Tỉnh Nghệ An có 27 xã biên giới thuộc 6 huyện, gồm: Kỳ Sơn, Tương Dương, Con Cuông, Quế Phong, Anh Sơn và Thanh Chương tiếp giáp Lào. Khu vực biên giới là nơi sinh sống chủ yếu của bà con đồng bào H'Mông, Thái, Khơ Mú, Đan Lai, Thổ; kinh tế-xã hội còn nhiều khó khăn, hạn chế.
Bài 1: Ghi ở vùng lõi Vườn quốc gia Pù Mát
Những ngày đầu tháng 6, từng cơn gió Lào thổi mạnh càng khiến cái nắng của mùa hè xứ Nghệ như muốn nung chín da. Để cho đỡ nóng, tôi nhúng ướt chiếc áo khoác ngoài, rồi bắt đầu hành trình vào hai bản Cò Phạt và Búng, là nơi sinh sống tập trung của tộc người Đan Lai ở vùng lõi Vườn quốc gia Pù Mát. Đoạn đường từ trung tâm xã Môn Sơn vào bản chưa đến 20km nhưng vô cùng khó đi. Chiếc xe máy cứ chồm lên rồi lại lộn xuống, có thể ngã sõng soài bất cứ lúc nào.
"Cảm thấy rất vinh dự"
Phải mất hơn 1 giờ đồng hồ, chúng tôi mới vào đến bản Cò Phạt. Đã hẹn trước, ông La Văn Linh (sinh năm 1962, Trưởng ban công tác mặt trận bản Cò Phạt) chờ đón chúng tôi ở Trạm Biên phòng Khe Khặng (Đồn Biên phòng Môn Sơn, Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An).
Sau vài câu hỏi thăm, ông Linh dẫn chúng tôi đến nhà chị La Thị Pìa (sinh năm 1999), quần chúng ưu tú vừa được Chi bộ bản Cò Phạt kết nạp vào Đảng. “Cái Pìa nhanh nhẹn, hoạt bát lắm. Sáng nay tôi hẹn có nhà báo đến rồi”, ông Linh “khoe” với chúng tôi một cách rất tự hào.
Ngôi nhà của đảng viên La Thị Pìa nằm cạnh trục đường liên bản. Chị hiện là Bí thư Chi đoàn bản Cò Phạt, vừa là Chi Hội trưởng Nông dân của bản. Sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2017, chị Pìa đi làm công nhân ở Bắc Ninh. Đến năm 2020 thì lấy chồng và về mở tiệm tạp hóa, đồng thời tích cực tham gia các hoạt động ở địa phương, được lãnh đạo xã tín nhiệm, cử làm Chi Hội trưởng Nông dân.
Khi chưa là đảng viên thì mình có thể nói không cần suy nghĩ, cứ nói là nói thôi. Giờ đã là đảng viên, mình phải suy nghĩ trước khi nói, nói đi đôi với làm, phải gương mẫu và cần nỗ lực nhiều hơn nữa...
Đầu năm 2024, chị được Chi bộ bản Cò Phạt giới thiệu đi học lớp bồi dưỡng nhận thức về Đảng và được tổ chức kết nạp đảng vào tháng 4 vừa qua. Rót ly nước mát mời khách, chị Pìa cho biết, ở bên nhà bố mẹ đẻ, chị là đảng viên duy nhất của dòng họ nên cảm thấy rất vinh dự.
“Trước đây, khi chưa là đảng viên thì mình có thể nói không cần suy nghĩ, cứ nói là nói thôi. Giờ đã là đảng viên, mình phải suy nghĩ trước khi nói, nói đi đôi với làm, phải gương mẫu và cần nỗ lực nhiều hơn nữa. Mong muốn của tôi là cuộc sống bà con dân bản ngày càng được tốt hơn, sớm ngày thoát khỏi cái đói, cái nghèo”, đảng viên La Thị Pìa chia sẻ.
Rời bản Cò Phạt, theo chân Trung tá Võ Văn Quỳnh, Đồn Biên phòng Môn Sơn, Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An, chúng tôi tới nhà đảng viên trẻ Lê Văn Ngoan (sinh năm 1998) ở bản Búng.
