Định hình lại cấu trúc công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh sau hợp nhất

Sau hợp nhất, Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ tạo ra một không gian phát triển mở rộng với quy mô dân số và GRDP đứng đầu cả nước, mà còn mang đến cơ hội định hình lại toàn bộ cấu trúc ngành công nghiệp theo hướng tích hợp, bền vững và có khả năng cạnh tranh toàn cầu.

Thứ Hai, ngày 28/07/2025 - 22:01

Hoạt động sản xuất tại Công ty TNHH Juki Việt Nam, Khu chế xuất Tân Thuận, Thành phố Hồ Chí Minh.

Theo Ban Quản lý Các Khu chế xuất và công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh (mới) có 66 khu chế xuất, khu công nghiệp với tổng diện tích đất hơn 27.000 ha.

MỞ RA KHÔNG GIAN PHÁT TRIỂN MỚI

Sau hợp nhất, Thành phố Hồ Chí Minh trở thành thành phố đặc biệt với nền kinh tế đa trụ cột, sở hữu đồng thời các năng lực tài chính, thương mại của trung tâm quốc gia, động lực công nghiệp tiên tiến và hệ sinh thái logistics cảng biển, cùng tiềm năng du lịch biển.

Sự hội tụ này có thể tạo ra chuỗi giá trị nội vùng khép kín từ sản xuất, logistics, tài chính đến tiêu dùng và dịch vụ, giúp giảm chi phí giao dịch và gia tăng năng lực cạnh tranh của toàn vùng. Bà Cao Thị Phi Vân, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Không chỉ dừng lại ở mặt kinh tế, Thành phố Hồ Chí Minh mới còn có điều kiện dân số, xã hội thuận lợi với tổng dân số hơn 13,5 triệu người, tỷ lệ đô thị hóa đạt 78%.

Đây sẽ là siêu đô thị đầu tiên của Việt Nam, vừa tạo ra thị trường lao động dồi dào, vừa là nơi hấp dẫn đầu tư quốc tế nhờ vào quy mô và tính kết nối vùng mạnh mẽ. Qua đó, Thành phố Hồ Chí Minh trở thành vùng kinh tế công nghiệp tích hợp lớn nhất cả nước.

Cấu trúc này tạo nên mạng lưới không gian công nghiệp đa dạng cả về quy mô, chức năng và vị trí chiến lược. Sự kết hợp này không chỉ tăng hiệu quả sử dụng hạ tầng và tài nguyên mà còn giúp tái cấu trúc ngành công nghiệp theo hướng chuyên biệt hóa chức năng và kết nối chuỗi giá trị, tạo tiền đề vững chắc để Thành phố Hồ Chí Minh sau sáp nhập vươn lên thành vùng công nghiệp tích hợp-công nghệ cao-xanh và thông minh, có khả năng cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hà Minh Quân, Hiệu trưởng Trường Tài năng UEH. ISB, Trường đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) nhấn mạnh: Thành phố Hồ Chí Minh (mới) đã chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ trong cấu trúc ngành công nghiệp vùng, tạo nền tảng cho một hệ sinh thái công nghiệp tích hợp, đa chức năng và có chiều sâu. Quá trình hợp nhất đã chuyển đổi cấu trúc ngành công nghiệp vùng từ phát triển rời rạc sang tích hợp đa chiều, từ mở rộng theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu.

TÁI CƠ CẤU KHÔNG GIAN CÔNG NGHIỆP

Theo các chuyên gia, Thành phố Hồ Chí Minh sau hợp nhất cũng đối mặt với nhiều thách thức lớn như: Các khu công nghiệp truyền thống dần quá tải, hạ tầng kết nối liên vùng còn thiếu đồng bộ, cơ chế điều phối vùng còn phân mảnh, chưa theo kịp yêu cầu phát triển tích hợp mới. Hệ thống logistics và giao thông chưa được tổ chức hiệu quả để khai thác trọn vẹn năng lực của các cảng biển như Cát Lái, Cái Mép-Thị Vải. Việc tích hợp quy hoạch công nghiệp, giao thông, dân cư và chuyển đổi số còn chậm, gây cản trở đến hiệu quả chuỗi giá trị và thu hút đầu tư chiến lược...

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hà Minh Quân cho biết: Thành phố Hồ Chí Minh xác định bốn mục tiêu chiến lược: Mở rộng không gian phát triển các khu công nghiệp công nghệ cao; hoàn thiện kết nối hạ tầng vùng với các cụm cảng Cái Mép-Thị Vải; phát triển vùng logistics trung chuyển hiện đại tại phía Tây- Tây Bắc; và tích hợp quy hoạch giao thông-công nghiệp-dân cư. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, thành phố cần một mô hình vùng công nghiệp liên kết phù hợp và các giải pháp thể chế linh hoạt nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, đóng góp bền vững cho tăng trưởng kinh tế quốc gia.

Theo ông Đỗ Thiên Anh Tuấn, Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, định hướng phát triển công nghiệp của thành phố trong thời gian tới theo năm trụ cột chiến lược: Tái cơ cấu không gian công nghiệp theo chuỗi giá trị tích hợp vùng; tập trung nâng cấp các ngành công nghiệp chiến lược có năng lực cạnh tranh quốc tế; đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện và công nghiệp xanh hóa; phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao; xây dựng thể chế công nghiệp tích hợp, linh hoạt, chủ động và có quyền lực điều phối.

Cụ thể hóa mục tiêu này, thành phố cần chú trọng hơn nữa thu hút đầu tư có chọn lọc, chất lượng cao, gắn với mục tiêu chuyển đổi công nghiệp; phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao năng lực nội địa hóa, cũng như phát triển ngành công nghiệp nền tảng và công nghiệp mới nổi. Đồng thời, đổi mới nhân lực và thể chế cho công nghiệp chất lượng cao, tăng năng lực cạnh tranh công nghiệp bằng hạ tầng số và xanh…

Bài và ảnh: DUY KHÁNH