình dự thảo văn bản hợp nhất cùng với dự thảo văn bản sửa đổi, bổ sung khi trình thông qua hoặc trình ký ban hành.

Tuy vậy, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thấy rằng, việc trình đồng thời văn bản hợp nhất trong trường hợp 1 văn bản sửa đổi, bổ sung nhiều văn bản sẽ phát sinh nhiều văn bản hợp nhất phải trình kèm theo, trong khi thời gian tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo văn bản trình Quốc hội thông qua có thể rất ngắn sẽ khó khăn trong việc thực hiện. Do đó, đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội lưu ý Chính phủ và các cơ quan quan tâm, có giải pháp tổ chức thực hiện hiệu quả quy định này.

Về cơ quan có thẩm quyền ký xác thực văn bản hợp nhất, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành giao Tổng Thư ký Quốc hội - Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội thẩm quyền ký xác thực văn bản hợp nhất đối với văn bản do Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành và văn bản do Ủy ban Thường vụ Quốc hội liên tịch ban hành, đây cũng là quy định hiện hành và quá trình thực hiện không phát sinh vướng mắc.

Bên cạnh đó, đề nghị bổ sung nội dung như quy định của Pháp lệnh hiện hành là giao Tổng Thư ký Quốc hội - Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội “tổ chức thực hiện việc hợp nhất” và ký xác thực văn bản hợp nhất để bảo đảm đầy đủ, rõ trách nhiệm và phù hợp với thực tế hoạt động hợp nhất văn bản.

Dự thảo Pháp lệnh dự kiến quy định giao “người đứng đầu Cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản” thẩm quyền ký xác thực văn bản hợp nhất đối với văn bản do Chủ tịch nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành. Đa số ý kiến thành viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với quy định này; một số ý kiến đề nghị cân nhắc phương án giao 1 đầu mối tập trung làm nhiệm vụ hợp nhất là Bộ Tư pháp để thực hiện việc hợp nhất văn bản một cách chuyên nghiệp, thống nhất về kỹ thuật hợp nhất, đồng thời bảo đảm sự xuyên suốt, thuận lợi cho công tác kiểm tra, rà soát, cập nhật và quản lý cơ sở dữ liệu pháp luật.

Đối với việc dự thảo Pháp lệnh quy định “Chủ tịch Hội đồng nhân dân các cấp tổ chức thực hiện việc hợp nhất và ký xác thực văn bản hợp nhất đối với văn bản do Hội đồng nhân dân ban hành”, một số ý kiến thành viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng, theo quy định của pháp luật hiện hành, Hội đồng nhân dân là cơ quan hoạt động theo chế độ tập thể, quyết định theo đa số và nghị quyết của Hội đồng nhân dân là ý chí của tập thể Hội đồng nhân dân. Do đó, ý kiến này đề nghị nghiên cứu phương án giao Chủ tịch Ủy ban nhân dân ký xác thực văn bản hợp nhất đối với cả văn bản do Hội đồng nhân dân ban hành để thuận lợi hơn trong tổ chức thực hiện, cập nhật và quản lý thống nhất hệ thống văn bản hợp nhất ở địa phương.

Về thời hạn hợp nhất, một số ý kiến đề nghị quy định rõ mốc thời gian “công bố” là thời điểm ký ban hành văn bản công bố để thuận lợi cho việc xác định thời hạn phải hoàn thành việc hợp nhất và ký xác thực văn bản hợp nhất. Một số ý kiến đề nghị bổ sung quy định rõ nguyên tắc việc hợp nhất và ký xác thực văn bản hợp nhất phải hoàn thành trước hoặc chậm nhất là ngày văn bản sửa đổi, bổ sung có hiệu lực thi hành.