Anh Ngoan được Chi bộ bản Búng kết nạp đảng vào tháng 12/2018, hiện là Trưởng Ban công tác mặt trận bản Búng. Vợ chồng anh là tấm gương sáng tại địa phương về tính chịu thương, chịu khó, chăm chỉ làm ăn, biết chắt góp, được nhiều người quý mến, khen ngợi.
Khi chúng tôi đến, anh Ngoan mồ hôi nhễ nhại, đang cất đặt những bao tải lúa vừa được phơi khô khén. Để cải thiện thu nhập của gia đình, ăn Tết Nguyên Đán 2025 xong, vợ anh bắt xe khách ra khu công nghiệp ở Bắc Ninh tìm việc làm, bản thân anh là Trưởng Ban công tác mặt trận nên ở nhà lo việc của bản, vừa sản xuất nông nghiệp và chăm sóc các con.
“Vợ chồng tôi đang dành dụm tiền để một đến hai năm nữa sửa lại ngôi nhà. Trước đây, mọi người cứ bảo là để vợ đi làm xa sẽ bị lừa bán nhưng tôi tìm hiểu thì không phải vậy. Mình phải để vợ đi làm để cải thiện kinh tế gia đình, có tiền để lo cho con cái, như vậy cuộc sống mới đỡ khổ”, anh Ngoan phấn khởi cho biết.
Từ trung tâm xã Môn Sơn vào bản Búng sẽ đi qua Cò Phạt. Hai bản được kết nối bằng một con đường xuyên qua Vườn quốc gia Pù Mát, vừa được thảm bê-tông.
Bản Búng và bản Cò Phạt có tổng số 243 hộ, đều là bà con tộc người Đan Lai. Hầu hết thanh niên sau khi học xong phổ thông đều đi làm công nhân ở các địa phương khác, do đó, nguồn để bồi dưỡng, kết nạp đảng viên mới là một vấn đề lớn. Vậy nhưng, nhiệm kỳ vừa qua, cả hai chi bộ này đều hoàn thành chỉ tiêu kết nạp đảng viên mới.
Bí thư Chi bộ bản Búng Lê Văn Cang thông tin, nhiệm kỳ 2023-2025, Chi bộ kết nạp được thêm 2 đảng viên, nâng số đảng viên của Chi bộ lên 16 đảng viên.
“Thanh niên chủ yếu đi làm ăn ở các địa phương khác nên mình phải nắm bắt, tranh thủ các dịp lễ, Tết họ về thì mình đến để tuyên truyền, khuyến khích họ tích cực rèn luyện, phấn đấu để được đứng vào hàng ngũ của Đảng. Bản có 2 quần chúng ưu tú đã được đi học lớp bồi dưỡng nhận thức về Đảng, chúng tôi đang bồi dưỡng để họ được kết nạp Đảng trong năm nay”, Bí thư Chi bộ bản Búng cho biết.
Nghĩ về một tương lai tươi sáng hơn
Trước đây, do điều kiện cách biệt về địa lý, việc đi lại của người Đan Lai ở bản Búng và bản Cò Phạt (Vùng lõi của Vườn quốc gia Pù Mát) chủ yếu là cuốc bộ theo lối mòn và thuyền ba lá dọc theo khe suối.
Bị chi phối bởi các tập tục lạc hậu, cuộc sống tộc người Đan Lai dựa vào rừng, chủ yếu là săn bắn, hái lượm và phát rừng làm rẫy nên thiếu đói quanh năm. Đặc biệt, nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết khiến tộc người này từng đối diện nguy cơ suy thoái giống nòi…
Với việc thực hiện Quyết định số 280/2006/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Bảo tồn và phát triển bền vững tộc người thiểu số Đan Lai sinh sống tại vùng lõi Vườn quốc gia Pù Mát, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An” và sự giúp đỡ của Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, đến nay, đời sống của người Đan Lai đã có nhiều khởi sắc.
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Con Cuông Lô Văn Thao, từ hái lượm, sản xuất tự nhiên, người Đan Lai đã biết chăn nuôi trâu bò, lợn nuôi nhốt, biết sản xuất lúa nước, nhận khoán bảo vệ rừng cho Vườn quốc gia Pù Mát. Giáo dục, y tế, chất lượng dân số… đều có điều kiện phát triển hơn trước khi thực hiện đề án.
