Xã Diên Khánh mới được hình thành trên cơ sở sáp nhập 3 đơn vị (xã Diên An, xã Diên Toàn và thị trấn Diên Khánh cũ). Về hạ tầng giao thông, xã Diên Khánh có vị trí thuận lợi, là tâm điểm giao thông chiến lược, kết nối đồng bộ giữa Quốc lộ 1A và các tuyến cao tốc Bắc-Nam, giúp rút ngắn thời gian di chuyển đến trung tâm Nha Trang và các tỉnh lân cận.
Theo đồ án điều chỉnh kế hoạch chung đô thị Diên Khánh đến năm 2040, Quyết định của Ủy ban nhân dân tỉnh và Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khu vực này trở thành trung tâm kinh tế đa ngành, tập trung hoạt động du lịch sinh thái và văn hóa truyền thống. Bên cạnh đó, xã Diên Khánh còn là địa danh lịch sử-văn hóa lâu đời với Thành cổ Diên Khánh, Văn Miếu và hệ thống di tích gắn liền với lịch sử hình thành tỉnh Khánh Hòa. Đây chính là một trong những lợi thế phát triển du lịch, khẳng định vị trí trung tâm tiểu vùng của một đơn vị hành chính cấp phường.
Hiện nay, xã Diên Khánh đạt 7/9 tiêu chuẩn phường theo quy định tại Điều 5 Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 ngày 24/12/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Về quy mô dân số, tính đến ngày 31/12/2025, xã có 45.223 người, đạt 215% so với tiêu chuẩn tối thiểu 21.000 người của một đơn vị hành chính cấp phường; diện tích địa phương đạt 18,41 km², tương đương 334% so với quy định 5,5 km².
Về cơ cấu kinh tế, tỷ lệ công nghiệp-xây dựng và dịch vụ trong GRDP đạt 96,24%, vượt xa ngưỡng yêu cầu là 70%. Tỷ lệ lao động phi nông nghiệp ước đạt trên 92,4%, thu nhập bình quân đầu người đạt 65,3 triệu đồng/người/năm và tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 0,19% thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung.
Tuy nhiên, xã Diên Khánh vẫn còn một số tiêu chí chưa đáp ứng yêu cầu. Đồng chí Nguyễn Tấn Cường, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã thừa nhận, tỷ lệ tổng thu chi ngân sách của địa phương hiện mới đạt khoảng 30,11%, chưa đạt tiêu chí theo quy định để lên phường. Một trong những nguyên nhân là do ảnh hưởng của đợt mưa lũ vào tháng 11/2025, đã tác động đến sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, làm giảm nguồn thu ngân sách trên địa bàn.
“Thời gian tới, địa phương sẽ tập trung phát triển các lĩnh vực kinh tế, như: công nghiệp, làng nghề, khai thác tiềm năng khoáng sản; đẩy mạnh triển khai các khu đô thị, nhất là Khu đô thị Diên An, nhằm tạo động lực tăng trưởng và cải thiện nguồn thu ngân sách”, đồng chí Nguyễn Tấn Cường nhấn mạnh.
Đồng chí Nguyễn Thanh Hà, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh cho biết, để xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, tỉnh đã yêu cầu các sở, ngành tập trung rà soát toàn bộ, hoàn thiện các tiêu chí nâng cấp đơn vị hành chính cấp xã lên phường.
Sở Xây dựng cần rà soát, xác định rõ các địa phương đủ điều kiện đạt đô thị loại II, xây dựng kế hoạch kiểm tra thực tế và hướng dẫn cụ thể về quy mô dân số đô thị. Sở Tài chính hướng dẫn phương pháp tính thu-chi ngân sách, tham mưu tỉnh kiến nghị các cơ quan Trung ương tiếp tục triển khai Nghị quyết số 09 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Thống kê tỉnh tổ chức điều tra thu thập dữ liệu bình quân đầu người, cung cấp số liệu tỷ trọng công nghiệp-xây dựng và dịch vụ trong GRDP trong 2 năm 2024, 2025 và đưa dự báo năm 2026 đối với các địa phương liên quan. Sở Nông nghiệp và Môi trường đánh giá và cung cấp số liệu tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn đa chiều. Sở Nội vụ tổng hợp, hoàn chỉnh tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh để kiện toàn đội ngũ cán bộ, công chức phù hợp quy mô đô thị cấp phường; chuyển đổi từ quản lý nông thôn sang quản lý đô thị, đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến để phục vụ quy mô dân số lớn tương ứng với đô thị cấp phường.
Nằm trên trục hành lang kinh tế nối liền Nha Trang và các vùng phụ cận, xã Diên Khánh đang đứng trước vận hội mới khi lộ trình tiến lên đô thị cấp phường vào năm 2027 đã được kích hoạt. Đây là cuộc chuyển dịch toàn diện về chất, tạo đòn bẩy thu hút những dòng vốn đầu tư mạnh mẽ vào vùng đất “thành cổ”.