Nhớ về thời điểm cách đây hơn chục năm, ông La Văn Linh cho biết: Ông được tổ công tác của Đồn Biên phòng Môn Sơn bồi dưỡng, kết nạp Đảng vào tháng 8/2012, trở thành người Đan Lai đầu tiên ở Cò Phạt được kết nạp Đảng. Đến năm 2016, với việc tăng cường một cán bộ Đồn Biên phòng Môn Sơn và kết nạp thêm hai đảng viên, Chi bộ bản Cò Phạt được thành lập. Đến nay, Chi bộ bản Cò Phạt đã tăng lên 16 đảng viên. Riêng nhiệm kỳ vừa qua, có 3 quần chúng ưu tú được kết nạp vào Đảng.
“Trước đây, do biệt lập giữa rừng sâu, cuộc sống bà con cơ cực, đời như “tô Moong, tô Quang (con hươu, con nai). Dưới ánh sáng của Đảng, tộc người Đan Lai đã bước ra khỏi những ngày tối tăm, đói rét.
Các hộ dân được hỗ trợ xây dựng nhà ở, lương thực và đồ dùng sinh hoạt; hỗ trợ xây dựng chuồng trại chăn nuôi, giống; hỗ trợ mua dụng cụ sản xuất và hướng dẫn kỹ thuật canh tác. Giờ đây, nhiều thanh niên đã biết đi làm công nhân, đi xuất khẩu lao động sang nhiều nước.
Trước đây, do biệt lập giữa rừng sâu, cuộc sống bà con cơ cực, đời như “tô Moong, tô Quang (con hươu, con nai). Dưới ánh sáng của Đảng, tộc người Đan Lai đã bước ra khỏi những ngày tối tăm, đói rét...
Đặc biệt, nhiều người đi làm ăn xa đã kết hôn với người ở các địa phương khác, giảm thiểu nguy cơ suy nhược giống nòi do nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết. Tỉnh cũng đang làm thủ tục cấp đất để hỗ trợ xây dựng nhà ở cho các hộ gia đình khó khăn về nhà ở theo chương trình xóa nhà tạm. Với đà này, chúng ta hoàn toàn có cơ sở để nghĩ về một tương lai tươi sáng hơn”, ông La Văn Linh chia sẻ.
Trao đổi với chúng tôi, Phó Bí thư Đảng ủy Môn Sơn Vi Văn Bạch cho biết: Ngay từ đầu nhiệm kỳ, Đảng ủy đã tổ chức tập huấn chuyên đề về công tác kết nạp đảng viên và lý lịch của đảng viên cho đội ngũ cán bộ công chức, cấp ủy các chi bộ.
Hằng năm, Đảng ủy đều xây dựng giao chỉ tiêu cụ thể kết nạp đảng viên mới đến các chi bộ phù hợp tình hình thực tiễn của từng thôn, bản; chỉ đạo các chi bộ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng, mục tiêu, lý tưởng của Đảng; phát huy trách nhiệm của người đứng đầu trong cấp ủy, chi bộ, vai trò đảng viên cốt cán, làm gương cho quần chúng tự nguyện và tích cực phấn đấu. Cùng với đó, chỉ đạo các chi bộ phối hợp rà soát các trường hợp hội viên, đoàn viên từ các khối đoàn thể để đưa giác ngộ lý tưởng, giới thiệu để đưa vào nguồn bồi dưỡng, xem xét kết nạp Đảng.
Phó Bí thư Đảng ủy xã Môn Sơn cho biết thêm, xuất phát từ thực tế điều kiện kinh tế của bà con người đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn và để động viên họ, trong quá trình quần chúng đi học lớp bồi dưỡng nhận thức về Đảng, các chi bộ đã hỗ trợ một phần kinh phí xăng xe. Các chi bộ có quần chúng đã hoàn thành lớp bồi dưỡng nhận thức về Đảng, đều được Ban Thường vụ giao nhiệm vụ giúp đỡ, bồi dưỡng liên tục. Nhờ đó, trong nhiệm kỳ vừa qua, toàn Đảng bộ đã kết nạp được 73 đảng viên, đạt tỷ lệ 91%. Riêng, quần chúng ưu tú người Đan Lai có 10 người được kết nạp.
(còn nữa)
